دیپلماسی به سبک مسعود شصتچی 

جام جم آنلاین: قسمت اخیر «مرد سه‌هزار چهره» از همان ابتدا با موقعیتی متفاوت و کنجکاوی‌برانگیز آغاز شد؛ شروعی که نسبت به قسمت‌های پیشین، ریتم و جذابیت بیشتری داشت و توانست مخاطب را زودتر با خود همراه کند. حضور وحید آقاپور، بازیگر تئاتر و سینما، در کنار مهران مدیری نیز به‌عنوان پارتنر و نقش مکمل، به شکل‌گیری موقعیت‌های طنزآمیز این قسمت کمک کرد.
ماجرا از پروازی به مقصد مسقط آغاز شد؛ جایی که پرسش آقاپور از مدیری، در نقش مسعود شصتچی، درباره امکان نشستن در کنار او و تاکیدش روی «پروتکل‌های امنیتی»، نخستین نشانه از موقعیت تازه‌ای بود که قرار است شخصیت اصلی در آن گرفتار شود. مقصد این سفر، عمان و هدف آن حضور در همایش بین‌المللی جهان دیپلماسی بود؛ بستری که این‌بار شصتچی را در جایگاه یک مقام دیپلماتیک قرار می‌داد و زمینه شکل‌گیری یکی از موقعیت‌های مورد انتظار مخاطبان، یعنی مذاکره، را فراهم می‌کرد.
مذاکره با نماینده سومالی، موقعیت‌های طنز متعددی ایجاد کرد. شصتچی در مواجهه با طرف مقابل، به کلیشه‌های رایج در ادبیات دیپلماتیک متوسل می‌شود؛ ازجمله توصیف سومالی به‌عنوان «کشور دوست و همسایه»، درحالی‌که دو کشور از نظر جغرافیایی همسایه نیستند. همین فاصله میان ادبیات رسمی و واقعیت، یکی از دستمایه‌های شوخی در این بخش است.
در ادامه، وقتی طرف سومالیایی از مشکلات اقتصادی و نیاز‌های کشورش ازجمله قحطی برای نوزادان می‌گوید، شصتچی پیشنهاد تأمین شیرخشک را مطرح می‌کند و در مقابل، دریافت قیر را می‌پذیرد؛ کالایی که اساسا نیازی به آن ندارد. در بخش دیگری از مذاکره نیز قرار است انرژی و منابع حیاتی ازجمله آب، برق، گاز و نفت در اختیار طرف مقابل قرار بگیرد و در عوض، کالا‌هایی مانند هاناهانا و تره‌تره دریافت شود. این مبادله‌های نامتوازن، تصویری طنزآمیز از مذاکره‌ای ارائه می‌کند که در آن ظاهر رسمی توافق‌ها، بیش از منطق و منافع واقعی طرفین اهمیت پیدا می‌کند.
قسمت اخیر علاوه بر ریتم نسبتا تند، از موقعیت‌سازی‌های متنوع سیاسی نیز بهره می‌برد. پس از امضای تفاهم‌نامه، شصتچی به همراه مترجم در برابر خبرنگاران قرار می‌گیرد تا به پرسش‌های آنان پاسخ دهد. پاسخ‌های کوتاه و گاه بی‌ارتباط او، ازجمله «قدیم‌ها بهتر بود» در واکنش به پرسشی درباره تحریم‌ها، از دیگر لحظات طنز این بخش است.
اما اهمیت این قسمت را نباید صرفاً در شوخی با یک موقعیت دیپلماتیک یا اشتباه گرفته شدن شصتچی با یک مقام سیاسی خلاصه کرد. یکی از امتیاز‌های چنین رویکردی، انتخاب سوژه‌هایی است که با مسائل و موضوعات سیاسی روز پیوند دارند. در شرایطی که سیاست و تحولات آن بخش مهمی از گفت‌وگوی عمومی جامعه را شکل می‌دهد، ورود تلویزیون و سیمافیلم در ساخت محصولاتی که از مسیر طنز می‌تواند به روزآمد شدن محتوای سرگرم‌کننده آن کمک کند اتفاق ویژه‌ای است. مرد سه‌هزار چهره، محصول سیمافیلم به‌جای فاصله‌گرفتن از دغدغه‌های روز، آنها را به دستمایه شوخی تبدیل می‌کند و از این طریق، میان سرگرمی تلویزیونی و فضای واقعی جامعه ارتباط برقرار می‌سازد.
از سوی دیگر، طنز سیاسی حرفه‌ای و فارغ از جانبداری می‌تواند مخاطبانی با دیدگاه‌ها و گرایش‌های متفاوت را گرد هم آورد؛ به‌گونه‌ای که دو طیف فکری متفاوت نیز در مواجهه با یک موقعیت طنزآمیز، تجربه‌ای مشترک از تماشا و خندیدن داشته باشند.
نکته قابل توجه دیگر، نگاه نسبتا فراجناحی این بخش است. سریال به‌جای تمرکز بر یک دولت یا جریان سیاسی خاص، رفتار‌ها و الگو‌هایی را دستمایه نقد قرار می‌دهد که در دوره‌های مختلف تکرار شده‌اند؛ از ادبیات کلیشه‌ای دیپلماتیک و وعده‌های نامتوازن گرفته تا پاسخ‌های مبهم و تفاهم‌نامه‌هایی که فاصله میان ظاهر رسمی و نتیجه عملی آنها محل پرسش است.
در نهایت، امتیاز این قسمت در کنار سرگرم‌کنندگی و خلق موقعیت‌های خنده‌آور، طرح نقد‌هایی است که از دل مسائل روز بیرون می‌آیند. چنین طنزی می‌تواند تلویزیون را از سرگرمی صرف و تکرار شوخی‌های بی‌ارتباط با زندگی مخاطب دور کند و نشان دهد که پرداختن به مسائل سیاسی و اجتماعی، لزوما به معنای ارائه یک برنامه جدی و خطابه‌محور نیست. گاهی یک موقعیت کمیک با مسعود شصتچی، بیش از چندین دقیقه سخنرانی رسمی، تناقض‌ها را پیش چشم مخاطب قرار می‌دهد.