نقد سریال طنز پاورچین

بازیها در پاورچین از ترکیب 2نوع «بازی اغراق» و «بازی طبیعی» شکل گرفته است ؛ البته اشاره به این دو نوع بازی ، به معنای تناقض میان آنها نیست . اتفاقا برای یکنواخت نشدن بازی و ایجاد تنوع لازم در برنامه ، به چنین رویکردی نیاز بوده است . در حالی که بازی بازیگران نقشهای داوود، یاسمن و تا اندازه ای مهتاب و شادی با اغراقهای لازم برای این جنس کمدی همراه بوده است ، فرهاد و سپهر در قالبی تقریبا طبیعی به ایفای نقش پرداختند. اتفاق جالب توجه این است که در یک فضای کمدی و در کنار بازیهای اغراق شده برخی از بازیگران ، این بازی طبیعی به طور ناخودآگاه نزد بیننده بار کمدی پیدا می کند. لازم به اشاره است که بازی مهتاب و شادی به تناسب موضوع و متن از هر دو گرایش مورد اشاره بهره برده است که این خود باعث شده تا نوعی درهم آمیزی مناسب میان فاصله این دو نوع بازی انجام گیرد. از دیگر خصوصیات بازی در پاورچین ، ترکیب «فضای صحنه» و «پشت صحنه» است . اگر به لحظات مختلف بازیها یا صحنه های در حال اجرا دقت کرده باشید، بوفور لحظه هایی را خواهید یافت که بازیگران همچنان که در حال ایفای نقش خود هستند، خنده بر لب دارند. حتی در بسیاری مواقع می توان دریافت ته خنده موجود در صحنه به این دلیل است که بازیگر نتوانسته خود را کنترل کند و به دلیل جو حاکم بر این نوع طنز به خنده افتاده است . با این حال ، نکته جذاب در پاورچین همین اتفاق ساده است . یعنی شما به عنوان بیننده ، نمی توانید جلوی خنده خود را که از خنده بازیگر حاصل شده بگیرید. در حالی که در الگوی قالب بندی شده قرار است تعدادی بازیگر، صحنه ای را بازی کنند و از برآیند بازی ، دیالوگ ، متن و مجموعه عوامل صحنه شما خنده تان بگیرد. همین ویژگی که مطمئنا به شکلی آگاهانه از سوی مدیری به ساختمان پاورچین وارد شده ، شرایط مناسبی را فراهم آورده است تا در پایان هر برنامه و حین عنوان بندی پایانی ، شاهد نماهای تکرار برداشتهای ناشی از خنده و تپق بازیگران باشیم . این استفاده مناسب از برداشت های تکراری علاوه بر این که با همان ویژگی مورد اشاره تناسب دارد، موجب می شود تا فضای مفرح برنامه در پایان آن نیز حفظ شود و حتی به تعبیری افزایش یابد. نمی دانم لهجه موجود برره ای در پاورچین ، حاصل همفکری نویسنده و کارگردان با بازیگران بوده است یا نه ؛ اما به هر شکلی که حاصل شده باشد، نتیجه فرخنده دیگری در پی داشته ؛ این که باز هم نوعی نوآوری در کار مهران مدیری محسوب می شود. از این گذشته ، باید به نوعی بازی مدیری نیز اشاره کنم . او به شیوه ای متفاوت از سایر بازیگران طنز و در واقع قالبی ابداعی خودش - در میان بازی ، گاه و بی گاه به دوربین نگاه می کند. به نظر نگارنده ، این شیوه ای بدیع است و مدیری از پس اجرای آن بخوبی برآمده است . این روش نگاه به دوربین ، لحظه های طنز بصری فوق العاده ای را به وجود آورده اند که از تناقض 2نوع نگاه و حرکت (یکی رو به بازیگر مقابل و دیگری رو به تماشاگر) حاصل شده است . در حالی که مدیری رو به بازیگر مقابلش دیالوگ یا حرکت خاصی را ادا می کند، نگاهش رو به دوربین ، بیننده واجد حرفهای دیگر و در واقع شیطنت آمیزی است .

دل ما تنگ وشد!

پاورچین ، در یک نقطه اوج تمام شد. امید می رود که مهران مدیری آن اندازه هوشیار باشد که از تکرار مجموعه با ساخت سری جدید آن بپرهیزد. دامی که برنامه «زیر آسمان شهر» گرفتارش شد و خاطره شیرین نخستین سری اش را از ذهن مخاطبان زدود ، البته این حرف اصلا به این معنا نیست که «نمی شود» و یا «نباید» تولید یک برنامه موفق را ادامه داد. نکته اینجاست که اگر تصمیم به ادامه تولید پاورچین گرفته شد ، حتما با مطالعه و بیشتر پاورچین پاورچین باشد!.

محمدرضا باباگلی