رویش رادیو حماسه

تمرکز بر روایتگری موثر، بازتاب حضور میدانی مردم و برجسته‌سازی توانمندی‌های ملی، از جمله ویژگی‌هایی است که رادیو حماسه را به نمونه‌ای موفق از رسانه در لحظه نیاز تبدیل کرده است. تجربه این رادیو نشان می‌دهد که در شرایط حساس، سرعت، دقت و همراهی صادقانه با مخاطب می‌تواند رسانه را به مرجعی قابل اعتماد و اثرگذار بدل کند. در چنین فضایی، رادیو حماسه نه‌تنها یک رسانه، بلکه بخشی از کنش اجتماعی و بازتاب‌دهنده اراده جمعی مردم محسوب می‌شود. از این رو پیرامون این موضوع با احمد پهلوانیان، معاون صدا و مسعود کاویانی، مدیر رادیو حماسه گفت‌وگو کردیم. همچنین ابوذر ابراهیم، مدیر روابط عمومی معاونت صدا نیز پیرامون این شبکه رادیویی یادداشت نوشته است.
   
رادیو حماسه؛ بازتعریف رسانه‌ای هویت ملی در عصر رقابت‌های نوین   
احمد پهلوانیان، معاون صدای رسانه‌ملی با اشاره به جایگاه راهبردی رادیو حماسه در فضای رسانه‌ای کشور گفت: رادیو حماسه صرفا یک شبکه رادیویی نیست، بلکه یک جریان فرهنگی-رسانه‌ای است که تلاش می‌کند در بزنگاه‌های اجتماعی، نقش فعال و اثرگذاری در تقویت انسجام ملی ایفا کند.
وی در پاسخ به این پرسش که رادیو حماسه در شرایط پیچیده و رقابتی امروز چه مأموریتی برای خود تعریف کرده است، اظهار کرد: در دنیای امروز که مخاطب با انبوهی از پیام‌ها و روایت‌های متنوع مواجه است، رسانه‌ای موفق خواهد بود که بتواند روایت معتبر، هویت‌محور و امیدآفرین ارائه دهد.
رادیو حماسه دقیقا با همین رویکرد شکل گرفته و مأموریت خود را تقویت روحیه ملی و بازنمایی وحدت مردم ایران تعریف کرده است.
پهلوانیان افزود: ما در رادیو حماسه تلاش می‌کنیم از قالب‌های سنتی عبور کرده و به سمت روایت‌گری اثرگذار حرکت کنیم. پخش سرودها و مداحی‌ها تنها بخشی از کارکرد این رسانه است؛ بخش مهم‌تر، ایجاد یک فضای ذهنی مشترک میان مخاطبان است که در آن احساس تعلق، همبستگی و اعتماد تقویت شود.
معاون صدا درباره تمایز رادیو حماسه با سایر شبکه‌های رادیویی بیان کرد: وجه تمایز اصلی این شبکه در «کارکرد هویتی» آن است. رادیو حماسه به دنبال سرگرمی صرف نیست، بلکه به دنبال معنا دادن به تجربه زیسته مخاطب در بستر تحولات اجتماعی است. این رسانه تلاش می‌کند با بازخوانی تاریخ، روایت مقاومت و برجسته‌سازی نقاط قوت ملی، نوعی خودآگاهی جمعی ایجاد کند.
پهلوانیان در پاسخ به این سؤال که برنامه‌های رادیو حماسه چگونه طراحی و تولید می‌شوند، گفت: ما در طراحی برنامه‌ها به سه اصل توجه داریم؛ «محتوای معنادار»، «قالب جذاب» و «زمان‌بندی هوشمند». ترکیب این سه عامل باعث می‌شود پیام‌ها نه‌تنها شنیده شوند، بلکه در ذهن مخاطب ماندگار گردند. به همین دلیل، از روایت‌های تاریخی، گفت‌وگوهای تحلیلی و تولیدات ترکیبی استفاده می‌کنیم تا مخاطب درگیر محتوا شود.
وی درباره اهمیت زمان پخش برنامه‌ها، به‌ویژه در ساعات ۱۹ تا ۲۴ اظهار کرد: این بازه زمانی، اوج حضور خانوادگی و تمرکز مخاطب است. ما از این فرصت برای تقویت حس همدلی و هم‌سرنوشتی استفاده می‌کنیم. در این ساعات، رادیو حماسه به نوعی به «صدای مشترک خانواده‌ها» تبدیل می‌شود و می‌تواند نقش مهمی در همگرایی اجتماعی ایفا کند.
معاون صدا در ادامه به نقش فناوری‌های نوین در توسعه این شبکه اشاره کرد و گفت: آینده رسانه بدون حضور جدی در بسترهای دیجیتال قابل تصور نیست. ما تلاش کرده‌ایم رادیو حماسه را از یک رسانه صرفا شنیداری به یک تجربه چندسکویی تبدیل کنیم. حضور در فضای آنلاین، اپلیکیشن‌ها و بسترهای تعاملی، به ما این امکان را داده تا ارتباط نزدیک‌تری با مخاطبان برقرار کنیم.
وی تأکید کرد: امروز مخاطب می‌خواهد انتخاب کند، مشارکت داشته باشد و حتی در تولید محتوا نقش ایفا کند. ما نیز در تلاشیم این فضا را فراهم کنیم تا رادیو حماسه به رسانه‌ای تعاملی‌تر تبدیل شود.
پهلوانیان در ادامه با اشاره به اهمیت «مرجعیت رسانه‌ای» در شرایط کنونی افزود: یکی از اهداف کلیدی ما این است که رادیو حماسه به عنوان یک مرجع قابل اعتماد در حوزه روایت‌های ملی و حماسی شناخته شود. در دورانی که شایعات و اخبار غیرموثق به سرعت در فضای مجازی منتشر می‌شوند، رسانه‌ای موفق است که بتواند با ارائه محتوای دقیق، مستند و به‌موقع، اعتماد مخاطب را جلب و حفظ کند.
وی خاطرنشان کرد: برای تحقق این هدف، سراغ تولید محتواهایی رفته‌ایم که علاوه بر بار احساسی، دارای پشتوانه تحلیلی و تاریخی نیز باشند.
به عبارت دیگر، تلاش کرده‌ایم میان «احساس» و «آگاهی» توازن برقرار کنیم تا مخاطب نه فقط تحت‌تأثیر قرار گیرد، بلکه به درک عمیق‌تری از مسائل نیز برسد.
معاون صدا همچنین درباره نقش نخبگان و کارشناسان در برنامه‌های رادیو حماسه، گفت: استفاده از دیدگاه‌های کارشناسی یکی از محورهای اصلی تولید محتوا در این شبکه است. ما معتقدیم که گفت‌وگوی تخصصی و تحلیل‌های عمیق می‌تواند به ارتقای سطح آگاهی عمومی کمک کند و مخاطب را از سطح دریافت صرف پیام، به سطح مشارکت فکری ارتقا دهد.
پهلوانیان در ادامه به موضوع «امیدآفرینی» در رسانه اشاره کرد و افزود: یکی از مهم‌ترین کارکردهای رادیو حماسه، ایجاد امید و تقویت نگاه رو به آینده است. ما تلاش می‌کنیم در کنار بازخوانی افتخارات گذشته، به ظرفیت‌ها و فرصت‌های پیش‌رو نیز بپردازیم و روایتی واقع‌بینانه اما امیدوارکننده از آینده ارائه دهیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت توجه به تنوع مخاطبان اشاره کرد و گفت: جامعه مخاطبان ما یکدست نیست و شامل گروه‌های مختلف سنی، فرهنگی و اجتماعی می‌شود. بنابراین ما تلاش کرده‌ایم با طراحی برنامه‌های متنوع، نیازها و سلایق مختلف را پوشش دهیم و ارتباط مؤثرتری با اقشار مختلف برقرار کنیم.
پهلوانیان افزود: به‌ویژه توجه به نسل جوان برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد. این نسل با رسانه‌های نوین خو گرفته و انتظارات متفاوتی دارد، بنابراین ما نیز باید با زبان و قالبی متناسب با آنها سخن بگوییم. رادیو حماسه یک پروژه مقطعی نیست، بلکه یک مسیر مستمر و رو به رشد است. ما باور داریم که با اتکا به سرمایه اجتماعی مردم و بهره‌گیری از ظرفیت‌های رسانه‌ای، می‌توانیم این شبکه را به یکی از تأثیرگذارترین صداهای ملی تبدیل کنیم. پیام ما به مخاطبان این است که این صدا، صدای همدلی، ایستادگی و آینده‌سازی است و با همراهی مردم، رساتر از همیشه شنیده خواهد شد.

رادیو حماسه؛ پاسخی فوری به نیاز مردم
مسعود کاویانی، مدیر رادیو حماسه پیرامون راه‌اندازی رادیو حماسه گفت: رادیوهای مناسبتی، ظرفیتی نوپدید است که معاونت صدای رسانه‌ملی در راستای همراهی با مردم در مناسبت‌ها و رویدادهای مختلف راه‌اندازی می‌کند. این اقدام به تجربه‌ای موفق تبدیل شده است. رادیو حماسه، آخرین تجربه موفق همکاران رادیو است که پس از جنگ تحمیلی سوم، به‌رغم شرایط  جنگی در کشور و سازمان صداوسیما، در کمتر از ۲۴ ساعت راه‌اندازی شد. در واقع کمتر از یک هفته از راه‌اندازی رادیو نیایش، با توجه به آغاز ماه مبارک رمضان گذشته بود که با اعلام جنگ، دستور شکل‌گیری رادیو حماسه صادر شد و بحمدالله، با مجاهدت همکاران و با روشی انقلابی، در کمتر از ۲۴ ساعت این رادیو روی آنتن رفت.
وی ادامه داد: با توجه به فضای حماسی کشور و ‌به‌رغم نبود فرصت برای تبلیغات گسترده، بازخوردهای تلفنی و میدانی نشان داد مردم به‌خوبی این رسانه را پیدا کرده‌اند و از آن استفاده می‌کنند؛ زیرا هر رسانه‌ای که در کنار مردم و در پاسخ به یک نیاز عینی متولد شود، جای خود را باز می‌کند. به عبارتی در کنار حماسه‌های مردمی و نیروهای مسلح، در رسانه‌ملی نیز حماسه‌ای جدید در عرصه جنگ نرم شکل گرفت. در واقع، با آغاز جنگ تحمیلی آمریکایی و اسرائیلی در ماه مبارک رمضان، صحنه‌ای تاریخی رقم خورد. در همان روزهای اولیه، شهادت رهبر معظم انقلاب و جمعی از فرماندهان والامقام، جامعه را داغدار کرد اما واکنش سریع نیروهای مسلح و حضور حماسی مردم در خیابان‌ها، تحولی عظیم آفرید. در چنین شرایطی، رسانه‌ملی خود را موظف دید که بی‌وقفه در کنار مردم باشد. به همین دلیل، رادیویی طراحی شد که نیاز فوری و آنی مردم را پاسخ دهد؛ رادیویی که به‌درستی «حماسه» نامیده شد.
مدیر رادیو حماسه افزود: امیدافزایی، آرامش‌بخشی و اطمینان‌دهی به مردم درخصوص توان نیروهای مسلح و انتقال حمایت‌های مردم به رزمندگان ـ که شاید در محل عملیات، صرفا از طریق رادیو می‌توانستند از اخبار و حماسه خیابانی مردم مطلع شوند ـ از دیگر مأموریت‌ها و کارکردهای رادیو حماسه است. امید به نصرت خداوند، بحث وحدت میان بخش‌های مختلف کشور، اتحاد و همبستگی مردم، موضوع ایثار و مواسات و همدلی میان مردم، تشریح اهمیت اعتماد مردم نسبت به مسئولان، اعتماد مردم نسبت به نیروها و دلگرمی نیروهای مسلح و پشتیبانی مردم از آنها، محورهایی است که در برنامه‌های مختلف و در ساعت‌های گوناگون رادیو حماسه در دستور کار قرار دارد.
کاویانی یکی دیگر از مأموریت‌های رادیو حماسه را اطلاع‌رسانی و تبیین‌های خاص در سطح خود دانست و افزود: به این منظور، از ساعت تقریبا ۸ صبح تا ۷ شب، مجموعه‌ای از برنامه‌ها از رادیو حماسه پخش می‌شود که هم به اطلاع‌رسانی می‌پردازد و هم به تشریح عملکردها و ارائه توضیحات در این خصوص. همچنین، رصد برخی اخبار از رسانه‌های مختلف و تبیین آنها در سطح عمومی انجام می‌شود تا مردم از اتفاقات و رویدادها مطلع شوند.
وی با اشاره به یکی از بخش‌های مهم و مورد استقبال مردم توضیح داد: یکی از موارد استقبال مردم، بخش شبانگاهی این رادیو است که در بازه زمانی ساعت ۱۹ تا ۲ بامداد قرار دارد.
مردم شب‌ها در میدان‌ها و خیابان‌ها حضور حماسی دارند؛ چه در قالب موکب‌های حماسی و چه با مانورهای خودرویی، به رجزخوانی و میدانداری مشغولند. آنها نیاز دارند سرودهای حماسی، مداحی‌ها و رجزخوانی‌ها را به‌صورت کامل و رسانه‌ای بشنوند و از طریق سیستم‌های صوتی خود بازپخش کنند. لذا یکی از مأموریت‌های اصلی رادیوحماسه، پخش همین محتوا از ساعت ۱۹ تا ۲ بامداد، همزمان با تجمعات مردمی در سراسر کشور است. خوشبختانه، استقبالی فراتر از تصور از این بخش صورت گرفته است.
کاویانی ادامه داد:توجه به اتحاد، همبستگی وهمدلی، یکی ازمحورهای اصلی کاری ماست.معمولا دردرگیری‌های این‌چنینی، با توجه به اقدامات رسانه‌ای دشمن، امکان توطئه برای تفرقه‌افکنی وجود دارد و طبیعی است که رسانه‌های بیگانه، خبرهایی در راستای ترساندن مردم و ایجاد شکاف میان مردم و مسئولان مطرح کنند. در این مواقع، وظیفه رسانه، روشنگری و افشاگری است تا نقشه دشمن را خنثی کند. لذا رادیوحماسه سعی می‌کند با برخی برنامه‌ها و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دینی و ملی ـ که به‌وفور در منابع ما وجود دارد ـ و با احصای شاخصه‌ها و مؤلفه‌های متعدد در تقابل با دشمن، و با استفاده از کارشناسان متعدد و حرفه‌ای، این موضوع را پوشش دهد. رادیوحماسه در سراسر کشور، روی موج FM ردیف ۱۰۱.۵ مگاهرتز و روی موج AM ردیف ۵۸۵ کیلوهرتز قابل دریافت است.همچنین، ازطریق«رادیونما» در گیرنده‌های تلویزیونی و برنامه کاربردی «ایرانصدا»، این رادیو در دسترس مخاطبان قرار دارد.