در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
جنگ را فصلی نبینیم
شاید یافتن برنامه ای مانند «یادباد آن روزگاران یادباد» در میان برنامه های سیما بسختی و تنها با کمک یک ذره بین میسر باشد.
نکته جذاب درباره این برنامه تقریبا 5 دقیقه ای ، پخش فیلمهای جذاب از روزهای انقلاب و زمان جنگ تحمیلی است فیلمهایی که برای اولین بار از سیما نمایش داده می شود و جمع آوری آن مشکلات و سختی های فراوانی داشته است . این همان موضوعی است که سبب شد به سراغ ابراهیم کیهانی برویم و جزییات این مساله را از او جویا شویم. کیهانی متولد سال 1325 است. او سالها پیش از انقلاب اسلامی در زمینه های فنی در سینما فعالیت داشت و پس از انقلاب با حضور در سازمان ، فعالیت خود را ادامه داد.
حضور در مسوولیت مدیریت لابراتوار سازمان صداوسیما و تجربه گذشته او در امور فنی ، از مهمترین دلایلی است که سبب شد او این فیلمها را جمع آوری کند.
او در زمینه آثار نمایشی نیز سوابق متعددی دارد که از میان آنها می توان به فیلمهای قطعه ای از بهشت ، ما هنوز زنده ایم ، روزهای آتش ، بهترین سالهای زندگی و آبی به رنگ گلدسته ها اشاره کرد.
برای بسیاری از مخاطبان برنامه جالب است بدانند این فیلمها که برای اولین بار از سیما پخش می شوند ، در طول سالهای گذشته در کجا و چگونه نگهداری شده اند؛
زمانی که جنگ تحمیلی آغاز شد ، فیلمبرداران مختلفی برای ثبت وقایع جنگ به جبهه ها می رفتند. آن زمان افراد فعال در این زمینه به اصصلاح داغ بودند و خیلی به فکر ثبت و ضبط این آثار نبودند اما من با تجربه ای که داشتم ، حس می کردم بالاخره روزی جنگ تمام خواهد شد و پس از گذشت سالها ، هر فریم از این فیلمها ارزش بسیار زیادی پیدا خواهد کرد. آن زمان در گروه تلویزیونی جهاد سازندگی کار می کردم و از همان جا با یاری حسن نثاری و خیلی دیگر از همکاران سازمان شروع به مرتب کردن فیلمها کردیم.
کار مرتب کردن فیلمها به طور دقیق از سال 1361 در جهاد سازندگی آغاز شد. این فیلمها ابتدا ثبت و ضبط شد و پس از شات لیست فیلمها و درست کردن صداها، آماده نمایش شد. بعدها هم که فعالیت فیلمسازی جهاد در مجموعه روایت فتح متمرکز شد ، به گروه جنگ رفتم و تمام فیلمهای تولید و خبر و شهرستان ها را جمع آوری کردم.
در حال حاضر آمار دقیقی از این فیلمها وجود دارد؛
بله. 80 هزار دقیقه فیلم وجود دارد که به مرور قصد داریم آنها را پخش کنیم.
این فیلمها چه مسیری را طی کردند تا به پخش رسیدند؛
پس از پایان جنگ تصمیم داشتیم برنامه ای با نام «تاریخ جنگ» را با استفاده از همین فیلمهای مستند بسازیم. این نوع برنامه ها در تمامی شبکه های تلویزیونی دنیا رایج است و بارها چنین برنامه هایی درباره سینمای جنگ ساخته شده که بسیاری از آنها توسط شبکه بی.بی.سی تولید و از دیگر شبکه های مهم دنیا پخش شده است.
نام فیلمبرداران این فیلمها در ذهن شما مانده است؛
بخشی از فیلمبرداری این فیلمها به وسیله بچه های جهاد سازندگی و سپاه انجام شد. محمد منزوی ، قاسم بخشی ، محمد صدری که الان تهیه کننده شبکه 5 است مصطفی دالایی که جانباز است ، غلامحسین پیرهادی ، احمد حائری ، رضا بابویی و محمد یوسف زادگان ، از مجروحان شیمیایی که الان در شبکه 2 مشغول است ، محرمعلی کلیج ، ابراهیم حاتمی کیا و... از فیلمبرداران گروه جهاد و سپاه بودند. تعدادی هم بودند که الان حضور ذهن ندارم . افرادی هم بعدها در طول جنگ به شهادت رسیدند. شهید اسکندر یکه تاز، شهید محمدعلی طالبی ، شهید حسن هادی ، شهید حسین شریعتی ، رضا مرادی اسد و ابوالقاسم بوذری ... جزو این گروه بودند. بخش عظیمی از این فیلمها توسط فیلمبردارانی ثبت و ضبط شد که جزو فیلمبرداران تولید و خبر بودند که برخی از آنها نیز به شهادت رسیدند.
این فیلمها در چه قطعی تهیه شده بود؛
بیشتر فیلمها 16 میلی متری بودند و برخی دیگر 8 میلی متری.
آیا از این فیلمها برای پخش چیزی هم کم می شود؛
تلاش می کنیم تا حد امکان فیلمها به شکل کامل استفاده شود ، مگر آن که پلانهایی باشند که به لحاظ فنی دچار نورخوردگی تصویر یا مشکل صدا باشند و به این دلیل قابل نمایش نباشند حتی در برخی فیلمها صحنه هایی بوده که صدا نداشته و ما آنها را با موسیقی و صداگذاری به نمایش درآوردیم. ما حتی چند صحنه خوردن ترکش و شهید شدن رزمندگان را هم پخش کردیم اما برخی صحنه ها قابل نمایش نیست . مثلا صحنه ای بود که سر یک رزمنده از بدن جدا شد و خون از رگهایش بیرون می زد که اینها برای مخاطب تلویزیون که ممکن است افراد سالمند ، کودکان و نوجوانان هم جزو آنها باشند ، قابل تحمل نباشد.
پخش این فیلمها بازتاب خاصی هم داشته است؛
خیلی از این فیلمها زمانی فیلمبرداری شدند که اعضای خانواده شهدا ، سن و سال کمی داشتند. افرادی بوده اند که پدر یا اطرافیان شهیدشان را ندیده و به خاطر ندارند. گاهی آنها با دیدن بخشهایی از فیلم با ما تماس می گیرند و می گویند پدر یا اقوام خود را در فیلم دیده اند. ما هم معمولا امکانی را فراهم می آوریم تا این فیلمها به دست آنها برسد. در چند مورد هم مسوولان از پخش این برنامه تشکر کرده اند. الان هم برنامه مستند 4درخواست کرده تا در یک برنامه به این فیلمها بپردازد و جنبه های مختلف ساخت آنها بررسی شود.
در آماده سازی این فیلمها ، نگاه مناسبتی هم دارید؛ مثلا این که به مناسبت خاصی فیلمی را از یک عملیات خاص پخش کنید؛
بله. درباره تمامی عملیات ها این اتفاق افتاد و در سالگرد این عملیات ها فیلمهای مربوط به آن زمان پخش شد البته بجز فیلمهای زمان جنگ ، حدود 40فیلم هم از روزهای انقلاب و پیش از جنگ داریم که در مناسبت های مختلف پخش خواهد شد.
آیا این فیلمها برای دیگر فیلمسازان و افراد علاقه مند هم قابل دسترسی است؛
بله. این فیلمها پس از بازسازی به آرشیو مرکزی سازمان منتقل شده و هنرمندان دیگر هم می توانند برای استفاده به آنجا مراجعه کنند.
آیا تمامی فیلمهای گرفته شده از جنگ در حال حاضر در اختیار تلویزیون است؛
در طول جنگ ، ارتش هم از عملیات های مختلف فیلمبرداری کرد که این فیلمها در اختیار خود ارتش است. این مجموعه از قدیم واحد فیلمبرداری و لابراتوار داشت و به همین دلیل فیلمهای گرفته شده توسط خود آنها نگهداری می شود. بخشهایی از این فیلمها به ورود آزادگان به ایران و تفحص شهدا و رحلت حضرت امام در همین مجموعه قرار دارد.
کار آماده سازی تمامی این فیلمها به پایان رسیده است؛
اکنون در حال انجام دادن کارهای مربوط به بخش صدای این فیلمها هستیم که این مرحله با حضور هادی ناظریان قمی انجام می شود. ان شاءالله تا چند ماه آینده این کار به انتها خواهد رسید.
از نظر خود شما ، پخش این فیلمها چه تاثیری در جامعه می تواند داشته باشد؛
این فیلمها آموختنی های زیادی برای نسل جوان دارد اما فیلمها را نباید به شکل مقطعی پخش کرد ، یعنی نباید پخش آنها به مناسبت های خاصی مانند هفته جنگ محدود شود. از طرف دیگر نباید از فرهنگ جبهه و جنگ غافل شویم. این فرهنگ باید در تمام برنامه ها جاری باشد. اگر این فرهنگ به شکل صحیح در جامعه جاری شود ، خیلی از مشکلات و مسائل اجتماعی حل می شود.
رضا استادی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
