سوژه فراموش نشود

کارکرد برنامه‌هایی از این نوع، ارائه اطلاعاتی موجز و مفید درباره مسائل مختلف به مخاطب است. حالا اگر محل پخش چنین برنامه‌ای تلویزیون باشد این اطلاعات تصویری هم می‌شود.

اما بیش از همه آنچه باعث می‌شود برنامه‌ای گزارش محور طرفدار پیدا کند و به اصطلاح مخاطب داشته باشد این است که دست روی سوژه‌های ناب بگذارد.

کاری که گاهی برنامه «گزارش روز» در شبکه سه سیما می‌کند و البته گاهی هم از همین زاویه مورد انتقاد قرار می‌گیرد.

گزارش روز مجله‌ای تصویری است که هر روز ظهر از شبکه سه سیما پخش می‌شود. این برنامه همان گونه که از نامش برمی‌آید، میان اجتماع می‌رود و از مسائل روز از جمله نمایشگاه‌ها، همایش‌ها و گردهمایی‌های مختلف گزارش تهیه می‌کند.

این برنامه مجله تصویری، گونه‌ای ساده و اولیه از یک برنامه تلویزیونی است که از یک گزارشگر و دوربین تشکیل شده و هزینه مالی و زمانی چندانی ندارد.

در برنامه‌هایی مثل گزارش روز بیش از هر چیز ایده اهمیت دارد اما این برنامه‌های مستندگونه ابتدا باید صداقت و بی‌طرفی خود را در انتخاب سوژه و نمایش آن به مخاطب اثبات کنند تا مخاطب به برنامه اعتماد کند و با آن همراه شود.

مساله دیگر که در انتخاب سوژه باید مورد توجه سازندگان قرار بگیرد، نیاز و علاقه مخاطب است. اگر سوژه‌ای که قرار است گزارش شود دغدغه مخاطب نباشد، نمی‌تواند تماشاگر را با خود همراه کند.

نکته دیگر که می‌تواند این گونه تلویزیونی را شاخص کند نمایش یک گزارش جامع است که علاوه بر نشان دادن سوژه مورد نظر، از عوامل برگزارکننده و اجتماعی که با آن در ارتباط یا در چالشند، نظرپرسی می‌کند و این نظرپرسی نه محدود به طیف خاص که به نوعی به همه‌پرسی تبدیل می‌شود.

گاه نشان دادن نظر‌های منفی ومخالف و انتقادهای مردمی از سوژه، هم به جذابیت برنامه می‌افزاید و هم به آن اعتبار می‌بخشد اما برنامه‌ای که محتاط عمل کرده گزیده‌گویی کند، نمی‌تواند صداقت داشته باشد یا حداقل صداقت خود را نشان دهد.

برنامه گزارش روز که در یک زمان کوتاه چهارپنج دقیقه‌ای پخش می‌شود، برخی اوقات سراغ سوژه‌های ملموس و روز جامعه می‌رود، اما متاسفانه بیشتر اوقات به طرف برنامه‌ها و مراسم تشریفاتی و جانبی می‌رود و به نشان دادن یک نمای کلی از آنها بسنده می‌کند.

این جور مراسم اگرچه تشریفاتی است اما اگر برنامه برای تهیه گزارش از آنها به سراغ عوامل راه‌اندازی آن برود و انگیزه کسانی را که در آن شرکت کرده‌اند، بپرسد می‌تواند به برنامه ارزش و اعتبار ببخشد.

مشکل دیگر گزارش روز این است که در گزارش‌های تهیه شده، به گفت‌وگو و نظرپرسی از عده معدودی بسنده می‌کند.

البته یک برنامه گزارشی قرار نیست به صورت مستقیم به تحلیل و نقد بپردازد، اما در شیوه تهیه گزارش به صورت آگاهانه می‌تواند مسیر سوال‌ها را به سمتی ببرد که صرفا بیوگرافی نباشد و علت و معلول‌ها، دلایل، شیوه‌ها و راهکارها را مورد سوال قرار دهد.

عوامل سازنده چنین برنامه‌هایی باید به یاد داشته باشند که نماینده مردم و تماشاگران برنامه هستند و باید سوال برنامه سوال آنها هم باشد.

یکی دیگر از ویژگی‌هایی که باید در گزارش روز مورد توجه قرار گیرد، همان گونه که از عنوان آن مشخص است، به روز و تازه بودن سوژه‌های گزارش است.

گزارش روز از نظر تصویربرداری و کارگردانی هم ضعف‌هایی دارد. در تصویرهایی که به وسیله تصویربردار گرفته می‌شود، همان احتیاط و محافظه کاری که در محتوا نمایان است، به چشم می‌خورد.

استفاده از نماهای بسته در یک برنامه گزارشی هرگز خوشایند مخاطب نیست. نمای بسته در این برنامه به نوعی ضعف محسوب می‌شود بخصوص آنجا که این گزارش‌ها میدانی است یا با حضور گروهی در یک همایش یا نمایشگاه ضبط می‌شود.

اما در این برنامه چنین به نظر می‌رسد که کارگردان برای سهولت کار، بیشتر از نماهای بسته استفاده می‌کند و بیشتر زمان‌هایی را برای فیلمبرداری استفاده می‌کند که کمترین تردد است. (جام جم - ضمیمه قاب کوچک)