حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
نوآوری بدون ویرایش
با این که در گذشته نه چندان دور، برخی از استادان ادبیات با به کار بردن علائم سجاوندی و ویراستن متون مخالفت می کردند
صداوسیما که سال هاست مروج غلط صحبت کردن زبان فارسی در جامعه است ، بیشتر از هر رسانه دیگری نیاز به توجه و صیانت از زبان فارسی دارد و باید نظارت بر این نهاد، بیشتر از هر جای دیگری صورت گیرد؛ اما متاسفانه در شبکه رادیویی جوان که سال هاست ادعای کشف شیوه های بیانی تازه و زبانی نو را در ارتباط با شنوندگان دارد، واحد ویرایش ، واحدی منفعل و تشریفاتی است که هیچ گونه نظارتی بر آنچه در این شبکه نوشته و خوانده می شود، ندارد.
بدرستی معلوم نیست که هدف از حذف واحد ویرایش این شبکه در دوره مدیریت قبلی چه بوده است؛ آیا واحد ویرایش سدی مقابل تجربیات تازه زبانی در این شبکه به حساب می آمده؛ آیا چون ویراستاران به نویسندگان اجازه استفاده از لغات زبان مخفی و اشتباهات دستوری و نگارشی را نمی داده اند، این واحد حذف شده است؛ ولی آنچه مشخص است ؛ این است که در دوره مدیریت جدید این شبکه هم واحد ویرایش به همان کار همیشگی خود ادامه می دهد و در واقع هیچ کاری نمی کند؛ اما اگر شنونده برنامه های رادیو جوان باشید، متوجه می شوید که بسیاری از اشتباهات لغوی و دستوری و نگارشی هر روز از طریق برنامه های این شبکه به مخاطب منتقل می شود.
البته برخی از نویسندگان و سردبیران این شبکه ، اشتباهات فاحش خود را با بیان این نکته که ما طنز می نویسیم ، پنهان می کنند؛ در حالی که طنزنویسی یعنی استفاده درست از دستور زبان و صنایع بدیعی و بعلاوه طنزنویسی اگر هم می خواهد تغییری در زبان ایجاد کند و ضعف تالیفی ایجاد کند، باید بداند که چه می کند؛ چراکه برخی از عیوب نگارشی و دستوری همچون تنافر، غرابت ، مخالفت قیاسی و تعقید می تواند طنزپرداز را در طنزپردازی یاری دهد.
به نظر می رسد، شبکه رادیویی جوان ، بیش از هر شبکه دیگری نیاز به ویراست مطالب دارد تا این شبکه از وضعیت نابسمان زبانی که متکی بر هیچ پژوهش یا افق روشنی هم نیست ، نجات یابد.
نکته مهم اینجاست که چگونه می شود به نویسندگان جوانی که هنوز در ابتدای راه و در حال آزمون و خطا برای نوشتن هستند، اجازه داد که خود ویراستار اثر خود باشند.
متاسفانه یا خوشبختانه ، امروز نویسندگان جوان ، شروع کار خود و تمرین برای درست نوشتن و بهتر نوشتن را در برنامه های تاثیرگذار شبکه جوان ، آزمون و خطا می کنند و این در حالی است که شاید سردبیران که مسوول اصلی محتوای برنامه ها هستند، سررشته ای از کار ویرایش زبانی نداشته باشند!
ناهماهنگی افعال ، جمع بستن افعال فارسی با علائم جمع عربی ، استفاده نابجا از فعل های معین و معین کردن افعال غیرمعین و درست استفاده نکردن از حروف اضافه ، ربط، نشانه مفعول صریح و... از مهمترین موارد مشکل در این شبکه رادیویی است.
مشکل دیگر بداهه های گویندگان شبکه و استفاده نابجا از ترکیبات نامانوس (گزارش مبسوط) یا به کار بردن کلمات در غیر معنای اصلی (کنکاش به جای فکر کردن) است که البته در دیگر شبکه های رادیویی هم شنیده می شود.
در پایان ، باید گفت به نظر نمی توان دلیل مناسبی برای حذف واحد ویرایش در شبکه جوان پیدا کرد؛ نکته ای که مسوولان این شبکه باید قدری بیشتر به آن فکر کنند، چراکه ویراستاری از استادی هیچ نویسنده ای نمی کاهد؛ بلکه بر آن می افزاید.
رضا ساکی
گفت و گو
