اعتراض به تبعیض نژادی

با شنیدن نام فیلم «شعله ای برافروز» (2006)بلافاصله به یاد دهه 80، آپارتاید، بازجویی و الهام گیری از واقعیت می افتیم.

کد خبر: ۱۳۵۸۱۶

برای این مساله یک دلیل منطقی وجود دارد. ساخته جدید فیلیپ نویس (کارگردان حادثه ای ساز 2دهه اخیر سینما) یک درام دلهره آور تاریخی است که قصه اش در آفریقای جنوبی رخ می دهد. تیم رابینز و درک لوک ، بازیگران اصلی فیلم هستند. این اثر دلهره آور سیاسی براساس یک ماجرای واقعی ساخته شده و قصه سفر اودیسه وار یک قهرمان آفریقای جنوبی تا مرز آزادی را تعریف می کند.
دهه 80تبعیض نژادی حرف اول را در این کشور آفریقایی می زد و حکومت اقلیت سفیدپوست با زور بر اکثریت سیاه پوست فرمانروایی می کرد. همین نکته کشور را به 2دسته تقسیم کرده و شرایط سخت و دشواری را برای مردم آن فراهم کرده بود. پاتریک چاموسو (با بازی درک لوک) آدمی است که در حرفه کاری خود موفق و حتی یک مربی فوتبال هم هست.
او زندگی آرامی دارد و خیلی خودش را درگیر مسائل سیاسی نمی کند. در حقیقت در زندگی او، سیاست جایی ندارد؛ اما اوضاع به این صورت باقی نمی ماند. بزودی او و همسرش پرسیوس دستگیر و زندانی می شوند. همین مساله باعث می شود تا پاتریک بر علیه سیستم نژادپرستانه حاکم بر کشورش موضع بگیرد. این نکته مشکلات تازه ای را برای او خلق می کند. ورود یک افسر عالی رتبه پلیس به نام نیک ووس (با بازی تیم رابینز) به زندگی پاتریک ، ماجراهای تازه ای را رقم می زند که خط اصلی قصه فیلم را به پیش می برد.
در نگاه اول خیلی راحت می توان گفت «شعله ای برافروز» یکی دیگر از آن دسته فیلمهایی است که قصه یک جوان شورشی و معترض را بر علیه یک سیستم فاسد و رژیم مستبد به نمایش می گذارد و با همین تحلیل بسادگی از کنار آن می گذرد؛ اما این طور نیست و چنین قضاوتی حق مطلب را در مورد «شعله ای برافروز» ادا نمی کند.
فیلم در زمان نمایش عمومی سروصدای زیادی بپا نکرد و حتی در مراسم اسکار هم مطرح نشد؛ اما چیزهایی در دل خویش دارد که آن را از فیلمهای دیگر جدا می کند؛ بازیهای خوب ، کارگردانی تاثیرگذار و قصه ای که خیلی هم شبیه قصه های دیگر نیست و نمی توان آخر آن را براحتی پیش بینی کرد. قصه فیلم در دورانی رخ می دهد که تظاهرات ضد نژادپرستی کم کم داشت خودش را نشان می داد و فعالیت های تند سیاسی (که رژیم نژادپرست حاکم از آنها به عنوان اقدامات تروریستی اسم می برد) رو به افزایش بود.
در چنین پس زمینه ای است که فیلم ماجرای واقعی قهرمان آزادی کشور پاتریک چاموسو را به تصویر می کشد. وی از آن دسته شهروندانی بود که به اصطلاح «سرش به کار خودش گرم بود» و کاری به کار کسی نداشت. اما تندخویی رژیم حاکم او را از یک آدم خنثی و منفعل تبدیل به کسی می کند که آرزوی اولش سرنگونی حکومت آپارتاید است. نکته جذاب و قابل ذکر «شعله ای برافروز» این است که حکایت یکی از اهالی سیاهپوست را تعریف می کند که خواستار ایجاد اصلاحات در داخل کشور است.
این بار ما شاهد حضور یک سفیدپوست آزادیخواه نیستیم که از بیرون داخل جامعه آفریقای جنوبی می شود تا از حقوق حقه مردم این محل دفاع کند.«شعله ای برافروز» حکایت کشور آفریقای جنوبی است ، اما می توان آن را تعمیم داد و مسائل دوران معاصر را هم در آن دید. برای مثال چه حد و مرزی بین یک «مبارز راه آزادی» و یک «تروریست» وجود دارد و چگونه می توان این دو را از هم تفکیک کرد؛ این یکی از نکاتی است که قصه فیلم مطرح می کند و از بیننده اش می خواهد درباره آن فکر کند. از دیدگاه پاتریک اقداماتی که انجام می دهد - که احتمال کشته شدن آدمهای بی گناه هم در آنها وجود دارد - بر حق هستند و او به دلیل شرایط حاکم مجبور به انجام آنها شده است.
اما در نقطه مقابل او نیک ووس عقیده دارد پاتریک آدمی جنایتکار و مجرم است که قانون شکنی کرده و به همین دلیل باید مجازات شود. با این حال قصه فیلم از پاتریک جانبداری می کند و به او لقب قهرمان می دهد. همین باعث می شود تا تماشاچی با پاتریک همدردی و همراهی کند. فیلیپ نویس کارگردان فیلم به شکلی زیبا تصویری واقع گرایانه از نیک ووس ارائه می دهد و وجه منفی و شیطانی او را خیلی خوب به تصویر می کشد. با این حال در این کار اغراق نمی کند. وی در کنار خانواده اش هم نشان داده می شود و تماشاچی می بیند که او همسر و فرزندانش را دوست دارد. او شاید یک هیولا نباشد، اما افکاری ارتجاعی دارد.
از این نظر کاراکتر رابینز شباهت زیادی به کاراکتر کنت برانا در فیلم قبلی نویس «حصار مانع خرگوش» دارد. این کاراکتر قبل از این که «آدم بد» ماجرا به نظر برسد، به صورت فردی نمایش داده می شود که تحت شرایطی سخت و بحرانی دست به اقداماتی می زند که غیرانسانی است . تیم رابینز نقش خود را خیلی خوب بازی می کند. درک لوک هم در فیلم خیلی خوب در نقش پاتریک جا می افتد. بازی او استحقاق نامزدی اسکار را داشت که متاسفانه این اتفاق رخ نداد.
فیلمبرداری فیلم مقبول است و به خوبی فضای تیره ، سرد و استبدادزده آفریقای جنوبی دوران آپارتاید را منتقل می کند. نکته جالب فیلم حضور کوتاه مدت پاتریک جاموسوی واقعی در صحنه ای از فیلم (در پایان آن) است. به هر حال قصه فیلم باید بگوید که او در دوران پس از آپارتاید در کشورش چه کرد.این فیلم سینمایی امشب ساعت 20.15از شبکه 3سیما پخش می شود.