امید در شناسنامه ملی

حضور یک عضو جدید در خانواده نه‌تنها فضای خانه را سرشار از زندگی می‌کند، بلکه در مقیاسی بزرگ‌تر می‌تواند به پویایی و سرزندگی اجتماعی نیز بینجامد.

 

از همین منظر، مسأله فرزندآوری در سال‌های اخیر بیش از گذشته مورد توجه واقع شده و تلاش‌های مختلفی برای تقویت این نگاه در سطح فرهنگی و رسانه‌ای شکل گرفته است. 

 

یکی از این تلاش‌ها، پویش «جان ایران» است که همزمان با ایامی که با نام جمعیت پیوند خورده، از طریق برنامه‌ای با همین عنوان در شبکه‌های مختلف سیما پوشش داده می‌شود. این برنامه تلاش دارد با روایت‌های انسانی، مشارکت مخاطبان و ایجاد فضایی امیدبخش، تعامل تازه‌ای با مخاطبان در راستای فرزندآوری انجام دهد. در گفت‌و‌گو با کیارش باستانی، تهیه‌کننده، و زهرا الطافی، مجری این برنامه در شبکه آموزش، تلاش کرده‌ایم اطلاعات بیشتری از پشت صحنه طراحی و تولید این برنامه در اختیار مخاطبان قرار دهیم.

 

مردم اسم انتخاب می‌کنند

کیارش باستانی، تهیه‌کننده جان ایران درباره ایده اولیه برنامه به جام‌جم گفت: برنامه ما کاملا تعاملی طراحی شده تا مردم را به‌طور مستقیم درگیر کند. از مخاطب می‌خواهیم که با علاقه و اشتیاق، یک اسم زیبا برای فرزندی که قرار است در آینده به دنیا بیاورد انتخاب و با نیت قلبی آن اسم را برای ما پیامک کند. بعد از ارسال پیامک، مخاطب در سامانه جامع جان ایران ثبت‌نام می‌کند. این اسم در بانک اسامی ذخیره می‌شود و ما در میان تمام شرکت‌کنندگان قرعه‌کشی انجام می‌دهیم. جوایزی مثل کمک‌هزینه سفر کربلا، سفر مشهد مقدس و جوایز نفیس و ارزشمند دیگر، که واقعا می‌تواند کمک‌حال خانواده‌هایی باشد که قصد فرزندآوری دارند، در نظر گرفته‌ایم. تعامل اصلی ما با مخاطب از همین طریق پیامک‌ها شکل می‌گیرد؛ ضمن این‌که از مردم عزیز خواسته‌ایم عکس و فیلم‌های مرتبط را هم برای ما ارسال کنند تا در برنامه مورد استفاده قرار گیرند.

باستانی با اشاره به لحن احساسی و هویتی برنامه افزود: ما تلاش می‌کنیم از زوایای گوناگون به موضوع فرزندآوری نگاه کنیم. یک بعد قضیه، وجه احساسی و عاطفی است؛ همان حس مادرانگی که باید در وجود زنان ایران زمین تقویت شود. بعد دیگر، نگاه دفاعی و ملی است؛ چراکه افزایش جمعیت، به‌طور طبیعی قدرت بازدارندگی کشور را بالا می‌برد. بسیاری از مردم پس از رویداد‌های اخیر، نذر و نیت کرده‌اند که نام فرزندان‌شان را انتخاب کنند تا سرباز ایران، سرباز اسلام یا سرباز انقلاب شوند. وظیفه ما در برنامه، تقویت و ترویج این فرهنگ ارزشمند و نیت‌های پاک است.

 

پویشی شبانه‌روز از شبکه‌های مختلف

تهیه‌کننده جان ایران با بیان این‌که این برنامه درواقع پوشش زنده و مستمر پویش سراسری جان ایران است که همزمان از چندین شبکه پخش می‌شود، عنوان کرد: اجرای برنامه ما کاملا زنده است و در طول ۲۴ ساعت شبانه‌روز، روی آنتن شبکه‌های مختلف دیده می‌شود. محتوای برنامه در همه شبکه‌ها یکسان و ثابت است؛ اما نحوه ارتباط ما با هر شبکه در ساعت‌های متفاوت تنظیم شده است. برای نمونه، ساعت ۲ بعدازظهر با شبکه سه، ساعت ۳ با شبکه تهران و در سایر ساعات نیز با دیگر شبکه‌ها هماهنگیم تا مردم عزیز در هر ساعتی از شبانه‌روز و از هر شبکه‌ای که تماشا می‌کنند، بتوانند پای ثابت این پویش ملی باشند.

وی درباره انتظار از مخاطب پس از تماشای جان ایران خاطرنشان کرد: از مخاطبان‌مان انتظار داریم که بعد از دیدن این برنامه، نگاه‌شان به موضوع فرزندآوری تغییر کند و گفت‌و‌گو‌های تازه‌ای در خانواده‌ها شکل بگیرد. در کنار این هدف اصلی، یک فضای احساسی، عاطفی و حتی بخش فانتزی هم در برنامه داریم. از یک‌سو، کودکانی که پای تلویزیون نشسته‌اند آرزو کنند که خواهر یا برادر تازه‌ای به جمع خانواده‌شان اضافه شود. یا خانواده‌هایی که شاید به‌خاطر نگرانی از شرایط اقتصادی یا بحران‌های روحی، تصمیم به فرزندآوری نگرفته‌اند، بتوانند از این دغدغه‌ها عبور و انگیزه و انرژی تازه‌ای برای ادامه این مسیر زیبا پیدا کنند.

باستانی در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه جان ایران آموزش مشخصی به خانواده‌ها می‌دهد یا ارتباطی با مسئولان و متولیان دارد، اضافه کرد: در برنامه هم کارشناسان حضور دارند و هم مهمان. اما شیوه اصلی ما، الگوسازی با حضور خود مردم است. خانواده‌های پرجمعیت واقعی ــ آنهایی که چهار، پنج یا شش فرزند دارند ــ را دعوت می‌کنیم. اما فقط پدر و مادر نمی‌آیند؛ نوه‌ها، نتیجه‌ها، خاله‌ها، عمو‌ها و دیگر اعضای فامیل هم کنار هم حاضر می‌شوند تا یک الگوی خانوادگی کامل را به تصویر بکشند. هدف این است که مخاطب ما نه‌فقط بشنود، بلکه ببیند و لمس کند که حس و حال یک خانواده پرجمعیت چگونه است و از نزدیک با راهکار‌های عینی و عملی برای رسیدن به چنین خانواده‌ای آشنا شود.

 

جان ایران با جان‌های تازه

زهرا الطافی، مجری برنامه جان ایران نیز درباره جمله معروف برنامه که می‌گوید «می‌خواهیم من و شما به‌عنوان مادران این سرزمین یک اسم به شناسنامه ایران اضافه کنیم»، گفت: اول از همه این را بگویم که من خودم یک مادر هستم و این حس مادرانه را کاملا لمس کرده‌ام. در برنامه هم دقیقا درباره همین موضوع صحبت می‌کنم. حس مادری چنان کرامت و عزتی به آدم می‌دهد که آدم را مشتاق می‌کند این حس را با دیگران هم شریک شود. این حس، دقیقا مثل همان لحظه قشنگ و به‌یادماندنی است که اسم یک فرزند تازه به‌دنیاآمده، یک عضو جدید، در شناسنامه آدم ثبت می‌شود؛ همان حس مالکیت شیرینی که نسبت به آن اسم پیدا می‌کنیم و انگار تمام وجودمان با آن گره خورده است.

الطافی در توضیح ارتباط این حس مادرانه با هویت ایران عنوان کرد: طبیعتا همین حس مالکیت را نسبت به ایران خودمان هم داریم. وقتی یک فرزند جدید به شناسنامه خانواده اضافه می‌شود، انگار همان عضو تازه به تمام بدنه و ساختار وجودی ایران هم افزوده می‌شود. در سطحی بزرگ‌تر و کلان‌تر، این حس مالکیت به آدم القا می‌کند که چقدر به این ایران عزیز تعلق دارد. هرچه تعداد فرزندان بیشتر باشد، این احساس تعلق و مالکیت هم عمیق‌تر و گسترده‌تر می‌شود. جمله معروف برنامه درواقع از همین جا زاده شده است که ما مادر‌ها چنین حس مالکیت همزمانی هم نسبت به فرزندان‌مان داریم و هم نسبت به تمام پهنه این سرزمین.

الطافی با اشاره به تفاوت و خلاقیت برنامه جان ایران نسبت به برنامه‌های مشابه، اضافه کرد: به نظر من اولین و برجسته‌ترین تفاوت، در بخش بصری و طراحی صحنه برنامه است. اگر دکور ما را دیده باشید، قبول می‌کنید که شبیه آن را در هیچ برنامه تلویزیونی دیگری ندیده‌اید. این صحنه واقعا اوج ذوق، هنر و خلاقیت است. در روزگاری که شرایط زندگی پیچیده، دشوار و پر از اضطراب شده، ناگهان برنامه‌ای با دکوری بسیار خاص و ویژه ظاهر شده که همزمان حس و حال اتاق تولد یک نوزاد، فضای گرم و زیبای اتاق عقد را در کنار هم تداعی می‌کند. دومین نکته این است که همه مجریان این برنامه ــ بی استثنا ــ مادر هستند. همگی تجربه زیسته مادری را دارند و به همین دلیل، اتفاق و حسی را که درباره آن صحبت می‌کنند، کاملا ملموس و عمیق است. 

الطافی با نگاهی امیدوارانه به تأثیر برنامه خاطرنشان کرد: به گمان من، در این روز‌هایی که شاید کمی حس شادابی و اشتیاق‌مان نسبت به زندگی کمرنگ شده باشد، این برنامه آمده تا یک احساس تازه و حیات‌بخش را در مردم ایجاد کند.

جان ایران می‌خواهد این وعده و نوید را بدهد که ما به‌راحتی می‌توانیم دوباره حس امید، زندگی و سرزندگی را در خودمان زنده کنیم و حتی آن را تکثیر داده و به اطرافیان‌مان هم انتقال دهیم.