میراث ماندگار از گذشته تا هنوز

زمانی که تمدن بشر به وجود آمد، قبل از تولد هر حرفه ای معمار و معماری متولد شد و ایرانیان یا همان پارسیان این نیاز جامعه را چنان با فناوری و هنر آمیختند که نام و یاد آن برای همیشه در اذهان دنیا زنده ماند.

کد خبر: ۶۹۰۷۸

هنرمندان ایرانی به دنیا ثابت کردند که توانایی های بالایی دارند و به دلیل داشتن اثرهای تاریخی منحصربه فرد فراوانی که از خود به جای گذاشته اند، مقبولیت زیادی دارند.کشور بزرگ ایران دارای گنجینه های غنی از معماری عامیانه است که بخش بزرگی از آن تاکنون ناشناخته مانده است.
هر چند از حدود دهه 60میلادی شناخت معماری عامیانه به عنوان بخشی از فرهنگ معماری معاصر به شکلی منظم آغاز شده ؛ اما این مباحث آن گونه که باید تاکنون در ایران مورد توجه قرار نگرفته است.
مستند خانه های ایرانی همین معماری عامیانه را به تصویر می کشد که سابقه تاریخی زیادی دارند، از معماری مشخص تری بهره برده اند. در این برنامه علاوه بر به تصویر کشیدن معماری خاص خانه ، با درون خانه و ویژگی های خاص آن نیز آشنا می شویم.
خانه ایرانی هر چند از نظر معماری و فضای فیزیکی زیبا و جذاب است ؛ اما بدون پرداختن به زندگی آدمهایی که درون این معماری و فضا زندگی می کنند، کامل نیست.
برخی خانه هایی که برنامه خانه ایرانی که از شبکه 4سیما پخش می شود به آنها پرداخته است ، قدمتی بین 100تا 300سال دارند. خانه هایی که دورانی از عصر صفوی تا قاجار را شامل می شوند. از تغییراتی که در معماری ایرانی با هنر پیشینیان ایران در معماری داده شده و نحوه ساختمان سازی آن دوران ، به صورت کوتاه می توان به حکاکی روی سنگ ، گچکاری ، نقاشی ، آجرکاری ، آینه کاری ، کاشی کاری ، موزاییک کاری و دیگر کارهای تزیینی اشاره کرد.
البته ما باید استثناهایی هم برای ساختمان های چند شکلی که برای مواردی خاص استفاده می شد، قایل شویم. این گوناگونی برآمده از نیازهای خاص مردم در زمان های متفاوت بوده است.
به نظر مشکل می رسد که بتوان معماری ایرانی را از زمان های بسیار دور تا به حال طبقه بندی کرد؛ اما ترتیب های زیر می تواند چشم انداز وسیعی از این کارها را در اختیار مخاطبان قرار دهد: کلبه های ماقبل تاریخ ، شهرها و قصبه های اولیه ، استحکامات و دژهای نظامی ، معابد و آتشکده ها، مقبره ها و آرامگاه های بزرگ ، مکان های عظیم تاریخی ، سدها و پلها، بازارها، حمامها، جاده ها و مساجد عظیم ، برجها و مناره ها، ساختمان های مذهبی و محلهایی از دوران اسلامی و همچنین بناها و یادبودهای گسترده در ایران.
از دیگر مسائل مهمی که بر معماری ایرانی تاثیرگذار بوده ، شرایط ویژه آب و هوایی در فلات ایران است. به طور مثال سبک معماری در شمال کشور و کوهپایه های ایران با سبک معماری در جنوب و کویر ایران تفاوت دارد. اما آنچه مهم به نظر می رسد، جایگاه معماری عامیانه ایران در تاریخ و براساس منابع موجود است.
نزدیک یک قرن است معماری عامیانه به عنوان بخشی از مباحث نظری و جزیی از تحقیقات تجربی معماری مطرح است.
معماری بومی ، معماری مردمی ، معماری ناشناخته و همچنین عامیانه برخی از این واژه ها هستند. واژه معماری بومی نیز یکی از واژه هایی است که در فارسی به عنوان معادل انگلیسی آن به کار می رود.
هرچند این واژه برگردان مناسبی است ؛ اما با مقایسه با تعاریف ارائه شده از معماری بومی ، گویای آن نیست.
معماری بومی یا اقلیمی می تواند به هر نوع معماری ای که به یک مکان خاص تعلق داشته باشد، اطلاق شود. این نوع معماری ساختمان های ساده روستایی و شهری و حتی ساختمان های بزرگ و بناهای بیاد ماندنی را در بر می گیرد.
برای یک تاریخ نگار معماری یافتن دقیق یا تقریبی زمان ساخت ، هدف نخست در کار است ؛ چرا که با یافتن تاریخ خود به افقهای تازه ای می رسد. شواهد نشان می دهد که در تاریخ بیش از 100ساله مطالعه معماری ایران ، تاریخ نگاران معماری به محوطه های تاریخی و ساختمان های تاریخ دار بیشتر توجه کرده اند.
از سوی دیگر، توجه نکردن به تاریخ و ارزشهای معماری و آثار اجتماعی و فرهنگی بر معماری عامیانه موجب شده است ساختمان هایی که معماری عامیانه دارند، بیش از سایر بناهای تاریخی آماج تخریب و نابودی قرار گیرند. مستند خانه های ایرانی ضمن بررسی این مسائل به زبان ساده ای ارزش و میزان توجه به معماری بومی را در سراسر ایران بیان می کند.
همچنین سعی دارد تعاریف و ویژگی های متعددی را برای معماری بومی ارائه کند. در اینجا معماری بومی و ویژگی ناشناس بودن سازندگان و بی نیازی به دانستن تاریخ تولد اثر مطرح می شود.
با دقت به این ویژگی می بینیم که ویژگی اول یعنی ناشناس بودن سازندگان آن که برای معماری عامیانه ما صادق است ؛ برای تعداد زیادی از بناها و حتی بناهای بیاد ماندنی هم صدق می کند. ویژگی بعدی یعنی بی نیازی به تاریخ تولد اثر هرچند در نظر نخست معمار را از برخی قید و بندها آزاد می کند و موجب تمرکز او در موضوعات دیگر شود، اما دانستن تاریخ نه به عنوان هدف اصلی ، خالی از فایده نیست.
به هر حال مستند خانه های ایرانی ضمن بررسی نحوه معماری به کار گرفته در ساخت بناها، با ارائه تصاویری گویا و زیبا زمان تولد و زاده شدن آن را نیز بیان می کند. مستندی دیدنی و زیبا در مورد خانه هایی که از گذشته تا هنوز در خاطرمان مانده اند.