در آمیختگی عشق و سیاست
«تا صبح»، سریالی داستانی است درباره انقلاب اسلامی که شبها از قاب شبکه 5سیما جلوه گر می شود.انقلاب شکوهمند اسلامی ایران را می توان یکی از پدیده های اعجاب انگیز و نادر قرن بیستم دانست.
انقلاب اسلامی را باید انقلابی عظیم دانست و بزرگی آن نیز به این است که تاثیرهای زیربنایی در ساختار سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، نظامی و علمی کشورمان دانست و در عرصه بین الملل هم دارای نقش آفرینی های بسیاری است.
به خاطر همین است که نگاهی گذرا، به ساخته های نمایشی با موضوع انقلاب اسلامی نشان می دهد آنچه تاکنون در این راستا انجام گرفته ، متناسب با شان و ماهیت این تحول بزرگ نبوده است.
«تا صبح» که تا قبل از پخش ، نام با مستانه را برخود داشت تلاش دارد تا در پس آمیختگی عشق و سیاست به روایت حوادثی بپردازد که در نهایت منجر به انقلاب اسلامی می شود. داستان با تعدی آیدین پسر تیمسار به دختری روستایی شکل می گیرد.
مستانه که پزشک است و به علت فوت والدینش هم اینک در خانه عموی تیمسارش زندگی می کند، با مطلع شدن از این واقعه با پسرعمویش درگیر می شود. حادثه ای که تیمسار نیز می کوشد با اعمال نفوذش آن را به نفع فرزندش از پیش رو بردارد. از سویی دیگر علی همکار مستانه که ظاهرا قرار بوده با او ازدواج کند، به جهت عدم همخوانی موقعیت خانوادگی و اقتصادی شان به مبارزه سیاسی و آشنایی مشترک مستانه و خودش ، به نام شهرزاد پیشنهاد ازدواج می دهد. علی از مبارزات ضدرژیم شهرزاد و حتی خانواده اش مطلع نیست. مجموعه این وقایع و همچنین دلخوری مستانه از علی به خاطر تمایلش برای ازدواج با شهرزاد، آگاه نبودن شهرزاد از روابط علی با مستانه و دستگیری شهرزاد از سوی ماموران امنیتی رژیم شاه می روند تا وقایع دیگری را رقم زنند.
تاملی هر چند کوتاه به درونمایه داستان ، بیانگر آن است که موضوع مانند گذشته در ارتباط با قبل از انقلاب اسلامی و نه پس از پیروزی آن است. همچنین در می یابیم که بیشتر به شکل مبارزه و مجاهدت های انقلابیون مسلمان و سفاکی های نیروهای رژیم شاه ، پرداخته شده و نه جنبه های اثباتی و تحلیلی آن مثلا روشن کردن ابعادی از ماهیت و چگونگی شکل گیری انقلاب و اهداف گوناگون آن .«تا صبح» از آنجایی که به انقلاب اسلامی می پردازد شایسته قدردانی است ، اما عدم خلاقیت در نوع نگاه به سوژه باعث شده تا از جهت محتوایی تکراری و فاقد آگاهی بخشی های عمیق و بکرتر تلقی گردد، به عنوان مثال فاسد بودن ارتش و یا اداره کنندگان رژیم شاه و یا ددمنشی های نیروهای اطلاعاتی و امنیتی آن در رویارویی با مبارزان مسلمان آنقدر شناخته شده است که نیازی به تاکید و بازسازی اش آن هم به گونه ای تکراری نباشد.
سریال ، درباره موضوع مستند انقلاب اسلامی است از این رو می توانست با بهره مندی از پژوهش و تحقیقی در خور، پرداخت غنی تری به سوژه بدهد. به عنوان مثال در قسمتی از سریال شاهد انتقال وسایل چاپ اطلاعیه های امام (ره) و یا گروههای مسلمان از داروخانه به محلی امنی تر هستیم.
برنامه به مدد تحقیق می توانست به شکل و شیوه های مبارزاتی انقلاب اسلامی بویژه پیروان امام خمینی (ره) بپردازد. در شرایطی که سازمان ها و گروههای دیگری وجود داشتند که برای مبارزه با رژیم شاه معتقد به روشهای مبارزاتی دیگری نظیر سیاسی ، مسلحانه و... بودند این روش مبارزه امام (ره) که متکی به روشنگری و حرکتهای فرهنگی در میان توده های مختلف مردم بود می توانست به گونه نمایان تری مورد توجه قرار گیرد.
تا صبح از جنبه های دراماتیکی ، دارای کاستی ها و ابهاماتی است که بیان دقیق و قطعی در این باره تا قبل از پایان کامل سریال اگرچه امکان پذیر نیست اما با در نظر گرفتن قسمتهای پخش شده ، می توان اذعان داشت که به جز مستانه و علی که زمینه هایی از شخصیت را در خود دارند، بقیه آنها در قالب تیپهای مثبت و منفی ایفای نقش می کنند؛ تیپهایی نظیر تیمسار و یا چهره های مبارزی مانند شهرزاد و دوستانش کلیشه ای بوده ، حاوی خلاقیت و ویژگی های خاصی نیستند.
برای قضاوت درباره شخصیت ها اگرچه باید بیشتر به انتظار نشست اما جای سوال است که چرا علی در جریان مبارزه بستگان نزدیکش نیست و یا حتی شهرزاد... همچنان که پذیرش اولیه شهرزاد، مبارز فعال سیاسی برای ازدواج با علی که بجز همراهی عاطفی اشتراک دیگری با او ندارد، غریب و غیرقابل پذیرش به نظر می آید.
در حیطه بازی و اجرای نقش باید از بازی خوب و تاثیرگذار مجید مظفری در نقش تیمسار یاد کرد، به موازات آن اجرای ستاره اسکندری در نقش شهرزاد، تکرار نرگس در سریالی به همین نام است و از این رو جذابیت و تاثیرگذاری لازم را ندارد.تاصبح با این وجود، به جهت برخورداری از تصویر، مونتاژ و ریتمی موزون و بازیهای نسبتا خوب غالب بازیگرانش توانسته است تا حدودی با مخاطبان ارتباط برقرار کند.پرداخت عمیق و روشن تر کردن ابعاد پنهان و به روزتری از سیمای پرفروغ انقلاب اسلامی ایران می توانست عمق و غنای بیشتری به این اثر ببخشد. «تاصبح» هر شب ساعت 21.20 از شبکه تهران پخش می شود.
محمدرضا کریمی
گفت و گو
