کارگردان فیلم اخراجی‌ها؛
به گزارش جام جم آنلاین؛ در هفته جاری، سریال «روز شغال» در باکس «سریال‌باز» شبکه تماشا قرار گرفته است. به این بهانه، نگاهی به اقتباس تازه‌ای از رمان فردریک فورسایت می‌اندازیم که با انتقال ماجرا به جهان امروز، تصویری متفاوت از آدمکش مرموز داستان ارائه می‌دهد. تغییرات روایت در مقایسه با نسخه‌های پیشین، شیوه شخصیت‌پردازی و انتخاب قالب ده‌قسمتی، از جمله موضوعاتی است که در بررسی این مجموعه اهمیت دارد. «روز شغال» پنجشنبه و جمعه ۲۱ و ۲۲ آبان در باکس «سریال‌باز» شبکه تماشا روی آنتن می‌رود.
شغلی که در آن نباید کسی صاحب گذشته‌ات شود
در رمان سال ۱۹۷۱ فردریک فورسایت، مأموریت شغال ترور شارل دوگل، رئیس‌جمهور وقت فرانسه است. فرد زینمان نیز در فیلم سال ۱۹۷۳ همین داستان را دنبال کرد. بخش مهمی از جذابیت فیلم در ناشناس ماندن شخصیت اصلی بود؛ مردی که نام، گذشته و روابطش در حاشیه قرار می‌گرفتند تا توجه مخاطب بر دقت و پیچیدگی عملیات او متمرکز شود. نسخه تلویزیونی، داستان را به زمانه معاصر منتقل کرده است. هدف ترور در این روایت اولی داگ چارلز، کارآفرین حوزه فناوری است که قصد دارد ابزاری برای آشکار کردن اطلاعات مالی صاحبان ثروت و قدرت عرضه کند. به این ترتیب، فناوری و مناسبات اقتصادی نیز وارد زمینه سیاسی داستان می‌شوند. رونان بنت، نویسنده سریال، در یادداشتی در گاردین توضیح داده که شرط پذیرش این اقتباس، بازآفرینی داستان در زمانه جدید و پرهیز از بازسازی صرف فیلم زینمان بوده است. تغییر رویکرد در شخصیت شغال نیز دیده می‌شود؛ برخلاف نسخه سینمایی که اطلاعات چندانی از گذشته آدمکش نمی‌داد، سریال به نام و زندگی خانوادگی او می‌پردازد و نشان می‌دهد که پنهان نگه داشتن هویت حرفه‌ای تا چه اندازه با حفظ زندگی شخصی‌اش گره خورده است. این انتخاب، امکان شناخت انگیزه‌ها و ضعف‌های شغال را فراهم می‌کند، اما از رمزآلودگی شخصیت نیز می‌کاهد. در نتیجه، سریال باید خلأ ناشی از این شناخت بیشتر را با تعلیق درباره احتمال لو رفتن هویت و پیامد‌های تصمیم‌های او جبران کند.
بازی با چهره‌ای که مدام تغییر می‌کند
شغال برای عبور از موانع امنیتی، بار‌ها ظاهر و هویت خود را تغییر می‌دهد. این ویژگی، بازی ادی ردمین را به چالشی ویژه تبدیل کرده است؛ بازیگری که باید شخصیتی را به تصویر بکشد که حرفه‌اش بر پنهان کردن نشانه‌های هویتی استوار است. ردمین برای این نقش روی لهجه‌ها، زبان‌های مختلف، کار با سلاح و حرکات بدنی تمرین کرده است. نتیجه این آمادگی را می‌توان در تفاوت رفتار شغال هنگام اجرای مأموریت‌ها و حضور در موقعیت‌های عادی دید. او به‌ندرت واکنش‌های آشکار نشان می‌دهد و حتی در لحظات پرتنش، سردی و تمرکز خود را حفظ می‌کند. نقطه قوت اجرای ردمین، پرهیز از نمایش اغراق‌آمیز خشونت است؛ با این حال، کنترل دائمی رفتار شخصیت گاهی به یکنواختی نزدیک می‌شود. بازیگر باید تغییرات درونی مردی را نشان دهد که حتی در نزدیک‌ترین روابطش نیز نمی‌تواند به‌آسانی از نقش حرفه‌ای خود فاصله بگیرد. در برخی موقعیت‌ها، این تضاد به اجرای ردمین عمق می‌دهد، اما همیشه به شکلی متقاعدکننده بروز پیدا نمی‌کند.
مأموری که تعقیب شغال برایش فقط یک پرونده نیست
در سوی دیگر داستان، بی‌انکا پولمن با بازی لاشانا لینچ قرار دارد؛ مأمور اطلاعاتی بریتانیا که مسئولیت شناسایی و دستگیری شغال را بر عهده می‌گیرد. اهمیت این شخصیت در آن است که تعقیب‌کننده شغال صرفاً مأموری باهوش و وظیفه‌شناس نیست و خودش نیز با محدودیت‌های سازمانی و اختلاف‌نظر‌های حرفه‌ای روبه‌روست. بی‌انکا برای پیشبرد پرونده گاهی به روش‌هایی متوسل می‌شود که با تصویر متعارف یک مأمور قانون فاصله دارند. لینچ نیز در اجرای نقش، برخلاف ردمین که بر خویشتن‌داری و کنترل رفتار تکیه می‌کند، شخصیتی واکنش‌پذیرتر را به نمایش می‌گذارد و فشار و عصبانیت او را کمتر پنهان می‌کند. این تفاوت در شیوه بازی دو بازیگر، به تقابل آنها شکل می‌دهد و مانع می‌شود تعقیب شغال صرفاً به رقابت دو ذهن محاسبه‌گر محدود بماند. با این حال، برخی از موقعیت‌های مربوط به زندگی شخصی بی‌انکا، بیش از آنکه به پیشبرد پرونده یا شناخت عمیق‌تر شخصیت کمک کنند، زمان روایت را افزایش می‌دهند. در نتیجه، بخشی از ظرفیت این شخصیت برای ایجاد تعادل در رقابت اصلی، زیر سایه خرده‌روایت‌های کم‌اثر قرار می‌گیرد.
در همین زمینه بخوانید:
تعلیق عملیات و جزئیاتی که دیده نمی‌شوند
در «روز شغال»، تعلیق فقط از لحظه شلیک یا فرار شکل نمی‌گیرد؛ بخش مهمی از کشش داستان به محاسبات پیش از عملیات وابسته است. شغال باید محل استقرار، مسیر خروج، ابزار مورد نیاز و واکنش احتمالی نیرو‌های امنیتی را پیش‌بینی کند. تماشاگر نیز در جریان این آماده‌سازی‌ها می‌داند قرار است اتفاقی رخ دهد، اما از مانعی که ممکن است نقشه را برهم بزند، مطمئن نیست. فیلمبرداری در شهرهایی، چون لندن، وین، بوداپست، زاگرب و سواحل کرواسی، موقعیت‌های متنوعی برای تعقیب‌وگریز فراهم کرده است. این جابه‌جایی‌ها صرفاً به تنوع بصری محدود نمی‌شوند؛ تغییر محیط، شغال را با موانع و شرایط متفاوتی روبه‌رو می‌کند و به مأموریت‌ها شکل تازه‌ای می‌دهد. طراحی بصری، تدوین و استفاده از مکث و سکوت نیز به‌ویژه در صحنه‌های آماده‌سازی عملیات، به انتقال اضطراب انتظار کمک می‌کنند. تهیه‌کنندگان در گفت‌و‌گو با شبکه اسکای از به‌کارگیری فناوری‌هایی مانند چاپ سه‌بعدی و ابزار‌های دیجیتال گفته‌اند؛ در عین حال، برخی جزئیات فیلم قدیمی، از جمله آزمایش سلاح ویژه با شلیک به هندوانه، در اقتباس جدید حفظ شده‌اند. این ترکیب فناوری‌های تازه و ارجاع‌های آشنا، هم به روزآمد شدن شیوه اجرای عملیات کمک می‌کند و هم پیوند مجموعه با پیشینه سینمایی‌اش را حفظ می‌کند. موسیقی نیز در فضاسازی نقش دارد، هرچند انتخاب قطعات شناخته‌شده با انتقاد‌هایی همراه بوده است. جان اندرسون در وال‌استریت ژورنال، فیلمبرداری و تدوین را از نقاط قوت مجموعه دانسته، اما درباره موسیقی نظر انتقادی داشته است.
گسترش داستان؛ به قیمت افت ریتم
تبدیل داستانی سینمایی به مجموعه‌ای ده‌قسمتی، نیازمند گسترش موقعیت‌ها و شخصیت‌هاست. «روز شغال» برای حفظ کشش در قسمت‌های میانی، زندگی خانوادگی دو شخصیت اصلی و چند خط فرعی را به روایت اضافه کرده است. این گسترش می‌تواند پیامد تصمیم‌های حرفه‌ای آنها را ملموس‌تر کند، اما اگر از مسیر تعقیب فاصله بگیرد، به افت ریتم می‌انجامد. ارزیابی منتقدان نیز بر سر همین مسئله متفاوت است. ریچارد روپر در شیکاگو سان‌تایمز از نحوه پرداخت به شخصیت‌های فرعی، فیلمبرداری، دیالوگ‌ها و بازی‌ها تمجید کرده است. در مقابل، دنیل فینبرگ در هالیوود ریپورتر معتقد است داستان ظرفیت یک فیلم دوساعته یا مینی‌سریالی کوتاه‌تر را داشته و خرده‌روایت‌های قسمت‌های میانی از کشش آن می‌کاهند. جاسپر ریس در تلگراف نیز به افت ریتم در میانه داستان اشاره کرده است. این اختلاف نظر به مسئله اصلی ساختار مجموعه برمی‌گردد: خرده‌روایت‌ها تا جایی مؤثرند که شناخت شخصیت‌ها را عمیق‌تر یا تعقیب را پیچیده‌تر کنند؛ در غیر این صورت، به توقف‌هایی در مسیر داستان تبدیل می‌شوند. امتیاز ۸۵ درصدی فصل نخست در راتن تومیتوز بر اساس ۵۳ نقد منتقدان و امتیاز ۷۷ درصدی مخاطبان، در کنار نمره ۷۲ از ۱۰۰ در متاکریتیک بر پایه ۲۸ نقد، از ارزیابی کلی مثبت مجموعه حکایت دارد؛ هرچند اختلاف نظر درباره طول روایت و ریتم آن همچنان پابرجاست.
چرا «روز شغال» ارزش تماشا دارد؟
«روز شغال» در بخش‌هایی که آماده‌سازی عملیات، اجرای نقشه و تلاش مأموران برای کشف آن به یکدیگر گره می‌خورند، ظرفیت بالایی برای سرگرم کردن مخاطب دارد. ادی ردمین نیز با اجرای خونسرد و حساب‌شده خود، شمایل قابل قبولی از یک آدمکش حرفه‌ای ارائه می‌کند. با این حال، گسترش داستان به ده قسمت همیشه به تعمیق روایت منجر نشده و برخی خرده‌روایت‌ها از تمرکز آن بر تعقیب و گریز اصلی می‌کاهند. در نهایت، این مجموعه برای مخاطبانی که از تماشای عملیات‌های حساب‌شده، بازی موش و گربه میان آدمکش و مأمور تعقیب‌کننده و شناخت تدریجی شخصیت‌ها لذت می‌برند، انتخابی قابل توجه است؛ به‌ویژه اگر انتظار نداشته باشند رمزآلودگی فیلم سال ۱۹۷۳ به همان شکل حفظ شده باشد. «روز شغال» به‌جای تکرار آن تجربه سینمایی، مسیر دیگری را انتخاب کرده است؛ مسیری که در آن شناخت بیشتر از شخصیت‌ها، هم امکان درگیر شدن عاطفی با سرنوشت آنها را فراهم می‌کند و هم گاهی از شتاب روایت می‌کاهد. پخش متوالی مجموعه در باکس «سریال‌باز» شبکه تماشا، پنجشنبه و جمعه ساعت ۲۴، امکان دنبال کردن پیوسته عملیات و مسیر تعقیب را فراهم می‌کند.
دکتر همایون: حضرت فاطمه (س) الگویی بیبدیل برای نقشآفرینی بانوان در عرصه تمدنسازی هستند
رئیس مرکز آمار ایران در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه «جام‌جم» تشریح کرد
