خلاقیت را جایگزین تقلید کنید

رحمان سیفی آزاد ، یکی از تهیه کنندگان تلویزیونی که این روزها برنامه «دیدار در وقت اضافه» او روزهای جمعه از شبکه یک سیما پخش می شود ، معتقد است : شبکه های تلویزیونی در ساخت برنامه ها باید منزلت و وظایف خود را لحاظ کنند. وی در بحث تفاوت میان برنامه های مختلف تلویزیونی به مساله «زاویه ورود» هر یک از این برنامه ها به مباحث مختلف اشاره می کند و می گوید: برنامه های ترکیبی ساختار مشابهی دارند اما معمولا تفاوت زاویه ورود آنها ، مهمترین وجه تمایز آنهاست . ما در برنامه «دیدار در وقت اضافه» تلاش می کنیم برخوردی کاملا نقادانه نسبت به موضوع داشته باشیم و بی رودربایستی سراغ مسائل برویم . این ساختار با کمک مجری ، میهمان و... ایجاد می شود. بدیهی است حالا این برنامه با برنامه ای مشابه که از شبکه 5 نمایش داده می شود ، باید تفاوت های جدی داشته باشد. نیکبخت نیز در این زمینه به نکته دیگری اشاره می کند. او می گوید: شبکه های تلویزیونی بر اساس شناختی که از مخاطب خود دارند ، جدول برنامه های خود را تنظیم می کنند. بدیهی است صبح بهترین زمان برای پخش برنامه هایی با حال و هوای خانوادگی است . بهترین زمان برای نمایش برنامه کودک هم صبح و عصر است اما نمی توان این برنامه ها را شب برای کودکان پخش کرد. به اعتقاد تهیه کننده برنامه «مهتاب» مساله ای که این روزها در شبکه های مختلف به چشم می خورد ، آن است که بعد از موفقیت یک برنامه ، از سویی شبکه ها شروع به تقلید ناشیانه از ساختار آن می کنند و از سوی دیگر سازنده آن برنامه با حجم انبوهی از پیشنهاد کاری برای شبکه های مختلف مواجه می شود و اغلب به این مساله توجه نمی شود که موفقیت یک برنامه محصول عوامل مختلف و یک «آن» است که همیشه رخ نمی دهد. به گفته وی ، بعد از پخش برنامه مسابقه تلفنی او در شبکه 5 سیما ، شبکه های مختلف به ساخت این نوع برنامه ها روی آوردند و در حال حاضر مشابه چنین برنامه هایی در اکثر شبکه ها قابل رویت است .تهیه کننده برنامه «دیدار در وقت اضافه» هم با تاکید بر عنصر مهم « زاویه دید» در برنامه سازی می گوید: دیدار در وقت اضافه حدود 3 سال است که روزهای جمعه از شبکه یک سیما پخش می شود. تا پیش از پخش این برنامه ، صبح های جمعه زمان مرده ای در ساعت تلویزیون بود و هیچ برنامه ریزی مناسبی برای این ساعت نبود و برنامه هایی که در این ساعت پخش می شد بیشتر جنبه ساعت پرکنی داشت . در آن زمان برداشت ما این بود که گروه کثیری از مدیران ورزش و ورزشکاران صبح های جمعه بیکارند. به همین دلیل با نظر مدیر سابق شبکه ، ساخت و تولید این برنامه با هدف مورد توجه قرار دادن مخاطبان خاص آغاز شد. البته یک سال اول پخش به سختی سپری شد و در نهایت از سال دوم این برنامه جایگاه خود را پیدا کرد. نیکبخت هم با تاکید بر بی توجهی شبکه ها به اهداف و ماموریت های تعریف شده برای هریک از آنها می گوید: در حال حاضر اکثر شبکه ها نسبت به اهداف تعریف شده گاه 60 تا 70 درصد انحراف معیار دارند و این مساله تا حدود زیادی ناشی از فضای رقابتی بعضا ناسالمی است که در شبکه ها برای جذب مخاطب به هر قیمتی وجود دارد که این فضا باید جای خود را به رقابت توام با خلاقیت در فضایی سالم بدهد.

حق انتخاب مخاطب فراموش نشود

سیفی آزاد در جمع بندی صحبت های خود به این مساله اشاره می کند که شبکه های مختلف بهتر است به جای پرداختن به موضوع های کلی متناسب با مخاطب خود برنامه تولید کنند. وی با تاکید بر این که مدیران شبکه ها باید امر برنامه سازی را هدایت کنند ، می گوید: مساله ای مانند بسکتبال می تواند موضوع 3 برنامه تلویزیونی در آن واحد باشد. می توان هر 3 نگاه را هم متفاوت کرد و از جنبه های مختلف یک پدیده ورزشی را بررسی کرد اما گاهی تنها حاشیه مورد توجه قرار می گیرد اما اگر به موضوع درست و از زوایای متعدد پرداخته شود ، برای بیننده هم حق انتخاب ایجاد خواهد شد. نیکبخت هم صحبت های خود را این گونه جمع بندی می کند: اگر مثلا در شبکه 3 برنامه ای به موضوع آشپزی می پردازد ، می تواند با توجه به مخاطب خود که جوانان هستند ، نوع غذاهای باب میل جوانان را آموزش دهد.