مبادا مدیری باشی که ناتوانان از عدالتت مایوس شوند و ثروتمندان طمع‌کار

در حکومت علوی جایی برای تبعیض نیست؛ تبعیض گناهی نابخشودنی برای مدیران حکومت علی (ع) است؛تبعیض آنقدر در نگاه امیرالمؤمنین مذموم و زشت است که در نامه‌هایش به تک تک کارگزاران و مدیرانش به آنها یادآوری می‌کند که مبادا طوری رفتار کنند که نتیجه رفتار آنها تبعیض میان مردم باشد، مبادا طوری رفتار کنند که ثروتمندان در ستم کردن بر فقرا از چیزی نترسند و ضعیفان هم امید به عدالت نداشته باشند؛ در حکومت علوی همه باید به یک چشم دیده شوند.

اهمیت دوری از تبعیض آنقدر زیاد است که امیرالمؤمنین حتی در نامه‌ای که به یار وفادار خود محمدبن ابوبکر می‌نویسد به او تأکید می‌کند که مبادا میان مردم تحت حکومتش فرق قائل شود. آفت تبعیض آنقدر زیاد است و فساد ناشی از آن آنقدر عمیق است که علی‌(ع) حتی از گوشزد کردن آن به یار نزدیک خود هم دریغ نمی‌کند؛ حکومت علوی فرقی میان مردم قائل نیست و برای همین برای دفاع از حقوقشان به هر مدیری تذکر می‌دهد حتی اگر آن مدیر محمد بن ابوبکر باشد.

مدیر علوی باید با مردم نرمخو و گشاده‌رو باشد

در متن نامه امیرالمؤمنین به محمدبن ابوبکر که او را به حکومت مصر منصوب کرده بود؛ آمده است:« با آنان فروتن باش و نرمخو، و هموار و گشاده‌رو؛ و به یک چشم بنگر به همگان، خواه به گوشه چشم نگری و خواه خیره شوی به آنان؛ تا بزرگان در تو طمع ستم بر ناتوانان نبندند و ناتوانان از عدالتت مأیوس نگردند، که خدای تعالی می‌پرسد از شما بندگان، از خُرد و درشت کارهایتان و از آشکار آن و نهان...  »*

از نکات درخور توجه نامه امیر به کارگزار امین حکومتش محمد بن ابوبکر توصیه او به نرمخویی و لبخند در برخورد با مردم است؛ علی (ع) باور دارد که چهره و رفتار مدیر علوی باید گشاده باشد و رفتارش فروتنانه، تا مردمی که تحت حکومتش هستند از شکایت بردن پیش او نترسند و از حقوق خود بخاطر ترس از ابهت حاکم نگذرند. در مرام امیرالمؤمنین نمی‌گنجد که مدیرش عبوس باشد، چرا که مدیر عبوس به غیر از ترس برای رعیت کم توان چیزی ندارد.

حضرت امیر تأکید می‌کند که یک مدیر باید طوری با مردمش رفتار کند که مردم نشان تبعیض و تفاوت از نگاه او نخوانند؛ چرا که اگر در حکومتی حتی اندکی حس شود که تبعیض وجود دارد؛ ثروتمندان برای ستم به ضعیفان پرجرأت می‌شوند و ضعیفان از شکایت بردن به حاکم و عدالت او ناامید می‌شوند.

*نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، چاپ بیست و یکم، تهران، 1380؛ صفحه 289

مهدی جلیلی- جام‌جم آنلاین