از اردن به جهنم

در همین حال یکی از مهم‌ترین تحولات میدانی، اعتراف رسمی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) به کشته شدن دو نظامی آمریکایی در حملات ایران به یکی از پایگاه‌های این کشور در اردن بود؛ موضوعی که ساعاتی بعد دونالد ترامپ در گفت‌و‌گو با شبکه NewsNation ناگزیر به تایید آن شد. رئیس‌جمهور آمریکا با توصیف این حادثه به‌عنوان اتفاقی بسیار غم‌انگیز ضمن ابراز تأسف از کشته شدن نظامیان آمریکایی، بار دیگر ادعا‌های پیشین خود درباره برنامه هسته‌ای ایران را تکرار کرد و در واکنش به اعلام تهران مبنی بر پایان پایبندی به تفاهم‌نامه آتش‌بس مدعی شد این موضوع برای او اهمیتی ندارد. این نخستین بار از زمان آغاز دور جدید درگیری‌هاست که عالی‌ترین مقام سیاسی آمریکا به‌صورت علنی کشته شدن نیرو‌های آمریکایی در حملات ایران را تایید می‌کند؛ اعترافی که اهمیت عملیات‌های اخیر ایران را بیش از گذشته برجسته کرده است.
همزمان با این تحولات، سرلشکر خلبان علی عبداللهی فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا در پیامی خطاب به واشنگتن، اظهارات ترامپ را بی‌پاسخ نگذاشت و با تاکید بر انسجام نیرو‌های مسلح و حمایت مردمی هشدار داد هرگونه ماجراجویی، زورگویی یا تجاوز جدید آمریکا با پاسخی قاطع و ویرانگر روبه‌رو خواهد شد؛ پاسخی که به گفته وی هزینه‌هایی به‌مراتب سنگین‌تر از جنگ‌های گذشته را بر دشمن تحمیل خواهد کرد. این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شد که همزمان سامانه‌های پدافندی ایران موفق شدند دو فروند دیگر از پهپاد‌های پیشرفته‌ام‌کیو-۹ ریپر آمریکا را در آسمان دهلران و اهواز ساقط کنند؛ رخدادی که نشان می‌دهد نبرد هوایی نیز وارد مرحله‌ای تازه از تقابل مستقیم شده است.
در عرصه دریایی نیز تنش‌ها به اوج خود رسید. نیروی دریایی سپاه پاسداران با اعلام تداوم کنترل کامل بر تنگه هرمز، از متوقف شدن چند شناور متخلف خبر داد و هشدار داد که هیچ محموله نفت، گاز یا کالای راهبردی بدون هماهنگی با جمهوری اسلامی ایران از این آبراه عبور نخواهد کرد. استمرار محدودیت‌ها در تردد دریایی، بار دیگر بازار‌های جهانی انرژی را تحت تاثیر قرار داده است به‌گونه‌ای که قیمت بنزین در آمریکا دوباره در آستانه عبور از مرز چهار دلار برای هر گالن قرار گرفته و گزارش‌ها از افزایش مجدد فشار‌های تورمی بر اقتصاد ایالات متحده حکایت دارد.
در سوی دیگر میدان نیز دامنه پاسخ‌های ایران از زیرساخت‌های صرفا نظامی فراتر رفت. براساس بیانیه‌های رسمی سپاه، مراکز داده و هوش مصنوعی مرتبط با شبکه اطلاعاتی آمریکا در بحرین، انبار‌های مهمات و مراکز لجستیکی در کویت، زیرساخت‌های نظامی در اردن و همچنین تأسیسات وابسته به شبکه فرماندهی و کنترل آمریکا در چند کشور منطقه هدف قرار گرفتند. همزمان گزارش‌هایی از آسیب به تأسیسات نفتی، نیروگاه‌های برق و آب‌شیرین‌کن در کویت، فعال شدن سامانه‌های پدافندی در اربیل و افزایش سطح هشدار امنیتی در اردن و عربستان منتشر شد؛ تحولاتی که نشان می‌دهد درگیری از مرحله نبرد‌های نقطه‌ای عبور کرده و به تقابل گسترده بر سر زیرساخت‌های حیاتی و شریان‌های اقتصادی منطقه رسیده است.
اکنون با اعتراف رسمی واشنگتن به تلفات انسانی، گسترش جغرافیای حملات متقابل، ورود زیرساخت‌های فناورانه و اقتصادی به فهرست اهداف و تداوم حملات دو طرف، بسیاری از ناظران معتقدند جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای شده است که دیگر صرفا یک رویارویی نظامی نیست بلکه به نبردی چندلایه برای فرسایش توان نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی طرف مقابل تبدیل شده؛ مرحله‌ای که می‌تواند معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی غرب آسیا را بیش از هر زمان دیگری دستخوش تغییر کند.
 تلفات آمریکایی‌ها؛ پاشنه آشیل سیاسی ترامپ
تا پیش از تلفات آمریکا در اردن، دولت دونالد ترامپ تلاش می‌کرد روایت جنگ را بر محور حملات هوایی، انهدام زیرساخت‌های ایران و نمایش برتری نظامی آمریکا تنظیم کند، اما ورود تابوت سربازان آمریکایی به خاک ایالات متحده معادله را تغییر می‌دهد. تجربه سیاسی آمریکا نشان داده افکار عمومی این کشور تا زمانی از عملیات‌های نظامی حمایت می‌کند که هزینه انسانی آن محدود باقی بماند، اما از لحظه‌ای که شمار کشته‌ها افزایش می‌یابد، پرسش درباره چرایی ادامه جنگ به سرعت جای خود را در فضای رسانه‌ای و سیاسی باز می‌کند.
اما آنچه اهمیت این حادثه را دوچندان می‌کند، تنها آمار رسمی اعلام‌شده نیست بلکه روندی است که رسانه‌های معتبر آمریکایی از آن پرده برداشته‌اند. گزارش نیویورک تایمز نشان می‌دهد ایران تنها طی پنج روز گذشته دست کم چهار حمله جداگانه علیه مواضع آمریکا در اردن انجام داده است؛ حملاتی که از آسیب به بالگرد‌های بلک‌هاوک و مراکز استقرار نیرو‌ها آغاز شد و در نهایت به کشته شدن نظامیان آمریکایی در پایگاه موفق السلطی انجامید. این توالی حملات، نشان می‌دهد آنچه در اردن رخ داده بخشی از روندی فرسایشی است که هدف آن افزایش تدریجی هزینه حضور نظامی آمریکا در منطقه است. 
همین مسأله شکاف‌های سیاسی در واشنگتن را نیز آشکارتر کرده است. هنوز چند ساعت از انتشار بیانیه سنتکام نگذشته بود که موجی از انتقاد‌ها علیه کاخ سفید از درون کنگره آغاز شد. نیکی بودزینسکی نماینده دموکرات کنگره، کشته شدن نظامیان آمریکایی را «هزینه جنگ غیرضروری ترامپ» توصیف کرد. جین شاهین سناتور باسابقه آمریکایی ضمن تسلیت به خانواده کشته‌شدگان، از رئیس‌جمهور خواست برای پایان دادن به این جنگ فاجعه‌بار وارد مذاکره شود. ملانی استنسبری نیز پا را فراتر گذاشت و این درگیری را جنگی غیرقانونی خواند که به بهای جان نظامیان آمریکایی، هزاران غیرنظامی و میلیارد‌ها دلار از منابع مالی آمریکا تمام شده است.
این مواضع اگرچه از سوی چهره‌های دموکرات مطرح شده، اما اهمیت آنها در این است که برای نخستین بار پس از آغاز دور جدید جنگ، انتقاد‌ها مستقیما شخص رئیس‌جمهور را هدف قرار داده‌اند، نه صرفا نحوه مدیریت عملیات نظامی را. 
از سوی دیگر رسانه‌های آمریکایی نیز بیش از گذشته به بررسی آسیب‌پذیری نیرو‌های ایالات متحده پرداخته‌اند. واشنگتن‌پست در گزارشی تحقیقی، با استناد به گفت‌و‌گو با نظامیان حاضر در حملات پیشین ایران، از نارضایتی، احساس رهاشدگی و انتقاد نسبت به نحوه حفاظت از نیرو‌های آمریکایی پرده برداشت؛ گزارشی که نشان می‌دهد بخشی از بدنه نظامی آمریکا نسبت به شیوه مدیریت جنگ پرسش‌هایی جدی دارد. 
در همین حال تحلیلگران غربی معتقدند کشته شدن نظامیان آمریکایی می‌تواند فضای تصمیم‌گیری در کاخ سفید را پیچیده‌تر کند. خبرگزاری آسوشیتدپرس این حملات را نقطه‌ای دانست که خطر گسترش جنگ را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است، در حالی که گاردین از آن به‌عنوان مهم‌ترین تلفات نیرو‌های آمریکایی از زمان ازسرگیری درگیری‌ها یاد کرد. همزمان آکسیوس نیز گزارش داد این نخستین تلفات آمریکایی پس از آغاز مرحله جدید جنگ است؛ رخدادی که می‌تواند فشار برای واکنش سخت‌تر یا بالعکس، بازگشت به مسیر دیپلماسی را افزایش دهد. 
در مجموع، کشته شدن نظامیان آمریکایی در اردن می‌تواند آغاز همان روندی باشد که به‌تدریج دولت ترامپ را از یک چالش صرفا نظامی، به بحرانی سیاسی در داخل آمریکا وارد کند؛ بحرانی که اگر تلفات انسانی در هفته‌های آینده افزایش یابد، ممکن است در کنار تنگه هرمز، آینده این جنگ را تعیین کند.