در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نجات دستبند عتیقه
در سینما و تلویزیون ایران در طول سالهای مختلف همیشه برنامه های خاصی در مقطعی از زمان پخش مورد توجه مخاطب قرار گرفته اند و به اصطلاح گل کرده اند.
این موفقیت ها طعم شیرین و کوتاهی دارد.این طعم سالها قبل زیر زبان اکبر خواجویی نیز بوده و حالا او سالها پس از پخش سریال پدر سالار، با ساخته جدیدی در شبکه دو حضور پیدا کرده است.
سوابق
اکبر خواجویی ، کارگردان پر سابقه ای در زمینه برنامه سازی تلویزیونی است.همان گونه که از لهجه غلیظش پیداست ، متولد نصف جهان اصفهان است.او در زمینه برنامه سازی برای تلویزیون سابقه ای طولانی دارد و یکی از پرکار ترین برنامه سازان تلویزیونی بوده است.
خواجویی متولد سال 1326در شهر اصفهان است.او دانش آموخته سینماست و فعالیت خود را در سالهای طولانی در تلویزیون پیگیری کرده است.ساخت اثر کوتاهی با نام «آقای مطالعه» باعث شد به تلویزیون دعوت شود.
این اثر حول و حوش مقطع زمانی سال 52که او همکاری اش را با تلویزیون آغاز می کند، به شکل سریالی برای مخاطب کودک و نوجوان تولید می شود.
جالب است بدانید آقای مطالعه به صورت صامت ساخته شد و بدون استفاده از دیالوگ طی حدود 12 قسمت توانست مخاطب خوبی در سالهای 53 -54 پیدا کند و اوایل انقلاب نیز بار دیگر پخش شد.
ساخت سریالی درباره اصفهان که در آن آثار باستانی این شهر به مخاطب کودک معرفی می شود، از دیگر فعالیت های خواجویی است.او پس از انقلاب در سریال مستندی 4قسمته ، روند شکل گیری زاینده رود را از زمان تشکیل آن تا نقطه پایانی آن در باتلاق گاو خونی به تصویر می کشد.
ساخت آثار داستانی دیگری همچون طلوع ، خانه ابری ، هشت بهشت ، فیلم سیرک بزرگ و سریال های پدرسالار، دبیرستان خضرائ، کهنه سوار، برگبار و در نهایت رسم شیدایی از دیگر سوابق کاری این کارگردان است.
مقدمات تولید رسم شیدایی
مقدمات تولید این سریال از سال 81 آغاز شد. فیلمنامه را محمد رمضانی نوشته است. او از طنز نویسان فعال شهر تبریز بود که آثار چاپ شده ای نیز در زمینه کتاب داشت. فیلمنامه از سوی این نویسنده نوشته شده بود.
گروه فیلم وسریال شبکه دو سیما نیز برای تولید این اثر مصمم شده بود. پس از آن که خواجویی کارگردانی این اثر را می پذیرد، طی زمانی حدود 6 ماه فیلمنامه با مشارکت نویسنده و خواجویی بازنویسی می شود.
در نهایت ، فکر اصلی فیلمنامه حفظ می شود و شخصیت های محوری پخته تر می شود و ماجراهایی همچون حضور شهرزاد و مادرش به داستان اضافه می شود.
نکته جالب توجه دیگر آنکه فیلمنامه نویس هنگام نوشتن فیلمنامه گوشه چشمی هم به بازیگران داشت و به همین دلیل ، تقریبا مشخص بود که قرار است ترکیبی از بازیگران در کار حضور داشته باشند.پس از آن نیز حدود 5ماه زمان صرف پیش تولید اثر می شود.
به گفته خواجویی ، یکی از ویژگی های این سریال رفتن شخصیت های اصلی صبور«پری امیر حمزه» و مریم «مریم امیر جلالی» به خواستگاری های متعدد بود که این مساله ایجاب می کرد لوکیشن های مختلفی برای سریال تدارک دیده شود.
تولید
تولید این سریال از سال دوم تیر ماه سال 82آغاز شد و تا نیمه دوم آذر همان سال طول کشید.فصل تابستان نیز برای تولید این سریال ، مشکلات خاص خودش را داشت ؛ به گونه ای که به دلیل تصویربرداری بخشهای متعددی از داستان در داخل خودرو، باید شیشه های اتوموبیل بالا کشیده می شد و برای دریافت صدای مطلوب ، امکان استفاده از هیچ وسیله خنک کننده نبود.
به همین دلیل ،بازیگران مجبور بودند گرمای زیادی را تحمل کنند.درمجموع ، حجم قابل توجهی از داستان شامل صحنه های متحرک و خیابانی بود. این مساله ، در نهایت تاثیر بسیاری در جلوگیری از یکنواخت شدن داستان داشت.
البته در یک نگاه کلی به نظر می رسد با توجه به چند سریال قبلی این کارگردان ، رسم شیدایی فضای خلوت تری دارد و دیگر از حجم بازیگران ثابت در این کار خبری نیست.
خواجویی این مساله را چندان قبول ندارد.او معتقد است ، در پدر سالار، کهنه سوارو دبیرستان خضرائ،تعداد شخصیت های اصلی و محوری زیاد بود، اما در این داستان ، ماجراها بر چند شخصیت خاص استوار است و قصه رنگ وبوی خاصی دارد.
مساله دیگر آن است که خواجویی در این اثر نیز مانند ساخته های قبلی اش تهیه کنندگی کار را به عهده گرفته و در کنار برادرش که مجری طرح بوده ، تولید اثر را به سرانجام رسانده است.
او معتقد است به دلیل وسواس های کاری خاصی که دارد، معمولا تولید سریال هایش بیش از زمان تعیین شده طول می کشد و این مساله باعث می شود تهیه کنندگان دیگر کمتر تمایلی به همکاری با او داشته باشند.به همین دلیل ، او این بار نیز خود تهیه کنندگی کارش را به عهده گرفت ، تا با دغدغه کمتری رسم شیدایی را تولید کند.
تیمی که او را در ساخت رسم شیدایی همراهی می کردند، نیز مجموعه ای از همکاران قبلی او در کنار چند همکار تازه بودند.
هوشنگ بنایی این بار نیز مانند چند اثر قبلی او به عنوان مدیر تصویر برداری حضور داشت ؛ فردی که خواجویی با احترام زیادی از او یاد می کند و درباره او می گوید: فردی بسیار منضبط است و با شناخت خوبی که از رنگ ونور دارد،تفاهم کاملی با هم داشتیم.
مرتضی قنبری در مقام سازنده موسیقی متن ،رضا کنشلو در مقام صدابردار،مهران خواجویی در مقام تدوینگر و صدا گذار، احمد کشوری در مقام مدیر تولید و منیژه حاتم آبادی و جعفر جوادی در بخش گریم از دیگر عوامل تولید این سریال بودند.
مضمون
اکبر خواجویی در مهمترین سریال قبلی خود - پدرسالار- یکی از مهم ترین سنتهای اجتماعی را نقد و بررسی کرده بود. شاید یکی از دلایل موفقیت سریال پدرسالار را بتوان همین پس زمینه اجتماعی آن دانست.
او در دبیرستان خضرا نیز با همین نگاه به سراغ مسائل و معضلات دختران یک دبیرستان و در این سریال ، به مساله خواستگاری می پردازد و از خلال آن به سراغ خانواده های مختلف می رود. تجربه نشان داده که چنین رنگ و بویی به اثر تلویزیونی بخشیدن می تواند یکی از عوامل مهم موفقیت نسبی یا کامل یک اثر تلویزیونی باشد.
او معتقد است مسائل جامعه کهنسال ما از سوی بخش مهمی از اجتماع ما چندان جدی تلقی نمی شود. در صورتی که آنها هنوز هم دارای ذهن خلاقی هستند و توانایی زیادی برای انجام امور مختلف دارند.
به همین دلیل در این داستان دو شخصیت پیر برای نمایش توانمندی خود و نیز سرگرم کردن خودشان به خواستگاری می روند، که از مسائل مهم زوجهای جوان است. البته گاه ماجراهای سریال ،بیننده را به یاد سریال ماجراهای شمسی و مادام می اندازد، بخصوص که پری امیر حمزه نیز بازیگر مشترک هر دو اثر است.
البته باز هم پدید آورنده رسم شیدایی این مساله را نمی پذیرد و معتقد است این دو اثر محصول دو فکر مختلف است و دنیای آدمهای این دو داستان با هم تفاوت می کند.
موخره
خواجویی معتقد است تعداد بینندگان این اثر مانند سریال پدرسالار نبوده است. او می گوید: منهای سریال های شبانه ، سایر آثاری که از تلویزیون پخش می شود، بیننده بسیار زیادی ندارد.
به اعتقاد او توفیق بالای یک اثر چیزی نیست که همیشه در کارنامه یک فیلمساز یا هنرمند اتفاق بیفتد. علت نیز آن است که پدیده های این گونه تحت تاثیر شرایط و موقعیت های زمانی و مکانی مختلف است و گاه در یک موقعیت تاریخی خاص این اتفاق رخ می دهد که اغلب قابل تکرار نیست.
او موفقیت سریال پدرسالار را محصول 25سال کار حرفه ای خود می داند، اما در عین حال از بازتاب های سایر آثارش هم ناراضی نیست.در یک نگاه کلی ،رسم شیدایی داستان خود را به صورتی روان برای بیننده بیان می کند و شخصیت های آن شیرینی خاصی دارند که بیننده را به دنبال کردن داستان آن در هر چهارشنبه شب ترغیب می کند.
بیننده هر هفته شاهد داستانی است که به تعبیر منتقدی ، یکی از سنتهای اجتماعی را نقد می کند.سنت خواستگاری در جامعه ای که داعیه مدرن بودن دارد، به همان شکل سنتی انجام می شود.حدود 9قسمت دیگر از پخش این سریال باقی مانده است.
ما هم مشتاق دیدن پایان ماجراهای مریم و صبور و دستبند گرانقیمت آنها هستیم.آیا آنها می توانند خواستگاری را برای نجات دستبند پیدا کنند؛
رضا استادی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
