در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نادیده گرفتن ابعاد یک انقلاب
تقریبا به اندازه تمام سالهایی که از پیروزی انقلاب اسلامی می گذرد، در شبکه های مختلف تلویزیونی شاهد سریال هایی بوده ایم که داستان آن به سالهای پیش از انقلاب ارتباط داشته است.
در همه این سریال ها یک دسته بندی کاملا مشخص در مساله شخصیت پردازی وجود داشته است: شخصیت ها یا خوب بوده اند یا بد. از سوی دیگر جایگاه این شخصیت ها هم کاملا مشخص بوده به گونه ای که شخصیت های بد در گروه طاغوتی ها و شخصیت های خوب در گروه مقابل قرار گرفته اند.
سریال چه کسی به سرهنگ شلیک کرد؛ تصمیم داشته تا این خطکشی را بشکند و آن را کمرنگ کند. به همین دلیل شخصیت محوری خود را یک سرهنگ ارتشی انتخاب کرده است.
شخصیتی شاه دوست که از سوی شخص اول مملکت مسوول پیگیری پرونده خریدهای ارتش می شود. پرونده هایی که در آن احتمال سوئاستفاده مالی می رود.
در این میان یک نظامی دیگر دستیگر شده که از نظر اعتقادی نقطه مقابل این شخصیت است ، اطلاعات مهمی را درباره پرونده خریدها به سرهنگ جهان بین می دهد.اما در میانه راه سرهنگ به شکل مرموزی به قتل می رسد و حالا" فریبا" تنها دختر او که به یکی از همکلاسی هایش در جریان قتل پدر مظنون است ، به دنبال یافتن قاتل پدر است.
این جستجو به ادامه همان مسیری منتهی می شود که سرهنگ جهان بین پیگیری کرده است. تصور کنید همین خلاصه داستانی که در سطرهای بالا خواندید، به یک فیلمنامه نویس ارائه شود و به او فرصت کافی برای نگارش این فیلمنامه داده شود. بعد خیال او را هم راحت کنند که قرار نیست سر و ته کار با چند جمله و کلمه ختم شود.
حالا فیلمنامه نویس فرصت می کند تا از دل این قصه ، ماجرایی جذاب خلق کند. بعد از یک سال هم فیلمنامه آماده شده دیگر چیزی نخواهد بود که بخش عمده روایت های داستان در آن بر دوش عنصر دیالوگ قرار گیرد.
حتی اگر قرار باشد بخش عمده ای از داستان بر دوش 2دختر جوان و کم تجربه کار قرار گیرد، قطعا فیلمنامه نویس با استفاده از ترفندهای مختلف و گره افکنی های متعدد از این ماجرا چیزی خلق خواهد کرد که برای مخاطب جذاب باشد، ماجرایی که در انتهای آن شخصیت ها به یک شناخت و بینش از خود برسند و با نگاه تازه ای به دنیای اطراف خود نگاه کنند.
خب این مساله با آنچه شما در سریال چه کسی به سرهنگ شلیک کرد دیدید، کمی تفاوت دارد. در شکل ایده آل نه تنها قالب سریال با رادیو اشتباه گرفته نمی شود و به جای بیننده داستان بودن مخاطب شنونده داستان نخواهد بود، بلکه هیچ گاه نتیجه گیری اخلاقی سریال روی عرشه کشتی و در قالب یک نامه بیان نمی شود.
سریال چه کسی به سرهنگ شلیک کرد، حداقل در مقایسه با اثر مشابهی که در همین ایام از شبکه دوی سیما پخش شد، بازیگران شناخته شده کمتری را به خدمت گرفته است.
البته حضور سمیرا سیاح بعد از چند سال غیبت در کنار بازیگر نقش فریبا و نیز برادر بهرام به عنوان چهره های جوان سریال ، استفاده مناسبی از بازیگران جوان است.
محمدرضا داوود نژاد در نقش یک افسر ساواکی که کمی از مرحله پرت است ، شخصیت جالبی دارد که البته در مورد حماقت او کمی زیاده روی شده است. یوسف مرادیان حضوری منفعل در داستان دارد. شخصیتی با آن همه توانایی و وجنات از ابتدا تا انتهای داستان ساکت است.
وقتی هم گلوله می خورد، به جای فرار بسادگی خود را تسلیم می کند تا چند سکانس بعد مقابل جوخه اعدام قرار گیرد. از داوود رشیدی و قاسم زارع هم چیز جدیدی در سریال دیده نمی شود.
اما یک سوال مهم در دیدن این گونه آثار به ذهن می رسد و آن این است که: آیا یک تیم حرفه ای که برای ساخت اثری این گونه به میدان می آیند، از ابتدا با این نیت وارد کار شده اند که محصول نهایی کار آنها مستحق سرزنش باشد؛
آیا می توان پذیرفت که مثلا نویسنده فیلمنامه به این نکته پی نبرده که گنجاندن این مساله در داستان که : بهرام روزی که برای دیدن سرهنگ رفته اتفاقی قاتل او را هم دیده ، کمی غیر منطقی است؛
آیا از نظر کارگردان این مساله غیر منطقی نبوده که خروج فریبا و نرگس از خانه ای که از یک سمت در محاصره ساواک است ، از سمتی دیگر در محاصره شهربانی و از یک جهت هم در محاصره بهرام ، با آن شکل و شمایل ساده انگارانه برای بیننده سوال برانگیز است؛
آیا طراح صحنه به فضاهای موجود در فیلم قلبا رضایت داده و خاطرش جمع بوده که این صحنه ها می تواند برای بیننده به عنوان فضای وقوع داستان در 27سال قبل باور پذیر باشد؛
یا این که تورج فرامرزیان و دوستانش که قرار است فریبا و نرگس را فراری دهند، لباس لری به تن دارند اما با لهجه آبادانی با هم حرف می زنند؛واقعا مقصر اصلی در ساخت چنین سریال هایی چه کسی و کجاست؛
سریال هایی که ابعاد مختلف یک قیام و انقلاب مردمی را نادیده می گیرند و تنها به این مساله فکر می کنند که با یک سریال 10قسمتی 10شب از یک مناسبت مهم "بی برنامه" باقی نماند.
به نظر شما قناعت کردن به این حد از ماجرا کافی است؛
رضا استادی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
