راه‌اندازی دو شبکه تلویزیونی جدید

معاون سیما در گفتگو با ایسنا هم‌چنین خبر داد که به زودی شبکه دو سیما به شبکه‌ای کاملا ویژه کودکان و نوجوانان مبدل می‌شود ؛ شبکه اول سیما مختص گروه سنی میانسال به بالا خواهد شد و شبکه سه سیما با ایجاد یک شبکه اختصاصی ورزش، به شبکه ویژه جوانان مبدل می‌شود.

مرتضی میرباقری گفت که اجرایی کردن تغییر و تحولات اخیر به یکباره نبوده و از یک سال و نیم قبل برنامه‌ریزی‌اش وجود داشته و مدیران بخش‌های مربوطه در جریان روند کار بوده‌اند و قصد سیما علاوه بر چابک سازی و چالاک سازی ساختار سیما، نزدیک کردن بخش‌های مختلف تولید به آنتن است.

دکتر میرباقری در پاسخ به این سوال که برای ایجاد این تغییر و تحولات، در خود تلویزیون و هم‌چنین عرصه رسانه‌های دیگر چه زمینه‌سازی‌هایی شده‌است؟ ، گفت: از همان زمانی که افق رسانه ملی در سال 1384 تدوین شد، بنا بر این شد که هر معاونتی گزارشی از مجموعه کارهای خود در جمع صدها مدیر ارشد و میانی سازمان ارائه دهد و برنامه‌ای که برای تحقق اهداف افق رسانه ملی دارد را مشخص کند.

نخستین معاونتی که در این جلسات گزارش خود را ارائه داد، معاونت سیما بود؛ در این گزارش ما مشخص کردیم که اگر ماموریت رسانه ملی مدیریت و هدایت افکار عمومی است و اگر ما هفت هدف کلان از جمله تعمیق معرفت دینی، دشمن شناسی و غیره داریم که باید به آن برسیم، یک سلسله اتفاقاتی نیز در حوزه معاونت سیما باید انجام گیرد.

وی افزود: بر این اساس در وهله نخست مضمون و محتوای اتفاق را مشخص کردیم. گفتیم بری این که ماموریت رسانه ملی که مدیریت و هدایت افکار عمومی است، اتفاق بیفتد، باید یک محتوایی در سازمان صداوسیما جاری شود که بخشی از آن به سیما مربوط می‌شود.

میرباقری، معاونت سیما را شبکه‌هایی دانست که برنامه‌های تولیدشده در آن باید پخش شود و افزود: ما حدود 10 شبکه داریم که باید از طریق این 10 شبکه، که سه‌تای آن‌ها برون‌مرزی است، به گروه‌های برنامه‌سازی بگوییم که چه کاری انجام دهند؛ سر جمع این کارها سهم معاونت سینما محسوب می‌شود؛ و وقتی سهم معاونت سیما در کنار معاونت‌های دیگر سازمان قرار می‌گیرد، آن اتفاق بزرگ رخ می‌دهد. پس ما می‌بایست معین می‌کردیم که در حوزه سیما چه اتفاقی باید رخ دهد.

وی یادآور شد: از نظر محتوایی تکلیف این بحث را در حوزه مطالعات - تحقیقات روشن کردیم. بعد از آن بحث به حوزه‌ی طرح و برنامه ریزی منتقل شد. چراکه کاری اگر قرار است در حوزه شبکه‌های ما جاری شود باید به طرح و برنامه منتقل شود تا شبکه موظف باشد بر اساس بودجه‌ای که می‌گیرد کار را جلو ببرد.

در طرح و برنامه ریزی می‌بایست می‌گفتیم که با چه ساختارها و ابزارهایی می‌بایست کارمان را جلو ببریم. ما در همه زمینه‌ها باید برنامه‌سازی کنیم و این برنامه‌سازی باید در ساختارهای گوناگون صورت گیرد. پس باید یک محتوایی را محقق کنیم. این محتوا به صورت برنامه درآمده‌است. برای تولید برنامه‌ها و در حقیقت تحقق محتوا ابزارهایی و نظام‌هایی که داشتیم شبکه‌ها بود.

باید بین شبکه‌ها تقسیم کار می‌کردیم

میرباقری سپس با بیان هدف سیما برای پرداختن به مخاطبان و و موضوعات مختلف، در این باره به طرح پرسشی پرداخت:« در این راستا آیا هر شبکه‌ای می‌تواند به هر مخاطبی که خواست بپردازد؟ و آیا نباید برای پرداختن به موضوعات مختلف یک مرزبندی را بین شبکه‌ها ایجاد کرد؟»

وی توضیح داد: باید بین شبکه‌ها تقسیم کار می‌کردیم تا کاری تکرار یا حذف نشود. از این رو به بحث ساختار پرداختیم و گفتیم خوب است برای مثال مخاطبان را در موضوعات مختلف مورد توجه قرار دهیم، پس بهتر است هر شبکه چه کار کند؟

وی درباره تقسیم کار در شبکه‌های تلویزیونی خاطرنشان کرد: شبکه اول و دوم به دلیل آن که شبکه‌ دیگری در زمان تاسیس‌شان وجود نداشت در تمام زمینه‌ها، برای تمام مخاطبان ، با تمام ساختارها برنامه‌ تولید و پخش می‌کردند ولی در حال حاضر که ما دارای 10 شبکه هستیم لازم نیست که دیگر این اتفاق ادامه یابد. بنابراین مرزبندی‌ها را مشخص کردیم.

وی درباره‌ تغییراتی که به یکباره در معاونت سیما ایجاد شد، تاکید کرد: ما از سال 1384 این مباحث را در داخل سازمان داشتیم؛ و در سال 1386 و 1387 برنامه‌های شبکه‌های مختلف ما براساس افق رسانه‌ ملی به آنها ابلاغ شده است؛ اما آن چه مطرح بود این است که حوزه‌های مختلف به ما می‌گفتند، ساختار ما متناسب با این برنامه‌هایی که به ما ابلاغ می‌شود، نیست.

معاون سیما درباره‌ تمهیداتی که برای برداشته شدن این مشکلات در معاونت سیما اندیشیده شده ‌است ، گفت: برای حل این مشکل از سویی خودمان باید برای مراکز و شبکه‌های زیرمجموعه‌مان راه‌حل می‌اندیشیدیم و از سوی دیگر باید با معاونت دیگری که در سازمان صدا و سیما مسئولیت برنامه‌ریزی و ساختار سازمان را بر عهده دارد ، هماهنگ می کردیم.

وی در عین حال متذکر شد: این گونه نیست که ما بگوییم می‌خواهیم کارمان را بر اساس یک ساختار دیگر جلو ببریم و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت هم بگوید هر کاری دلتان خواست انجام دهید؛ تغییر ساختار را یک معاونت دیگر باید بپذیرد.

معاون سیما در پاسخ به این پرسش که چرا ابتدا برای محتوای برنامه‌ها برنامه‌ریزی می‌شود و شبکه‌ها سپس اعلام می‌کنند که ساختارشان با این محتوا نمی‌خواند؟ ، گفت: اولویت برای ما محتوا است و ساختار باید خود را با این محتوا تنظیم و حرکت کند. ما ابتدا افق رسانه ملی را تبیین کردیم و در آن جا خطوط کلی و محتوایی‌مان را ذکر کردیم. بعد از آن است که می‌بایست می‌گفتیم آیا ساختار هر شبکه با ماموریتی که برعهده‌اش گذاشته شده همخوانی دارد یا نه.

 مذاکرات تخصصی بین سیما و حوزه‌های گوناگون

به گفته‌ میرباقری در حوزه معاونت سیما ، به مدت شش ماه بین سیما و حوزه‌های گوناگون مذاکرات تخصصی انجام گرفت، تا به ساختار مناسبی رسیدند.  پس از رسیدن به ساختار مناسب در معاونت سیما، باید این مذاکرات را با معاونت برنامه‌ریزی و نظارت سازمان صدا و سیما هم ادامه می‌دادیم که آن هم شش ماه به طول انجامید و در نهایت به تصویب رسید.

دکتر میرباقری به این پرسش که آیا حوزه‌های سیما فقط در زمان ابلاغ، از اتفاقاتی که در معاونت سیما رخ داده، آگاه شده‌اند؟ پاسخ منفی داد و افزود: یک‌سال تا یک‌سال ‌و نیم قبل از این که تشکیلات به حوزه‌های مختلف ابلاغ شود، مباحث در شبکه‌ها و مراکز مختلف سیما مطرح بوده ‌است.

معاون سیما سپس در پاسخ به این پرسش که برغم تعامل با حوزه‌ها از یک سال و نیم پیش، چرا برخی سریعاً اقدام نکردند؟ اظهار کرد: تمامی حوزه‌ها همکاری بسیار خوبی داشته‌اند، چرا که تغییرات بر اساس مأموریت‌های سیما و با هماهنگی و تعامل با حوزه‌های ذیربط انجام شده است. و از نظر ما در مدت دو ماه که از زمان ابلاغ ساختارها می گذرد همکاری شبکه ها و مراکز معاونت سیما بسیار خوب بوده است.

وی از علت راه‌اندازی مراکز تولید برنامه در خارج از شبکه‌ها در گذشته به عنوان بحث راهبردی یاد کرد و گفت: در سازمان صداوسیما به دلیل اهمیتی که ساختارهای نمایش، مستند و انیمیشن داشته یک زمانی در گذشته تصمیم گرفته شده که در بیرون شبکه‌ها مجموعه‌هایی به وجود بیاید که آن مجموعه‌ها به شبکه‌ها کمک کنند. این تصمیم به ترتیب ابتدا برای تولید سریال‌ گرفته شد و سپس درباره انیمیشن‌ و مستند نیز اجرایی شده است.

به گفته وی بر اساس این تصمیم بنا بوده تا این سه مرکزِ تولید سریال، انیمیشن و مستند، برای شبکه‌ها تولید کنند اما هماکنون در ارزیابی که داشتیم، دیدیم شبکه‌های ما در زمینه سریال سازی خودشان موفق‌ترند و چه به لحاظ کمی و چه به لحاظ کیفی نیازی به حوزه‌ای در بیرون نداشتند. شبکه‌ها می‌گفتند که اگر ساختار ما را تقویت کنید و توسعه دهید و حتی نیمی از امکاناتی که به بیرون شبکه ها می دهید در اختیار خود ما قرار دهید یقیناً ما خیلی بهتر می‌توانیم این کار را انجام دهیم.

میرباقری خاطرنشان کرد که در گفت‌وگویی که با کارگردانان، تهیه‌کنندگان و نویسندگان داشته‌اند، آنان نیز اعلام کرده‌اند که بیشتر رغبت دارند با شبکه‌ها مذاکره کنند؛ چراکه به آنتن نزدیک‌تر هستند و مراقبت‌های لازم را هم دارند.

وی در توضیح این مطلب گفت: یک شبکه در حقیقت یک سبد برنامه را تولید و پخش می‌کند و در مجموع باید سریالش با مستندش همخوانی داشته باشد و سایر برنامه‌هایش هم به همین ترتیب؛ اما اگر مجموعه‌ای در بیرون برنامه‌ای را تولید کند، تازه باید با شبکه مذاکره کند و ببیند آیا آنها فضای متناسب خالی برای پخش دارند یا نه.

میرباقری تصریح کرد: با در نظر گرفتن این مسائل ما به این نتیجه رسیدیم که حوزه تولیدی که در سازمان صدا و سیما بیرون از شبکه‌ها باشد، به عنوان حوزه مطلوب پذیرفته نشده‌است و توانایی‌اش هم به گونه‌ای نیست که هم‌افزایی کند. بنابراین اگر این توان به خود شبکه افزوده شود، شبکه مقتدرانه‌تر می‌تواند کارش را به جلو ببرد.

به گفته وی معاونت سیما به شکلی کاملا کارشناسی و تخصصی به این نتیجه رسیده ‌است.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا منظور از مراکز خارج از شبکه‌ها، تنها بخش‌هایی است که زیر نظر سازمان صدا و سیما فعالیت می‌کردند و بخش خصوصی از این قضیه مستثنی است؟ گفت: بخش خصوصی بحث دیگری را شامل می‌شود.

در حال حاضر چه شبکه‌ها و چه مرکز سیما فیلم تولیداتشان را در مذاکره با بخش خصوصی آماده می‌کنند و بخش خصوصی را فعال می‌کنند؛ اما خود بخش خصوصی هم رغبت داشت با حوزه‌ای که مدیریت آنتن را بر عهده دارد، ارتباط داشته باشد.

سیما فیلم و تعهدات جدیدش

معاون سیما درباره تصمیم‌گیری‌های انجام شده در حوزه سیما فیلم، اظهار کرد: سیما فیلم در این اواخر بعضا مستند می‌ساخت، درگیر ساخت سریال و تله فیلم هم بود بنابراین ما به این نتیجه رسیدیم که بهتر است شبکه‌ های ما تولید تله‌فیلم را کمتر کنند و به صورت تخصصی ساخت سریال را ادامه دهند. چراکه تله‌ فیلم‌های 90 دقیقه‌ای می‌تواند بیرون از شبکه تولید و از آنتن پخش شود ولی یک کار برای مثال 30 قسمتی اگر بخواهد با آنتن هماهنگ شود، گرفتاری‌های اساسی را به همراه دارد.

وی با اشاره به تعهد ساخت 200 تله فیلم در طول سال، خاطرنشان کرد: پدیده ساخت تله فیلم در این دو- سه سال اخیر برای معاونت سیما یک ماموریت جدی ‌است. ما در ارتباط با ساخت تله فیلم ها گفتیم همان طور که مجموعه‌ای در خارج از سازمان صدا و سیما وجود دارد که ما در تعامل با آنها برخی آثار را فراهم می کنیم، برای تله فیلم هم می‌توانیم همین کار را انجام دهیم و در نتیجه سیما فیلم روی ساخت تله‌فیلم متمرکز می‌شود.

میرباقری در پاسخ به این پرسش که در ادامه این تغییر و تحولات، آیا ساختمان سیما فیلم و همچنین تجهیزات این مرکز به قوت خود باقی خواهد ماند؟ اظهار کرد: مکان و امکانات بحث ثانویه ما است؛ ما وقتی به مرکزی ماموریتی می‌دهیم، می‌گوییم که امکانات تو باید متناسب با ماموریتت باشد. اگر این امکانات کمتر است باید اضافه شود و اگر بیشتر است باید در اختیار جاهای دیگر قرار بگیرد.

معاون سیما بار دیگر باتاکید بر اهمیت ماموریت این مرکز، خاطرنشان کرد: در حال حاضر باید ساخت تله فیلم توسط مرکز سیما فیلم سامان‌دهی پیدا کند. البته سیمافیلم در حال حاضر دارای توانایی بالفعل برای انجام تمام این کار نیست چراکه خود را آماده نکرده بود که سالی 200 تله‌فیلم بسازد. انتظار ما در سال اول این است که برای مثال 5 شبکه ما 120 تله فیلم بسازند و80 تله‌فیلم را هم سیما فیلم بسازد. در سنوات آتی به هر اندازه که سیما فیلم اعلام کند که می‌تواند تله فیلم بیشتری تولید کند، شبکه‌ها ساخت تله فیلم را کنار گذاشته و به ساخت سریال مبادرت می‌کنند.

وی  اعلام کرد: ما ماموریتی بر عهده داشتیم و در انجام مأموریت‌مان شبکه محور نگاه کردیم و هرکجا ‌دیدیم شبکه می‌تواند کاری را انجام دهد، سیاست‌مان تقویت آن شد.

شبکه فیلم و سریال نه ؛ شبکه ورزش آری

معاون سیما به این پرسش که در تعریف شبکه‌ها، آیا این احتمال وجود دارد که معاونت سیما شبکه‌ ویژه‌ «فیلم و سریال» راه‌اندازی کند؟ پاسخ منفی داد و گفت: فعلا برای این که شبکه‌هایمان بتوانند کارشان را جلو ببرند چهار مولفه‌ ساختار، موضوع، رویکرد و مخاطب را مدنظر قرار داده‌ایم.

مرتضی میرباقری در توضیح این مطلب گفت: ما مخاطبان، رویکردها، ساختارها و موضوعات گوناگون داریم. درحال حاضر هفت شبکه داخلی‌مان را به گونه‌ای تنظیم کرد‌ه‌ایم که تمام این چهار حوزه را پوشش دهند. اما به این نتیجه رسیده‌ایم که درست است که موضوعات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و ورزشی برای ما در اولویت است، اما الآن موضوع «ورزش» برای ما قابلیتش خیلی زیاد شده‌است؛ پس ما می‌توانیم این موضوع را از ماموریت شبکه‌ها جدا کنیم و شبکه‌ای جدید برای «ورزش»ایجاد کنیم.

وی اظهار داشت: تا به حال موضوع ورزشی در بین تمام شبکه‌ها تقسیم شده بود. ضمن این که 40 درصد برنامه‌های شبکه سه سیما ورزشی بود و مابقی هم به حوزه‌های مرتبط با جوانان اختصاص داشت. اما درحال حاضر به این نتیجه رسیده‌ایم که باید شبکه ورزش راه‌اندازی کنیم. وقتی شبکه جدید راه‌انداختیم، دیگر شبکه سه تا این حد به موضوع ورزش نمی‌پردازد، آزاد می‌شود و می‌تواند بیشتر موضوعات جوانان را هدف قرار دهد.

به گفته‌ معاون سیما در ساختارها، موضوعات و مخاطبان گوناگون اگر ضرورت ایجاب کند که شبکه‌ای مستقل راه‌اندازی شود، این اتفاق می‌افتد. کما این که قبلا در حوزه قرآن و معارف این مسأله رخ داد.اولویت اوّلمان راه‌اندازی «شبکه ورزش» و اولویت دوممان راه‌اندازی «شبکه مستند» است.

معاون سیما سپس به این پرسش که آیا امکانات راه‌اندازی شبکه‌های تلویزیونی جدید با آنتن مستقل فراهم است؟ پاسخ مثبت داد و گفت: الآن امکانات برنامه‌ای‌ این کار فراهم است و امکان راه‌اندازی دو شبکه وجود دارد. بنابراین چنان چه مجلس و دولت پشتیبانی مالی و فنی را انجام دهند ظرف شش ماه آینده شبکه ورزش با آنتن مستقل راه‌اندازی می‌شود.

مرزبندی بین شبکه‌ها

به گفته‌ مرتضی میرباقری مرزبندی بین شبکه ‌ها اتفاق جدیدی است که در تغییر و تحولات اخیر معاونت سیما رخ می‌دهد وی گفت: سازمان صدا و سیما بعد از راه‌اندازی شبکه ‌های اولیه ، فرصت نکرده بود یک مرزبندی بین شبکه ‌هایش ایجاد کند. در چنین شرایطی شبکه ‌هایی ویژه فرهیختگان و یا جوانان راه‌اندازی شد اما هر کدام از این شبکه‌ها علاوه بر موضوع مورد نظر به موضوعات دیگر هم می‌پرداختند. ما از دو سال پیش این فرصت را ایجاد کردیم که شبکه‌ها مرزهایشان را رعایت کنند.

وی با اشاره به لزوم رعایت مرزبندی هویتی شبکه‌ها، به عنوان نمونه به مسائل مربوط به خانواده، اشاره و اظهار کرد: ما دیدیم که شبکه‌های مختلف ما به یک‌سری موضوعات، تکراری و بیش از حد می‌پردازند و یک‌سری از موضوعات روی زمین می‌ماند. این مساله ایجاب می‌کرد که در ابعاد مختلف موضوع خانواده بین شبکه‌ها تقسیم کار شود. در برنامه‌های زنده صبحگاهی و اجتماعی بعضا به ما انتقاد می‌شد که خیلی شبیه بهم هستند و فرق نمی‌کرد که برای مثال برنامه شبکه دو از شبکه سه سیما پخش شود و یا کارشناسی که در شبکه دو سیما حاضر می‌شود، به برنامه شبکه سه سیما برود؛ این‌ها همه علایم آن بود که این مرزها چندان دقیق نیست و دیگر زمان آن بود که این مرزها را مشخص کنیم.

وی با بیان این که در سه شبکه سراسری مرزبندی براساس موضوع، ساختار، رویکرد و با محوریت مخاطب انجام شده‌است، در این باره گفت: در این مرزبندی کودک و نوجوان که جمعیتشان به 24 میلیون تن می‌رسد، مأموریت شبکه دو محسوب می‌شود. جوانان ما که بین سنین 18 تا 35 سال هستند، نیز جمعیتی 20 میلیونی هستند و به شبکه سه سیما سپرده شده‌اند؛ ضمن این که در شبکه سراسری و ملی نیز غلبه با نیازها، خواسته‌ها و امور افراد میانسال به بالا خواهد بود.

میرباقری افزود: به صورت عام در مرزبندی میان سه شبکه‌ یک ، دو و سه سعی کردیم تمام مردم ایران به نوعی مخاطب یکی از این سه شبکه باشند؛ ضمن این که هر کس به صورت ویژه می‌توانست مخاطب یکی از شبکه ‌های چهار ، قرآن و آموزش نیز باشد.

وی درباره‌ تبدیل شبکه دو سیما به شبکه‌ کودک و نوجوان و تغییر تدریجی برنامه‌های گوناگون آن شبکه گفت: ما گفتیم مثلاً موضوع خانواده در شبکه کودک و نوجوان باید به گونه‌ای مطرح شود که خانواده‌ای که کودک و نوجوان دارد، بتواند از مشاوره و کارشناسی و اطلاعات تربیتی، اجتماعی و آموزشی این شبکه تخصصی تر بهره برداری نموده و بیننده آن باشد.

همچنین در شبکه سه برنامه‌ خانواده‌ای باشد که مربوط به جوانان باشد. پس اگر برنامه‌ خانواده را در شبکه دو دیدیم باید انتظار داشته باشیم که در ارتباط با کودک و نوجوان و یا برای کودک و نوجوان باشد.

معاون سیما در پاسخ به این پرسش که آیا مرزبندی موضوعی شبکه‌ ها در حوزه خبر که زیر مجموعه معاونت سیما نیست نیز اتفاق می‌افتد؟ ، گفت: بخش‌های خبری نیز بعد از این تنظیم می‌شوند؛ برای مثال «اخبار جوانه‌ها» که ساعت 16 از شبکه یک پخش می‌شود، به شبکه دو منتقل خواهد شد. ضمن این که بخشهای خبری اصلی و عمومی تغییر نخواهد کرد.

میرباقری با بیان این که در تغییر و تحولات معاونت سیما، بیشترین اتفاق در حوزه شبکه دو باید رخ دهد، متذکر شد: آنچه مسلم است برنامه‌های فیلم و سریال تمامی شبکه ها پیش از این نیز به گروه سنی جوان و میانسال می‌پرداختند؛ و کمتر به مسایل کودک و نوجوان در شبکه‌ها پرداخته می‌شد و امیدواریم در مناسبت‌های آتی شاهد به نمایش درآمدن خواسته‌ها، نیازها و مسائل و مشکلات گروههای سنی کودکان و نوجوانان در شبکه دو نیز باشیم.

معاون سیما در پاسخ به این پرسش که در جریان این تغییر و تحولات آیا شبکه‌های تلویزیونی به هم کمک هم می‌کنند و آیا امکان دارد که شبکه یک هم برنامه کودک و نوجوان تولید کند؟ ، گفت: تولید برنامه کودک و نوجوان در شبکه یک از این پس کاهش می یابد زیرا وقتی قرار است شبکه‌ای 24 ساعته به کودک و نوجوان بپردازد، تولید برنامه کودک در شبکه‌ای دیگر نوعی اسراف است.

مضافاً بر اینکه بسیاری از امور اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی روی زمین مانده، که جزء مأموریت‌ها و اهداف شبکه یک است که فرصت کار تکراری و غیرمربوط را به شبکه یک و دیگر شبکه ها نخواهد داد. همچنین چون شبکه ها زیر نظر معاونت سیما اداره می شوند، جابجایی برنامه ها و کمک شبکه ها به یکدیگر حسب تشخیص معاونت سیما بیش از پیش خواهد بود.

نیروی انسانی مرتبط با تعریف شبکه

دکتر مرتضی میرباقری در پاسخ به این پرسش که آیا نیروی انسانی در حال حاضر قابلیت راه‌اندازی شبکه‌های جدید خصوصاً شبکه کودک و نوجوان و مرزبندی میان شبکه‌ها را دارند؟ خاطرنشان کرد: این مسائل قدم سوم محسوب می‌شوند. قدم اول محتوا، قدم دوم ساختار، و قدم سوم مدیریت است. ما در خلاء که نیستیم؛ عده‌ای از گذشته در شبکه‌های مختلف در تمامی زمینه ها خصوصاً زمینه کودک و نوجوان فیلم و سریال ساخته‌اند و حضور داشتند؛ اما الآن این‌ها یک سرزمین و شبکه با مأموریت و هویت و مرزبندی معین تر پیدا کرده‌اند که یک مدیریت متخصص و کلان باید آنها را اداره کند.

معاون رییس سازمان صداوسیما در حوزه تلویزیون در پاسخ به پرسشی درباره باقی ماندن برخی برنامه‌سازان کودک و نوجوان در شبکه اول سیما، در این باره توضیح داد: شبکه اصلی سیما برای پرداختن به امور کودکان و نوجوانان شبکه دو است و همان گونه که گفته شد این جابه‌جایی بتدریج با کاهش تولید و پخش برنامه کودک و نوجوان در شبکه یک و افزایش کمی و کیفی تولید در شبکه دو در حال انجام است.

وی در پاسخ به این پرسش که برای مثال مدیر شبکه دو که در عرصه فیلم و سریال به جایگاهی تثبیت شده رسیده‌است، آیا تمایل دارد که مدیریت شبکه‌ کودک و نوجوان را بر عهده بگیرد و آیا مدیر شبکه سه که ریاست شورای هماهنگی ورزش سازمان صدا و سیما را عهده دار است، به اداره شبکه‌ مربوط به جوانان تمایل دارد؟ ، گفت: شبکه کودک و نوجوان باید در تمامی ساختارها خصوصاً مستند و نمایشی فیلم و سریال هم بسازد. ما الآن در این حوزه نیاز زیادی داریم.

اتفاقا مدیر شبکه دو به خوبی می‌تواند خلاء شبکه را در تمامی ساختارها و بخش‌ها خصوصاً بخش فیلم و سریال خیلی سریع پر کند. ما در شبکه کودک در ساختارهای مختلف برنامه می‌خواهیم. اتفاقا یکی از قوی‌ترین مدیرانی که می‌تواند در ساختار جذاب و بسیار مهم نمایش به ما کمک کند، مدیر شبکه دو هستند.

ضمن اینکه ایشان در حال حاضر مدیریت شبکه‌ای را بر عهده دارد که در آن برنامه های بسیار متنوعی در زمینه کودک و نوجوان از قبیل «فتیله جمعه تعطیله» ساخته می‌شود؛ حال آنکه یک گروه دیگر هم که قوی ترین گروه کودک و نوجوان سیما است از شبکه یک به آنها اضافه شده است.

وی تصریح کرد: مدیر شبکه سه هم در سالهای گذشته در کنار برنامه‌های ورزشی، اجتماعی و فرهنگی سریال هایی جوانانه بسیار زیادی چون «نرگس» و «ترانه مادری» را ساخته است؛ مدیریت سریال ها و برنامه های پرمخاطب مناسبتی و غیرمناسبتی شبکه سه را چه کسی برعهده داشته است؟ بنابراین این مدیران توانایی اداره‌ شبکه‌هایی که بر عهده‌شان سپرده شده را دارند.

چنان چه التفات نمایید بسیاری از برنامه های جذاب گفتگو محور و مسابقات که مورد استقبال بی نظیر جوانان نیز قرار گرفته در شبکه سوم ساخته شده است.

میرباقری سپس به این پرسش که آیا در پی این تغییر و تحولات، تغییر مدیران شبکه‌ها را خواهیم داشت؟ پاسخ منفی داد و گفت: تغییر مدیریت فعلا جزء برنامه‌های ما نیست؛ مگر اینکه همان طور که کارها جلو می‌رود به نظر برسد لازم است تغییراتی انجام شود.

معاون سیما با اعلام این که مرکز سیما فیلم منحل نشده، بلکه مأموریتش ساخت تله‌فیلم است، گفت: در این مرکز هم تغییر مدیریت نداریم.

مرکز مستندسازی منحل می‌شود

وی درباره عدم وجود فردی به نام مدیر در مرکز مستندسازی سیما اظهار کرد: مرکز مستندسازی سیما بحث دیگری است؛ در حوزه مستند امر روی زمین‌مانده‌ای مثل تله فیلم نداشتیم که بگوییم مرکز مستند سازی سیما انجام دهد. شبکه‌های ما به خوبی می‌توانند از عهده ساخت مستند برآیند بنابراین به شبکه‌ های اول، دو، چهار و آموزش یک گروه مستند اضافه شد لذا از این پس ما مجموعه‌ای به نام مرکز مستندسازی سیما نداریم اما تا پایان سال کارهای باقیمانده در این مرکز جلو می‌رود و در سال 1388 تشکیلات این مرکز در شبکه های سیما ادغام می‌شود. ما در تمام حوزه‌ها مربوط به مرکز مستندسازی برای این‌که کار مختل نشود، فرض کردیم که هیچ اتفاقی نیفتاده‌است بنابراین یک مسوول را هم‌چنان گذاشتیم که کارها را جلو ببرد.

وی در پاسخ به این پرسش که برای راه‌اندازی گروههای مستند شبکه‌ها، چه نیروهای انسانی قرار است تعریف شود؟ ، خاطرنشان کرد: در رابطه با مستند، ده جلسه با حضور خود من تشکیل شده‌است؛ تمام کسانی که در حوزه مستند ورود داشتند در این جلسات دعوت شدند؛ چراکه یکی از اهداف ما در کنار تقویت مستند سازی در شبکه ها راه‌اندازی یک شبکه مستقل مستند است.

در این جلسات با حضور کارشناسان به مسایلی چون تولید، تامین و حجم تولیدات فعلی ‌پرداختیم. در این جلسات تخصصی همچنین به موضوعاتی چون بودجه مختص به مستند که در حال حاضر به دو درجه جیم و دال محدود شده است، پرداختیم و اینکه مستند باید در تمام ساختارها ساخته شود.

بر این اساس فرصت ممتازی برای ساماندهی و سازماندهی نیروهای تأثیرگذار و مجرب که بصورت غیرنظام‌مند در زمینه مستند فعالیت می‌کردند فراهم شده است تا با ایجاد یک بانک اطلاعات قوی بتوانیم زمینه بهره‌وری بیشتر مستندسازان را فراهم نماییم.

وی از تقویت گروه‌های مستند خبر داد و افزود: در وهله‌ی اول قصد داریم گروههای مستند موفق را تقویت کنیم. نیروی انسانی که به عنوان مدیر گروههای مستند تعیین می‌شوند، بر حسب تشخیص مدیران شبکه‌ها خواهند بود.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا شبکه‌ها علاوه بر سریال به مستند هم توجه ویژه نشان می‌دهند؟ ، گفت: دغدغه خاطر شبکه‌ ها تمامی ساختارهاست ؛ با این حال ما در هر مناسبتی که وارد می‌شویم، غیر از برنامه‌های نمایشی و مسابقه و میزگرد و ترکیبی از شبکه‌ها مستند هم خواسته‌ایم بنابراین شبکه‌ها در عین‌حال که سعی می‌کنند در تمامی ساختارها مانند سریال‌ها تولید داشته باشند سعی می کنند در ساختار مستند نیز برنامه‌های ویژه‌ای را طراحی و اجرا کنند.

معاون سیما درباره‌ لزوم راه‌اندازی پایگاهی برای رجوع و جذب مستندسازان و همچنین طرح‌های مستند، اظهار کرد: برای تقویت این بخش ما می‌توانیم مستند را جزء مطالباتمان قرار دهیم و اینکه این کار صاحب پیدا کند. مساله بعدی بودجه است. وقتی این عناصر کنار هم قرار گیرد، برنامه‌سازان می‌دانند که بر فرض مثال گروهی به نام مستند در شبکه یک راه‌اندازی شده و همین گروه به محلی برای مراجعه مستندسازان تبدیل خواهد شد.اینها مقدمه‌های اولیه برای سامان‌دهی ساختار مستند است.

انیمیشن به شبکه دو ملحق شد

وی درباره وضعیت تولید انیمیشن در سیما و الحاق مرکز صبا به شبکه دو، خاطرنشان کرد: خیلی طبیعی بود که ما وقتی شبکه‌ای به نام کودک و نوجوان راه می‌اندازیم، آن شبکه ساختار انیمیشن را هم دربرگیرد. بر این اساس ارزیابی ما این بود که 70 درصد از آن‌چه در حوزه صبا با عنوان انیمیشن ساخته شده، به مخاطب کودک و نوجوان اختصاص داشته بنابراین این مرکز را به شبکه دو متصل کردیم تا 30 درصد دیگر را برای اقشار دیگر تولید کند تا شبکه‌های دیگر هم بتوانند استفاده کنند.

به گفته میرباقری، مرکز صبا در همان محل سابق با همان نیروهای قبلی به کار خود ادامه می‌دهد، منتها از این پس به شبکه دو متصل می‌شود.

معاون سیما درباره پرداختن به ساختار انیمیشن برای بزرگسالان و در مناسبتها، خاطرنشان کرد: در حال حاضر در حوزه کودک و نوجوان انیمیشن ما علیرغم پیشرفت های چشمگیر هنوز خیلی با حد مطلوب فاصله دارد؛ اول باید تکلیفمان را در این بخش مشخص کنیم و بعد به سراغ گروه‌های سنی دیگر برویم.

 کسری بودجه سازمان

معاون سیما به این پرسش که آیا اجرایی کردن تغییر و تحولات سیما این رسانه را که هم اینک با مشکل کمبود بودجه مواجه است، با مشکلات حادتری مواجه نمی‌کند؟ پاسخ منفی داد و گفت: ما برای سال 87 براساس همین بودجه‌ای که داریم، مأموریت‌مان را تنظیم کرده‌ایم. مرزبندی هویتی شبکه‌ها به تدریج جلو می‌رود و ظرف چند سال آینده صد در صد محقق می‌شود.

سازمان صدا و سیما در سال 87 برای تحقق مأموریتی که دارد با 150 میلیارد تومان کسری بودجه مواجه است. که تامین این مبلغ باعث تسریع روند تولید می‌شود.

دکتر میرباقری در توضیح مشکل کمبود بودجه سازمان صدا و سیما در بخش فنی خاطرنشان کرد: ارزیابی ما حاکی از این است که امکانات فنی سازمان صدا و سیما درحال فرسوده ‌شدن است و باید نو شود. معاونت توسعه و فنی ما بودجه‌ای را تنظیم کرده و اعلام کرده‌است که یک هزار میلیارد تومان بودجه لازم است تا ما پوشش کامل داشته باشیم و بتوانیم با امکانات لازم کارمان را جلو ببریم.

معاون سیما، درباره‌ مشکل کمبود بودجه سازمان صدا و سیما در بخش تولید، اظهار کرد: ما الان تعداد سریال‌های الف ویژه‌مان را به حداقل رساندیم و تعداد آنها را زیاد نمی‌کنیم. این در حالیست که ما قابلیت آن را داریم که اگر منابع تامین شود، در سال 10 پروژه‌ الف ویژه را فعال کنیم. اما بودجه‌ای که در حال حاضر به سازمان صداوسیما داده می‌شود 30 درصد نیاز ماست.

لیکن ما در هر صورت چانه‌زنی‌های بودجه‌مان را انجام می‌دهیم؛ هر عددی در اختیارمان قرار گیرد بر اساس آن عدد به ساخت برنامه‌هایمان اقدام می‌کنیم. برای مثال وقتی ما دقیقه‌ای 700 هزار تومان برای ساخت سریالی در اختیار داشته باشیم به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده و با گروهی از عوامل کارمان را جلو می‌بریم و وقتی دقیقه‌ای 300 هزار تومان داشته باشیم به گونه دیگری برنامه‌ریزی کرده و با گروه دیگری کار را جلو می‌بریم.

این مسائل کاملا روی کیفیت کار ما تاثیر می گذارد. و چنان چه در زمینه تولیدات نمایشی و انیمیشن بنا باشد نسبت تولیدات داخلی به خارجی افزایش یابد با ید بودجه بیشتری در اختیار ما قرار گیرد زیرا هزینه تولیدات نمایشی و انیمیشن ایرانی چند برابر هزینه خارجی است.

بر همین اساس در حال حاضر سه‌برابر شدن بودجه‌ سازمان صدا و سیما جزء نیازهای ما بوده است و در مذاکراتمان با مجلس و ارگانها و نهادهای دیگر این مساله را عنوان کرده‌ایم.

وی در توضیح مشکلات و گرفتاری‌های که هم اینک معاونت سیما برای ساخت سریالها با آن روبه رو است، اظهار کرد: گرفتاری اول ما متن است. مشکل بعدی بودجه است. سازمان صدا و سیما مشکل بودجه را با یک سری جابه‌جایی‌هایی که در برنامه‌هایش انجام می‌دهد و توافقاتی که با عوامل تولید دارد، بصورت مقطعی رفع کرده و باعث شده کارها به جلو برود. البته این مساله باعث می‌شود که یکسری بدهکاری‌هایی را در رابطه با عوامل تولید پیدا کنیم. لذا آن جایی که بیش از بودجه خودمان جلو می‌رویم، با بدهکاری مواجه می‌شویم.

وی تصریح کرد: درحال حاضر کمتر پروژه‌ای از سال‌های قبل است که از سازمان طلب داشته باشد. حتی در همین جلسه اخیر رئیس محترم سازمان با عوامل تولید «ترانه مادری» تأکید کردند که چنان چه با عوامل تولید تسویه حساب نشده، سریعاً اقدام شود.

میرباقری در پاسخ به این پرسش که چرا بعد از این جلسه عوامل «ترانه مادری» نسبت به پرداخته نشدن دستمزدها انتقاد داشتند؟ گفت: اگر مساله‌ای وجود داشته باشد شبکه باید سریعاً اقدام کند.

 مرتضی میرباقری درباره پروسه‌ پرداخت دستمزدها افزود: مثلاً در زمینه تله فیلم‌ها وقتی یک تله فیلم کد ساخت می‌گیرد، حدود 20 درصد از بودجه ساخت به شبکه پرداخت می‌شود؛ وقتی تولید کار به اتمام و تله فیلم به مرحله پس‌تولید می‌رسد، 70 درصد بودجه تامین می‌شود و وقتی پخش می‌شود 100 درصد بودجه پرداخت می‌شود.

معاون سیما درباره سرانجام اجرایی شدن نتایج گرفته شده در نشست کانون نویسندگان، در این باره گفت: قلب نشست کانون نویسندگان تله فیلم بود و این‌که دوستان در زمینه تله‌فیلم اقداماتی را انجام دهند بنابراین به دلیل اینکه ماموریت اصلی ساخت تله فیلم به سیما فیلم سپرده شده است، زلف آنها به هم گره خورده است.

وی در پاسخ به این پرسش که نتایج اتخاذ شده در این جلسه مبنی بر پرداخت تمامی حق و حقوق‌ نویسنده‌ها از همان ابتدا به چه سرانجامی رسیده‌است؟ اظهار کرد: بنا شد مجموع این موارد توسط سیما فیلم پیگیری شود. بنابراین قلب این کارها توسط این مرکز پیگیری می‌شود و مسائل دیگری هم که وجود دارد در سیما فیلم تببین و در جلساتی با حضور اینجانب تصمیم نهایی گرفته می‌شود.

دکتر میرباقری در پاسخ به پرسشی درباره راه‌اندازی «اداره کلی» تحت عنوان «فیلم و سریال» در شبکه یک، در این باره توضیح داد: در هر صورت به دلیل اینکه حجم تعهدات شبکه سراسری در زمینه سریالها افزایش یافته، ساختار آنها را هم تقویت کردیم بنابراین شبکه اول ما در حال حاضر علاوه بر اینکه سریال و تله فیلم می‌سازد، خواستیم که در زمینه ساخت سریالهای الف ویژه بیشتر تلاش کند. بر این اساس ما سه حوزه‌ فیلمسازی در شبکه اول سیما داریم و از آنجا که سه اداره هستند باید زیر نظر یک اداره کل قرار گیرند بنابراین شبکه اول تنها شبکه‌ای است که اداره کل فیلم و سریال دارد. شبکه دو نیز دارای دو اداره تله‌فیلم و سریال‌های عادی است و ساخت سریال‌های الف ویژه نیز در اداره سریالهای عادی پیگیری می‌شود.

مستندسازان و کارت بحران

معاون سیما درباره آخرین اقدامات انجام شده برای صدور کارت بحران مستندسازان اظهار کرد: مستندسازان نوعا به ما مراجعه می‌کردند و می‌گفتند ورود ما به حوزه‌های مختلف در داخل و خارج کشور با ممانعت‌هایی همراه است. آن زمان پیشنهاد شد که کارتی به آنها ارائه دهیم که بتوانند در حوزه‌های مختلف وارد شوند و برنامه «چراغ خاموش» ما در شبکه اول چنین وضعیتی داشت. این مساله جزء دستور جلسه شورای مستند ما هست که در رابطه با این کارت و دارندگان این کارت پیشنهادهایی را بدهیم؛ اما هنوز به صورت جامع عمل نشده است.

معاون سیما به این پرسش که آیا فکر نمی کند در این مقطع نیاز به برگزاری نشستی صمیمانه با مستندسازان است؟ پاسخ مثبت داد و افزود: ما دو- سه تا مطلب داریم که امکان دارد در هفته‌های آینده اتفاق بیفتد؛ یکی اینکه بحث کودک و نوجوان باید سامان پیدا کند و امکان دارد با مستندسازان هم نشست داشته باشیم.

 CMI سیما فیلم منتقل شد

وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت ادارات وابسته به سیما فیلم پس از ایجاد تغییر و تحول در این مرکز، خاطرنشان کرد: سیما فیلم یک بخش CMI داشت که فروش تولیدات تلویزیونی را برعهده داشت. ما به دلیل آنکه اداره‌ کلی به نام اداره کل تامین برنامه‌های خارجی داشتیم که خرید برنامه‌های خارجی را بر عهده داشت ، 2 - 3 سال این بحث مطرح بود که ما وقتی برای خرید برنامه‌ها با مراکز یا کمپانی ها و کشورهایی مذاکره می کنیم اگر امکان فروش هم داشته باشیم قدرت مانورمان بیشتر می‌شود؛ خصوصا در حال حاضر که ما چند برابر آنچه می‌فروشیم را می‌خریم بنابراین CMI به اداره کل تامین برنامه خارجی منتقل شد تا کار خرید و فروش تولیدات معاونت سیما بصورت نظام‌مند و متمرکز انجام شود.

شهرک سینمایی غزالی هم بیشترین استفاده‌اش در حوزه سریالها است و وقتی ساخت سریالها دیگر در حوزه ماموریت سیما فیلم نباشد، این شهرک باید مرتبط با حوزه‌ای باشد جایی باید باشد که بتواند به تمام شبکه‌ها خدمات ارائه دهد؛ بنابراین شهرک سینمایی غزالی نیز زیرمجموعه مرکز تولید و فنی معاونت سیما قرار گرفت.

معاون سیما درباره بحث قدیمی تعامل نداشتن بین حوزه ترجمه، دوبله و ویراستاری، خاطرنشان کرد: در این زمینه‌ها باید حوزه‌های تخصصی در جایگاه خودشان قرار بگیرند؛ گاه مساله متن و ترجمه است باید کسی که در این زمینه تخصص دارد، کار را انجام دهند؛ گاه در حین دوبله دوستان تشخیص می‌دهند که باید تغییراتی اعمال شود، در بخشهایی که سلیقه‌ای است هیچ اشکالی ندارد اما در مواردی این تغییرات در محتوا می‌تواند مدخلیت داشته باشد و سیاستهای سازمان صدا و سیما را تحت الشعاع قرار دهد، که در چنین مواردی هم مسوولیت اصلی این کار را مشخص کرده‌ایم و شبکه در این بخش مسوولیت دارد.

میرباقری در پاسخ به این پرسش که در حال حاضر به نظر می‌رسد برخی اعمال نظرها سلیقه‌ای باشد، گفت: از این دست موارد بعضا پیش می‌آید، ولی ما کسی که حرف آخر را بزند گذاشته‌ایم.

معاون سیما در پاسخ به این پرسش که با توجه به برخی مسائل پیش آمده و اعتراضات صورت گرفته در حوزه دوبله، ترجمه و ویراستاری، آیا برخی بازنگری‌ها ضروری به نظر نمی‌رسد؟ گفت: قطعا بدانید که هرگونه مطلبی که به تصحیح کار ما کمک کند، حتما استفاده می‌کنیم و هر گونه گزارشی که بتواند ما را متوجه یکسری تذکرات اساسی بکند، حتما می‌خوانیم؛ ولی نحوه تصمیم‌گیری ما اینگونه نیست که حتما بیانیه‌ای صادر کنیم. مسلم بدانید که گزارشهای رسانه‌ها را ما می‌خوانیم و مدیر ذی‌ربط باید پاسخگو باشد و جریان را تحلیل کند.

امنیت هنرمندان در طرح انتقادات

وی در پاسخ به این پرسش که اگر هنرمندان به دلیل انتقادهای به جا و حتی نا به جا، تحت فشار و تهدید قرار گیرند، وظیفه معاون سیما در قبال آنان چیست؟ گفت: وظیفه اصلی ما حمایت از هنرمندان است. تمام کارهایی که ما انجام می‌دهیم برای این است که هنرمندان ما بتوانند به بهترین نحو کارشان را انجام دهند.اما گاه هنرمندان خودشان به هم تعرض می‌کنند؛ توصیه ما این است که این تعارض‌ها به حداقل ممکن برسد.

کسی که کار ویراستاری و ترجمه انجام می‌دهد نیز به هر حال یک کار هنری انجام می‌دهد. ما بعضا احساس می‌کردیم دوستان به صورتی، همدیگر را نفی می‌کنند که گفتگوی دوستانه‌ای بینشان صورت نگرفته است. بر این اساس پس از انتشار برخی گزارش‌ها ویراستاران از ما می‌خواستند که از آن‌ها نیز حمایت کنیم. بنابراین ما ترجیح می‌دادیم این جنس حرف‌ها که نفی صددرصد است را به رسانه‌ها نکشانند.

صحبت‌های میرباقری با این توضیح همراه شد که این انتقادات بعضا از سوی با تجربه‌ها مطرح شده که سالیان دراز در عرصه دوبله کار کرده‌اند که وی در این باره اظهار کرد: اتفاقا ما از همان بزرگان هم توقع داریم.

وی در عین حال در پاسخ به پرسشی درباره نحوه برخورد با پیشکسوتان عرصه دوبله، به بیان این نکته پرداخت که مجربان و افراد با تجربه‌ جزء سرمایه‌های ما هستند و ما به هیچ‌وجه آن‌ها را کنار نمی‌گذاریم.

دکتر مرتضی میرباقری در پایان درباره چالش میان دوبلورهای پیشکسوت و جوان، گفت: صدا وسیما اولین رسانه‌ای است که دوبلورها را به عنوان چهره‌های ماندگار مطرح کرد بنابراین سیاست ما حمایت از این پیشکسوتها است؛ اما واقعیت این است که در هر حوزه‌ای اگر انحصار به وجود بیاید، ما با مطالبات غیرمعقول مواجه می‌شویم. ما نباید خودمان را به جماعت معین محدود کنیم؛ هر چند که باید قدردان تلاش‌هایشان باشیم.

اگر این ورود جوانان باز نمی‌شد این بزرگان هم نبودند. اما بعضا سوء تفاهم‌های روشی وجود دارد که عده‌ای فکر می‌کنند دیگران هووی اینها هستند؛ اما ما چون پشت صحنه این درگیری‌ها را می‌دانیم، می‌فهمیم که این‌ها صحبت‌های دو دوست نیست.

این در حالی است که از نظر کار ما می‌توانیم تضمین کنیم که هر دو گروه کار داشته باشند اما ممکن است عده‌ای القاء کنند که اگر جوانان وارد عرصه شوند مشکل به وجود می‌آید؛ ما این مشکل را زمانی در حوزه بازیگری هم داشتیم اما حالا می‌بینیم که این مشکلات برطرف شده‌است.

در حال حاضر آن قدر میدان کار وجود دارد که بازیگران نسل اول، دوم و سوم می‌توانند در کنار هم حاضر شوند و سریالی مثل «ترانه مادری» بسازند.