در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
دیگرنقش منفی بازی نمی کنم
می گوید: «اگر بار دیگر متولد می شدم ، باز هم تئاتر می خواندم و از روی صحنه ، بازیگری را آغاز می کردم».
حمیرا ریاضی ، متولد 1346 تهران است و برای بازی در نمایش «چند و چون به چاه افتادن چوپان»
به همین دلیل ، تنها فکر و ذکرش در حال حاضر تئاتر و کارگردانی آن است. او در سریال هایی چون «همسایه ها»، «همسفر»، «روزگار جوانی»، «پهلوانان نمی میرند» و خیلی های دیگر بازی کرده و با سه تجربه سینمایی معتقد است در سینما اتفاق خاصی برایش نیفتاده است.
در حالی که بازی در فیلم سینمایی «زیر پوست شهر»، «نغمه» و «رنگ شب» را هم در کارنامه بازیگری اش دارد.
ریاضی در سریال طلسم شدگان ، با نقشی متفاوت و به اعتقاد بعضی ، منفی بازی می کند و می گوید پس از این بازی ، نقشهایش را با وسواس بیشتری انتخاب می کند.
حمیرا ریاضی را با نقش لیلا در سریال «پهلوانان نمی میرند» به یاد داریم و حالا با نقش شهره کار متفاوتی را تجربه می کند؛
سوال شما را با یک سوال پاسخ می دهم. چطور به این نتیجه رسیده اید؛
مگر از 10 سال گذشته که «پهلوانان نمی میرند» را بازی کرده ام ، تاکنون بازی دیگری از من ندیده اید؛
چرا بازی های مختلفی از شما دیده ایم ، ولی بازی در این دو سریال برمی گردد به نقشهایی که توانسته اید آنها را خیلی خوب در ذهنها ماندگار کنید، اما قصد من ، بیشتر مقایسه این دو نقش است.
نمی توانم این دو کار را مقایسه کنم. بعد از «پهلوانان نمی میرند»، بیش از ده کار تلویزیونی ، تله فیلم و تئاتر کار کرده ام ، که بعضی هاشان چنگی به دل نمی زند و مسلما هم یکی بر دیگری برتری دارد، یا پررنگ تر است مثل نقش مریم در سریال «روزگار جوانی» یا نقش پروانه در «دختران»، اما وقتی کارنامه ام را مرور می کنم ، می بینم مثل خیلی از بازیگرها روند بالا و پایینی داشته ام.
یکبار در روزنامه شما نوشته شد، حمیرا ریاضی بازیگری است که مقصد را می داند و من واقعا سعی کرده ام چنین باشم.
حالا مقصد واقعا کجاست؛
هرکسی از ظن خود شد یار من ، به هر حال بازیگرهایی که مثل ما از تئاتر شروع کرده اند و تحصیلات آکادمیک دارند، بیشتر به این موضوع توجه می کنند.
من اصلا نمی خواهم کسانی را که تئاتر کار نکرده اند، نقد کنم ، اتفاقا در این مسیر، گاه بازیگران موفق هم داشته ایم ، که به لحاظ کیفی و کمی فراز و نشیب های این راه را داشته اند و تئاتر هم کار نکرده اند.
درباره خودتان چگونه قضاوت می کنید؛
مثل همه آدمها، می گویم اگر یکبار دیگر متولد شوم ، بازهم به دانشگاه می روم و همین مسیر را دنبال می کنم.
مطمئن باشید، این مسیر کاملا انتخابی و از پیش تعیین شده است.
این انتخاب از پیش تعیین شده ، چه تاثیری در مسیر بازیگری شما خواهد داشت؛ اصلا از کدام انتخاب صحبت می کنید؛
خوشحالم که چنین نقطه نظری دارید و راجع به آن بحث می کنید. هر آدمی باتوجه به شرایط روحی و ایدئولوژی خود، خواسته هایی را جمع بندی می کند و در حد توان و ظرفیتی که دارد، می کوشد درست جهت گیری و انتخاب کند و باتوجه به این همه ، خود را در نظر می گیرد و در میان انتخاب نقشهای متفاوت ، تصمیم می گیرد یکسری را انتخاب کند، یا نکند و باعث می شود آن کار را انجام بدهد، یا ندهد.
درباره شما هم چنین قضاوتی مصداق دارد؛
صد در صد.
در انتخاب برای بازی در «طلسم شدگان»، تصمیم گیری شما تا چه حد اهمیت داشت و در این باره با کارگردان ، چه صحبتی کردید؛
در مرحله اول که با آقای فرهنگ صحبت کردم ، شهره نقشی بود کاملا متفاوت و غیرمتعارف که ما در سریال های معمول تلویزیونی نمی بینیم.
این شخصیت یک ریتم آرام ، یا روندی افشاکننده دارد؛ شخصیتی که دارای ضربان درونی بالاست و انرژی پتانسیلی در خود ذخیره کرده است.
از این انرژی ، درونش پر از فغان و غوغاست ، ولی در ظاهر آرام آرام پیش می رود، تا جایی که به اوج خودش برسد و پایان بپذیرد.
شهره نقش مهشید را پررنگ تر می کند.
قرار است شهره نقش مهشید را پررنگ تر کند و ناراحتی او را پررنگ تر جلوه دهد، تا روان پریشی او زیاد نشان داده شود؛ یعنی شخصیت فریدون و شهره دست به دست هم داده است ، تا نشان دهد مهشید از لحاظ روانی تعادل شخصیتی ندارد که بتوانند صاحب دارایی او شوند.
شهره نمونه زنان عقده ای و کینه توز است که برای رسیدن به هدف دست به هر کاری می زنند؛
دقیقا طبق این دیدگاه که هدف ، وسیله را توجیه می کند، هدف شهره هم این است که در جایی از فیلم می گوید: «دوست دارم همه چیز داشته باشم و مثل ریگ پول خرج کنم.»
این آدم شخصیت ثابتی ندارد و دچار ضعف روانی است ؛ ضعف در عدم کنترل احساس ها و عدم ثبات در تصمیم گیری ها که باعث می شود قدم در راهی بگذارد که باید دید انتهایش به کجا ختم می شود. شاید نمونه شهره را در اطرافمان زیاد می بینیم.
آیا شهره را از میان زنهای جامعه بیرون کشیده اید، یا الگویی برای نمونه برداری داشتید؛
من خیلی آدمها را دوست دارم و به همین دلیل ، به آدمها زیاد نگاه می کنم و عطش کنجکاوی ام را سیراب می کنم ؛ اما درباره شهره باید بگویم نمونه خارجی نداشتم.
تنها نمونه من ، متنی است که پیش رو دارم.
در ارتباط با نقشهای دیگرتان هم چنین نمی کنید، یا به نوعی نقشی در ذهن شما به یادگار نمانده است که بخواهید ابعاد شخصیتی آن را در بازی خودتان بروز دهید؛
نمونه خارجی نداشته ام ؛ اما همیشه از دیدن فیلم «سکوت بره ها» و بازی آنتونی هاپکینز درس گرفته ام. وقتی با آقای فرهنگ صحبت می کردیم ، ایشان کمک بزرگی به من کرد.
به من گفت باید با دید دیگری به این نقش نگاه کنی و به شهره حق بدهی تا وقتی شهره را باور نکنی ، نمی توانی آن را اجرا کنی ، در حالی که من هیچ وقت حرکتی را که شهره انجام می دهد، قبول ندارم.
به این ترتیب ، نقش همانی شد که باید بشود.
بله ، بنابراین وقتی به نقش حق بدهید، اعمال آن را توجیه می کنید و آن را با صداقت نشان می دهید. البته من سعی کردم چنین اتفاقی بیفتد.
در فیلمنامه هم از ابتدا چنین نقشی برای شهره در نظر گرفته شده بود؛
بله و جا دارد از جابر قاسمعلی نویسنده برای آفرینش شخصیت شهره و روندی که این شخصیت دنبال می کند یاد کنم.
منظورتان چه روندی است؛
روند صعودی ، که برای بازیگری مثل من که به دنبال لحظات ناب بازیگری و کنجکاوی است و برای شکافتن نقشهای متفاوت بیتابی می کند.
از اول داستان می بینیم که پرشر و شور است و بر اثر ضربات ناگهانی و مداوم که پیش می آید، می بینیم که در رینگ ، ناک اوت می شود.
مهشید بسیار ساده انگارانه برخورد می کند. همه دست به دست هم می دهند که او را از دور خارج کنند و خودش هیچ واکنشی نشان نمی دهد. همه تصمیم گرفته اند تا قدرت تصمیم گیری از او سلب شود و زگیلی به اسم شهره که معلوم نیست از کجای آسمان افتاده و چه می گوید، می کوشد تا شخصیت مهشید را دچار سردرگمی کند.
چقدر با نقش مقابلتان (مهشید) بده بستان داشتید؛
من باید چه کسی را جز مهشید به عنوان نقش مقابلم می دیدم. شهره به مهشید حسادت می کند سکانس هایی که با زیبا بروفه داشتم و به او تزریق می کردم خیلی عذاب آور بود.
چون من در درون این آدم نیستم. سعی می کردم خودم را آرام کنم و حسهای درست را کنار بگذارم و حسهای منفی را پررنگ تر کنم.
با حساسیت ها و وسواسهای داریوش فرهنگ برای بازی گرفتن از بازیگرانش چطور کنار آمدید؛
بازی مقابل دوربین داریوش فرهنگ ، سخت و لذت بخش است. ایشان به لحاظ حساسیت و وسواسی که در دکوپاژ دارد، هم از لحاظ حرفه ای و تکنیک و هم به لحاظ غیرحرفه ای یعنی برخورد با بازیگران ، به شیوه ای عمل می کرد که کسی احساس خستگی نمی کرد.
مثل این که زیاد هم لذت بخش نبوده ، چون زمان تولید چند روزی کار متوقف شد.
نه ، ما در طول کار وقفه ای نداشتیم. فقط مثل تمام کارها، دادن چکها به تعویق افتاده که امیدوارم تا زمان چاپ این گفتگو انجام شود.
واقعا حالا طلسمی در کار هست یا نه؛
نمی دانم.
حتما بعد از بازی در این سریال با وسواس بیشتری برای انتخاب نقشهایتان اقدام می کنید؛
البته کار ما طوری است که اساسا نمی توانیم تصمیم گیری مطلقی داشته باشیم و ممکن است یک ساعت دیگر آن را نقد کنیم ، اما بازی در این کار وسواس مرا بیشتر کرده و با دقت بیشتری قدم بر می دارم.
آیا باز هم در نقش منفی حضور خواهید داشت؛
بازیگر در طول کار هنری اش نقشهای مختلف بازی می کند. قرار نیست بازیگرها در یک نقش بخصوصی بازی کنند، یا مثل بازیگرهای فوق العاده آن زمان ، که شکسپیرین بودند نیست. دوره فرق کرده است.
در ایران انتخاب می شوید. این واقعیتی است غیرقابل انکار، اما به خودم قول می دهم ، بعد از این نقش ، نقش منفی کار نخواهم کرد و یا حداقل قول می دهم با فاصله کمی این کار را نکنم.
و حمیرا ریاضی در سینما چقدر به مقصدی که می خواسته ، رسیده است؛
در آن روند، اتفاق خاصی نیفتاده است؛ چون من آنقدر فیلم سینمایی کار نکرده ام که انتخاب کنم. بلکه در آن کارها انتخاب شده ام و هنوز به زمانی که بخواهم انتخاب کنم ، نرسیده ام ، ولی آن زمان هم خواهد رسید.
حالا هم می گویید فاصله ای میان نقش لیلا در «پهلوانان نمی میرند» با نقش شهره وجود ندارد؛
برای من مسیر سخت بوده و البته نزدیک هم نیست ، اما کسانی که تله تئاترهای مرا دیده باشند، نظرشان این نخواهد بود.
«طلسم شدگان» شما را به یاد چه چیزی می اندازد؛
به یاد جاده ای که در تیتراژ اول سریال می بینیم و کسانی که اسیر طلسم سرنوشت هستند.
چه تعبیری از سرنوشت دارید؛
اسم تقدیر روی آن می گذارم. البته نمی توانم تمام و کمال این را قبول کنم. شاید 10 سال دیگر حرفم را نقض کنم ، ما در این شرایط سرنوشت را همان قدرت تصمیم گیری و تیزهوشی در انتخاب می دانیم.
دلیل موفقیت طلسم شدگان را در چه می بینید؛
توفیق یک کار، حاصل زحمت یک تیم قوی با مدیریت و سازماندهی درست است و یک پیش درآمد. تولیدی خوب که حاصل تلاش یک متن خوب است.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
