تعلیق و غافلگیری، راز موفقیت

تجریه نشان داده دو دسته از سریال‌های تلویزیونی بیش از دیگر سریال‌ها نظر مخاطبان را به خود جلب می‌کند؛ یکی سریال‌های طنز و فانتزی که با معرفی شخصیت‌های دوست‌داشتنی و ایجاد موقعیت‌های جذاب و بهره‌مندی از مسائل روز جامعه، می‌تواند جمع کثیری از مخاطبان را به سوی خود بخواند و دیگری ملودرام‌های پرافت و خیز که با تعلیق و غافلگیری‌های بسیار، احساسات مخاطب و بخصوص حس‌کنجکاوی او را تحریک می‌کند.

سریال‌های طنز معمولا با استفاده از نیاز مخاطبان به خندیدن و تفریح جایگاه ویژه‌ای برای خود دست و پا می‌کند، اما ملودرام‌ها نیاز دارد دیگر نیازها و احساسات مخاطب را درگیر کند؛ مثلا احساس کنجکاوی و شگفت‌زده شدن!

برخلاف سینما که مخاطبان جدی‌تری دارد و اصولا کارکردش با دیگر رسانه‌های بصری متفاوت است، در تلویزیون اثر نمایشی قبل از هر چیز باید سرگرم‌کننده باشد. بنابراین سریال تلویزیونی می‌تواند از مولفه‌هایی بهره بگیرد که شاید برای سینما و منتقدان سینمایی چندان جذاب نباشد؛ مولفه‌هایی مبتنی بر داستان‌پردازی پرافت و خیز و غافلگیری مخاطب. این روزها که سریال آوای باران از شبکه سه به نمایش درمی‌آید، می‌بینیم چطور یک سریال پر افت و خیز با داستان‌های در هم تنیده و غافلگیرکننده و نقاط عطف و تعلیق‌های متعدد می‌تواند مخاطب را چنان درگیر کند که گاهی به منطق برخی رویدادهای سریال و داستان آن هم فکر نکند. این نکته را می‌توان در بسیاری از ملودرام‌های موفق دنیا هم دید؛ این آثار از قدرت تعلیق، غافلگیری‌های متعدد و شگفتی‌آفرینی بهره‌مند است، هر لحظه پرده از رازی برمی‌دارد، حقایقی را برای مخاطب فاش می‌کند، ارتباط تازه‌ای بین داستانک‌ها و خرده ماجراها ایجاد می‌کند و کشمکش‌هایی در طول داستان به وجود می‌آورد که مخاطب از کشف آنها و غافلگیرشدن در برابرشان لذت می‌برد.

متاسفانه برخی از فیلمنامه‌نویسان بر این باورند که در نگارش سریال‌های تلویزیونی نیز باید از همان مولفه‌ها و قواعدی که در فیلمنامه‌نویسی برای سینما مرسوم است، بهره گرفت و از آنجا که با زمان بسیار طولانی‌تر از یک فیلم سینمایی روبه‌رو هستند، هنگام ساخت، چاره‌ای جز طولانی کردن نماها و سکانس‌های نوشته شده باقی نمی‌ماند و در نتیجه اتفاقی برای سریال رخ‌می‌دهد که از آن با اصطلاح آب بستن یاد می‌شود.

ایجاد تعلیق، غافلگیری و طرح داستان‌های در هم تنیده در فیلمنامه یک سریال علاوه بر جذاب شدن آن، از کشدار شدن و آب بستن به اثر در هنگام ساخت نیز جلوگیری می‌کند.

با توجه به تمامی این نکات می‌توان گفت ملودرام‌هایی در تلویزیون موفق‌تر خواهد بود که بتواند داستانی پرافت و خیز با حواشی و داستانک‌های متعدد را برای مخاطبان خود روایت کند و اگر نویسنده بتواند ضمن خلق همه این ویژگی‌ها یک داستان منطقی و قابل باور را به مخاطب ارائه کند حتما با استقبال قابل توجه مردم و منتقدان روبه‌رو خواهد شد.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون