پیشاهنگان مشارکت

میان همه این ارگان‌ها و نهادها، نیروی انتظامی طی این سال‌ها بیشترین مشارکت را در ساخت تله‌فیلم و سریال داشته است.

ناجا طی سه سال متوالی به شکل ویژه و برای گرامیداشت هفته نیروی انتظامی تله‌فیلم‌هایی تولید کرد که به دلیل تعجیل در نگارش فیلمنامه و تولید، به آثار درخور توجهی تبدیل نشد البته در این میان تله‌فیلم‌های خوبی چون «اخراجی» ساخته مهدی کرمپور و «سرقت» و «گروگان» هر دو ساخته محمدرضا آهنج از تله‌فیلم‌های خوب و موفق ناجا بود.

این نهاد در ادامه سیاست‌های خود برای گرامیداشت هفته ناجا، تولید مینی‌سریال را جایگزین تولید تله‌فیلم کرد. سریال «سقوط آزاد» به کارگردانی علیرضا امینی سال گذشته تولید شد؛ سریالی که با حضور ستارگان و کارگردان سینمایی‌اش، نتوانست انتظارات را برآورده کند.

حالا و برای امسال هم، ناجا تولید سه سریال را در دستور کار خود قرار داده است؛ اولین آنها «دیوار» به کارگردانی سیروس مقدم است؛ سریالی که با توجه به حضور کارگردان کارکشته و مخاطب‌شناسی چون مقدم قطعا کار موفقی از کار درخواهد آمد در ضمن فیلمنامه سریال را هم سعید نعمت‌الله نوشته است.

سریال «ماتادور» و «بدل»، دیگر سریال‌های در دست تولید ناجا است که سریال اول به کارگردانی فرهاد نجفی در دست تولید است و دومی هم در مرحله نگارش، تا پس از اتمام فیلمنامه جلوی دوربین مهدی فخیم‌زاده می‌رود.

ناجا که پیش از این در تولید سریال‌هایی چون «خواب و بیدار»، «معما» و... در جذب مخاطب، موفق عمل کرده بود، حالا نشان می‌دهد که پس از چند تجربه ناموفق، دوباره با جذب کارگردانان کاربلد درصدد تولید سریال‌های مشارکتی پرمخاطب است.

شرکت گاز و در کل وزارت نفت هم از وزارتخانه‌های تقریبا فعال در عرصه سریال‌سازی است. این وزارتخانه که تولید چند فیلم سینمایی موفق از جمله «جنگ نفتکش‌ها» و «توفان» را در کارنامه تولیدات نمایشی خود دارد در ساخت چند سریال تلویزیونی هم مشارکت داشته است.

«نفس سنگ» به کارگردانی احمد بخشی که سال‌ها به‌عنوان دستیار در کنار علی حاتمی فعالیت داشت، یکی از سریال‌های شرکت گاز است؛ سریالی که البته به شکلی کاملا مستقیم به ارائه پیام‌های آموزشی درباره شیوه استفاده از گاز می‌پرداخت. این شرکت طی یکی دو سال اخیر هم در تولید سریال مشارکت داشته است.

تولید بخشی از سریال اپیزودیک «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» از جمله فعالیت‌های اخیر این شرکت است، اما مهم‌ترین و قابل توجه‌ترین سریال شرکت گاز، مشارکت در تولید «مثل یک کابوس» بود؛ سریالی که هرچند در بخش پیام‌های آموزشی‌اش کمی مستقیم‌گویی می‌کرد، اما ساختار منسجم و داستان پرپیچ و خم و پرتعلیق‌اش از آن اثری قابل توجه ساخت البته در این مدت وزارت نفت هم به شکل مستقیم وارد عرصه سریال‌سازی شد، سریالی با نام «چاه پنجاه» که الان حدود دوسالی می‌شود به دلیل مشکلات مالی متوقف شده و امکان ادامه تولید آن هم تقریبا صفر است.

شهرداری تهران و موسسات و سازمان‌های وابسته‌اش در سال‌های اخیر در تولید و مشارکت آثار زیادی نقش داشته‌ است.

نکته قابل توجه در خصوص سریال‌های مشارکتی شهرداری و موسسات وابسته‌اش، پرمخاطب و جذاب بودن بیشتر آنهاست؛ سریال‌هایی که غالب آنها را هم کارگردانان صاحب‌نام تولید کرده‌اند، کارگردانانی که به واسطه حضورشان در راس سریال توانسته‌اند پای بازیگران اسم و رسم‌داری را به سریال‌شان باز کنند.

از جمله این سریال می‌توان به «زیر تیغ» به کارگردانی محمدرضا هنرمند و «کتابفروشی هدهد» به کارگردانی مرضیه برومند اشاره کرد که هر دوی آنها با مشارکت سازمان فرهنگی ـ هنری شهرداری تولید شد، اما یکی دیگر از سازمان‌های وابسته به شهرداری تهران ـ که در تولید سریال مشارکتی حضوری موفق داشت ـ سازمان آتش‌نشانی است.

سازمانی که طی این سال‌ها با تولید سریال «عملیات 125» توانست در قالب اثری خوش ساخت و مخاطب‌پسند، فعالیت‌ها و عملیات‌ مهیج آتش‌نشانان را به تصویر بکشد.

سریالی که تا همین حالا سه فصل از آن تولید شده که فصل اول و دوم آن روی آنتن رفته و فصل سوم آن هم در دست تولید است البته یکی دیگر از ویژگی‌های این سریال بازگشت بهروز افخمی به عرصه سریال‌سازی است. او 9 قسمت از فصل اول را ساخت و در حال حاضر هم کارگردانی 10 قسمت پایانی فصل سوم را در دست گرفته است.

بانک شهر هم به عنوان یکی از موسسات وابسته به شهرداری در تولید چند سریال نقش داشته، البته در همه تولیداتی که با مشارکت این بانک تولید شده‌، حضور اسپانسر به شکل گل‌درشتی به چشم آمده است البته این مورد در خصوص دیگر بانک‌هایی که اسپانسر سریال‌ها می‌شوند نیز بوضوح دیده می‌شود.

طی این مدت سریال‌هایی چون «عید امسال»، «پنج کیلومتر تا بهشت» و... با مشارکت بانک شهر تولید شده است.

بنیاد شهید و امور ایثارگران طی همه این سال‌ها در مشارکت سریال‌هایی که با موضوع زندگی سرداران شهید تولید شده، نقشی اساسی داشته است. سریال «سیمرغ» با موضوع زندگی شهیدان شیرودی و کشوری از تولیدات مهم این بنیاد است؛ سریالی که هر چند به لحاظ ساختاری ضعف‌های عمده‌ای داشت، اما در سالی که پخش شد توانست در جذب مخاطب موفق باشد.

این بنیاد چند سال بعد با همکاری حسین قاسمی‌جامی سریال «شهید فهمیده» را تولید کرد و طی سال‌های اخیر یکی از طرح‌های قدیمی خود یعنی زندگی سردار شهید عباس بابایی را به سرانجام رساند؛ سریالی که سال گذشته با عنوان «شوق پرواز» با بازی شهاب حسینی در نقش شهید بابابی مورد توجه قرار گرفت.

این بنیاد حالا با همکاری جواد نوروزبیگی، تهیه‌کننده سریال شوق پرواز، سریال زندگی سردار علی صیادشیرازی را در دستور کار خود قرار داده است.

فرهاد توحیدی که فیلمنامه اولیه شوق پرواز را نوشته، نگارش فیلمنامه زندگی شهید صیاد را به عهده دارد البته بنیاد شهید در عرصه سریال‌سازی علاوه بر ساخت این قبیل مجموعه‌های نمایشی، سریال‌های دیگری هم ساخته که بارزترین تولید نمایشی آن سریال پرمخاطب «گل پامچال» به کارگردانی محمدعلی طالبی است که سال 1370 پخش و با استقبال بسیار خوبی هم روبه‌رو شد.

کمیته امداد امام خمینی(ره)‌ هم یکی از نهادهای فعال در عرصه سریال‌سازی است؛ نهادی که تلاش دارد در قالب آثار نمایشی خود بحث انفاق و کمک به هموطنان را ترویج دهد.

یکی از سریال‌های معروف این کمیته «لبخند زندگی» است که اوایل دهه 70 پخش شد؛ سریالی که موجب دیده شدن یک چهره جدید شد.

این چهره جدید کسی نبود جز نسرین مقانلو که با این سریال حسابی دیده شد و به شهرت رسید. سریال «سرنوشت» با نام قبلی «سامیه» هم یکی دیگر از تولیدات مشارکتی کمیته امداد است. این کمیته امسال هم در ساخت سریال «رویای گنجشک‌ها» مشارکت داشته است.

این سریال به کارگردانی راما قویدل قرار بود ماه مبارک رمضان از شبکه دو پخش شود که این امر اتفاق نیفتاد و حالا در نوبت پخش این شبکه است.

سازمان مالیاتی کشور هم در مناسبت‌های مختلف در عرصه تولید سریال ورود کرده و سریال‌هایی را با مشارکت تلویزیون تهیه و تولید کرده است.

یکی از آخرین کارهای این سازمان، سریال کمدی «روزگار خوش حبیب آقا» است؛ سریالی که اگرچه برای پخش در ایام نوروز آماده شد، اما روی آنتن رفتنش در این مناسبت هم نتوانست زیاد به کمکش بیاید. سریالی که با وجود حضور سیروس گرجستانی چندان به چشم نیامد.

یکی از جذاب‌ترین و صریح‌ترین سریال‌های دهه 80 با مشارکت سازمان بازرسی کل کشور تهیه و تولید شد. این سازمان با در اختیار قرار دادن پرونده‌هایش برای ساخت سریالی نمایشی، زمینه تولید مجموعه اپیزودیک «جستجوگران» را مهیا کرد؛ سریالی به کارگردانی محمدعلی سجادی که با همه تنگناهایی که داشت، توانست نظر مخاطبان را جلب کند.

لحن صریح سجادی در به تصویر کشیدن پرونده مفاسد اقتصادی و عبور او از برخی خطوط قرمز موجب شد این سریال در کانون توجه قرار بگیرد.

جستجوگران هرچند پخش خوبی نداشت و با کمترین تبلیغ روی آنتن رفت، اما همین نگاه جسورانه موجب تبلیغ دهان به دهان آن میان مخاطبان شد و آمار مخاطبان سریال به طرز عجیبی بالا رفت.

این سازمان پس از موفقیت سری اول، آمادگی خود را برای تولید فصل دوم سریال اعلام کرد و محمدعلی سجادی هم نگارش فیلمنامه‌ آن را شروع کرده، اما هنوز به تولید نرسیده است. (جام جم - ضمیمه قاب کوچک)

طاها سعیدی