حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
قهرمان جدید حادثه ساز
در سال 1971 و در زمانه ای که فضای به اصطلاح پرتنش خصومت نژادی بر جامعه امریکا حاکم بود، بینندگان تلویزیونی شاهد حضورکاراکتری خونسرد به نام جان شفت بودند.
حالا 30 سال پس از آن روزها دوباره نسخه سینمایی «شفت» (2000) تولید شده است. این بار ساموئل ال جکسن نقش شفت ، مامور خونسرد و رنگین پوست را بازی می کند و البته راندتری در یک نقش مکمل ، در قالب کاراکتر عموجان ظاهر می شود. از همان صحنه های آغازین این فیلم که جکسن با آن لباس مخصوص و در دل یک ترافیک شلوغ می خواهد راهی برای خودش باز کند هیچ شکی وجود ندارد که اگرچه بازیگر نقش اصلی فیلم (به اقتضای زمان) تغییر کرده است ، اما کاراکتر جان شفت همانی است که 30 سال قبل بوده است. اگر قصه فیلم قوی تر بود، یقینا تماشاگران با فیلم بهتری روبه رو می شدند. شاید علت اصلی امر را باید در درگیری میان جان سینگلتن ، کارگردان و تهیه کننده فیلم و ساموئل ال جکسن بازیگر اصلی آن با اسکات رودین تهیه کننده دیگر فیلم جستجو کرد. ظاهرا سینگلتن و جکسن خواستار تغییراتی در متن فیلمنامه بودند و رودین که مبلغ گزافی برای آن پرداخته بود، حاضر به انجام هیچ تغییری در آن نمی شود. به صورت طبیعی نتیجه چنین چیزی را می توان در نسخه پایانی دید که انعکاسی از کلیت کار است. «شفت» را می توان مجموعه ای از سکانس های اکشن دانست که پشت سر هم از راه می رسند تا تماشاچی را کاملا درگیر خود کنند و جکسن یک قهرمان اکشن خونسرد است که با حضور خود از بیننده می خواهد قهرمانانی مثل اتان هانت و جیمز باند را فراموش کند. فیلم قصه فعالیت های جان شفت ، پلیس عالی رتبه شهر نیویورک را تعریف می کند که مسوول پیگیری ماجراهای مربوط به یک قتل نژادپرستانه است. یک شب در محوطه بیرونی یک باشگاه ، والتر وید (بازی کریستین بل) یک مرد سیاهپوست را تا حد مرگ مضروب می کند. یک شاهد برای این ماجرا وجود دارد. کارمند یک باشگاه به نام داین (با بازی تونس کولته) وید او را تهدید می کند اگر به پلیس چیزی بگوید، وی را می کشد. شفت موفق به دستگیری وید می شود، اما او با کمک آدمهای خود از حبس بیرون می آید. 2سال بعد زمانی که وید آماده انجام کارهای خلاف جدید خود است ، شفت انتظار او را می کشد. وید از یک دلال به نام پیپلز (جفری رایت) کمک می خواهد. شفت قصد دارد داین را برای شهادت علیه وید به دادگاه ببرد ولی داین می ترسد که توسط عوامل وید کشته شود. این در حالی است که وید هم تصمیم دارد تنها شاهد ماجرا را از بین ببرد.
فیلم جان سینگلتن تقدیری از ژانر «ضد نژادپرستی» است و می توان گفت «شفت » او کاری دیدنی و جذاب است. به همین دلیل بود که فیلم هنگام نمایش در بازار تابستانی سینما موفق به یک فروش صد میلیون دلاری شد. حال و هوای اکشن فیلم با یک سری شوخ طبعی و طنز همراه است و این نکته باعث سرگرم تر شدن تماشاچی می شود. جکسن با این فیلم موفق می شود هم چهره تازه ای از خودش را به نمایش بگذارد و هم در مقایسه با کسانی مثل سیلوستر استالونه و آرنولد شوارتزنگر، یک قهرمان جدید اکشن ارائه کند.
با آن که قصه فیلم در سال 2000رخ می دهد، اما فضای دهه 70بر کل قصه و ماجراها سنگینی می کند. در این رابطه موسیقی فیلم نقش مهمی دارد. در حقیقت سازندگان نسخه جدید ترجیح دادند همان موسیقی نسخه اوریژینال تلویزیونی را مورد استفاده قرار دهند. این موسیقی جذاب که در آن زمان محبوبیت زیادی به دست آورد توسط ایزاک هیز خلق شده است. این موسیقی در دو سکانس اول و آخر فیلم کار شده است. موسیقی میانی «شفت» را دیوید آرنولد تصنیف کرده است. اما موسیقی او هم به شدت حال و هوای دهه هفتادی دارد.از دیدگاه بازیگری که به فیلم نگاه کنیم ، جکسن برکل فیلم مسلط است. در کنار بازی او بازی کسانی مثل کریستین بل ، تونی کولته و ونسا ویلیامز (در نقش همکار شفت) هم قابل توجه است. این آخری در «شفت» موفق می شود جلوه هایی از هنر بازیگری خود را به نمایش بگذارد.
جفری رایت هم در نقش یک شرور نیمه دیوانه ، چهره تازه ای از یک آدم شرور را به تصویر می کشد. سینگلتن تا قبل از «شفت» بیشتر فیلمهای هنری و سنگین می ساخت. او با این فیلم وارد بازار سینمای عامه پسند شد. بسیاری از تحلیل گران سینمایی عقیده داشتند موفقیت مالی فیلم باعث تولید قسمت های بعدی آن خواهد شد، اما این اتفاق رخ نداد. در عین حال صنعت سینما هم هیچ رغبتی برای تولید فیلمهایی که حال و هوایی دهه هفتادی داشته باشند از خود نشان ندادند.یکی از منتقدین سینمایی درباره «شفت» به شوخی می گوید: «بدون حضور جکسن در نقش اصلی ، این فیلم احتمالا مستقیم وارد بازار ویدئویی می شد!»
جمله او تاکیدی براین واقعیت است که بار اصلی فیلم را این بازیگر سیاهپوست به دوش می کشد. «شفت» روز جمعه ساعت 10.30از شبکه سوم سیما پخش می شود.
کیکاووس زیاری
گفت و گو
