کیمیا؛ حلقه میان دین و رسانه

از آنجا که تلویزیون یک رسانه فرهنگی و ملی است و نمی‌توان برای آن جایگزینی پیدا کرد و چون مخاطبان زیادی دارد، در حوزه اشاعه دین اسلام حرف اول را می‌زند و بسیار اثرگذار است. برنامه‌های دینی که تلویزیون پخش می‌کند، در اقبال مردم به سوی فرهنگ دینی مؤثر و در رفتار آنها تأثیرگذار است و حتی می‌توان گفت در این زمینه تلویزیون نقشی بسیار فراتر و مهمتر از آموزش و پرورش دارد. آموزش و پرورش در آموزش برنامه‌های دینی به افراد در سنین خاصی اکتفا می‌کند اما تلویزیون این‌گونه نیست چون تلویزیون مخاطبان بسیاری دارد و برای هر کدام از گروه‌های سنی در جامعه برنامه‌های مختلفی را در نظر می‌گیرد. به‌طور مثال در حال حاضر ما در برنامه کیمیا سعی داریم از چهره‌های مختلف دینی استفاده کنیم تا آموزه‌های دینی با توجه به موضوع برنامه به مخاطبان ارائه شود.

این برنامه با تاکید بر اهمیت موضوع تعلیم و تربیت اسلامی در برنامه‌سازی تلویزیونی به عنوان یکی از نیازهای اصلی جامعه طراحی شده و با توجه به رویکرد شبکه آموزش و اهداف آن در جهت آموزش سنین مختلف، تهیه و تولید می‌شود. با توجه به این‌که امروزه بسیاری از مردم نیازمند آگاهی صحیح از مضامین و تعالیم اسلامی هستند، با همفکری مدیریت و همراهی مدیران شبکه تدبیری اندیشیده شد تا این برنامه به عنوان برنامه اذان گاهی با محوریت مباحث دینی در شبکه آموزش روی آنتن برود و در کنار آن با حضور کارشناسان در حوزه مباحث دینی و اجتماعی بتوانیم برنامه‌ای کاربردی را برای مخاطبان خود روی آنتن ببریم.

در این برنامه بخش‌های گزارشی پخش می‌شود که در این خصوص دوربین برنامه کیمیا به دانشگاه‌ها، مراکز آموزشی و به میان مردم می‌رود و در مورد موضوع برنامه صحبت می‌شود. علاوه بر طرح مسائل مختلف مذهبی و اجتماعی از سوی مردم و پاسخگویی آنها از طریق کارشناسان برنامه، به معرفی و تحلیل برخی از کتب کاربردی در زمینه تعلیم و تربیت اسلامی پرداخته می‌شود تا از این طریق نیز بتوانیم رسالت آموزشی خود را انجام دهیم.

ما علاوه بر استفاده از تحقیقات و پژوهش‌های صورت گرفته درخصوص نیازهای دینی مخاطبان با توجه به تفکیک گروه‌های سنی از نظرات کارشناسان دینی در مطلوب‌تر شدن برنامه نیز استفاده می‌کنیم، چون معتقدیم دو مقوله دین و رسانه به این دلیل که یک جهان‌بینی خاص را در ذهن مخاطبان ایجاد می‌کند، باید در ارتباط با یکدیگر فعالیت داشته باشند.

اغلب مخاطبان برنامه‎های دینی را متدینین تشکیل می‎دهند. شاید به این دلیل که این دسته از برنامه‎ها بامحتوا و قالب‌هایی خاص محدود شده‎اند. همان‌گونه که قرآن می‎فرماید: فاقم وجهک للدین حنیفاً فطره‌الله التی فطرالناس‌علیها.. این وظیفه و مسوولیت بر عهده برنامه‎سازان است که جذابیت‎های برنامه‎ای لازم را بر محور موضوعات مورد قبول فطرت‌های پاک انسانی پدید آورده و نیازها و پرسش‌های سایر مردمانی را که در دایره جمعیت متدینین قرار ندارند، پاسخ بدهد؛ به‌گونه‎ای که فطرت انسان و خداجویی آنها بیدار شده و زمینه الحاق آنان به گروه دینداران جامعه بتدریج فراهم آید.

برنامه‌های گفت‌وگومحور تلویزیون در یک دهه گذشته به تناسب تحولات فرهنگی، سیاسی جامعه و ضرورت گفت‌وگو و تبادل نظر، نه فقط از حیث کمی و تعدد ساخت، افزایش پیدا کرده بلکه به لحاظ مضمون و موضوع بحث نیز متنوع‌تر شده است. در بین سوژه‌های مختلف، مباحث و چالش‌های دینی همواره برای مخاطبان در سطوح مختلف جذابیت داشته و شاید به جرأت بتوان گفت که مناقشه بر سر این موضوع نسبت به سوژه‌های دیگر دارای سابقه اجتماعی و آموزشی بیشتری بوده و دست‌کم در خود حوزه‌های علمیه سابقه تاریخی داشته است. اگرچه در این یک دهه برنامه‌های گفت‌وگو محور زیادی درباره دین و دینداری تهیه و تولید شده است در یک نگاه کلی می‌توان برنامه‌های گفت‌وگو محور دینی را در نسبت با مخاطبان به دو گروه عمده عام و خاص تقسیم کرد که به مقتضای سطح درک و دغدغه‌های فکری هر کدام برنامه‌هایی در تلویزیون تولید شده که به نیازها و پرسش‌های آنان پاسخ می‌دهد.

مجریان برنامه‌های مذهبی را نباید دست‌کم گرفت. اگر صمیمیت و شفافیت در اجرای آنها وجود داشته باشد، مخاطبان بیشتری به آنها اعتماد خواهند کرد. یک مجری خوب می‌تواند سطح کیفی برنامه را نیز ارتقا دهد. ما در انتخاب مجری برنامه کیمیا همه این موارد را در نظر گرفته‌ایم.