یک آزمون و هزار حاشیه 

اما ستاد تعلیم و تربیت شورای عالی انقلاب فرهنگی در تازه‌ترین اطلاعیه و موضع‌گیری خود ضمن تاکید بر قانونی‌بودن روند ایجاد سوابق تحصیلی و ضرورت رعایت مصوبات موجود، اعلام کرده است که هرگونه تصمیم درباره تغییر ضوابط آزمون سراسری صرفا از مسیرهای رسمی و قانونی اتخاذ خواهد شد؛ اطلاعیه‌ای که به‌منظور رفع دغدغه‌های مطرح‌شده از سوی داوطلبان و خانواده‌های آنان منتشر شده اما به نظر می‌رسد ابهامات جدیدی را برای این گروه از جامعه ایجاد کرده است. حالا پرسش اینجاست که آیا ثبات قوانین در این شرایط مهم‌تر است یا اصلاح آنچه گروهی از داوطلبان آن را ناعادلانه می‌پندارند؟

در روزهای اخیر‌ اظهارنظرها و درخواست‌های متعددی درباره بازنگری و تجدیدنظر در مصوبه تاثیر قطعی معدل از سوی برخی مسئولان مطرح شد؛ از علی فرهادی، سخنگوی آموزش‌وپرورش گرفته تا علیرضا منادی‌سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی که گفته احتمال دارد در روزهای آینده جلسه شورای معین برگزار شده و وزیر آموزش‌وپرورش از پیشنهاد تاثیر معدل در کنکور دفاع کند. اما در اطلاعیه اخیر ستاد تعلیم و تربیت شورای عالی انقلاب فرهنگی به‌صراحت آمده که «تغییر در ضوابط آزمون سراسری تنها در صلاحیت مرجع قانونی مشخص (شورای عالی انقلاب فرهنگی) است و هیچ اظهارنظر غیررسمی در این خصوص اعتبار ندارد.» 
ابراهیم سحرخیز، معاون اسبق آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: «بخشی از هدف اطلاعیه اخیر این است که مرجع تصمیم‌گیر و پاسخگو در این زمینه صرفا شورای عالی انقلاب فرهنگی است. این اطلاعیه هم پاسخی به شایعات موجود است و هم پاسخی به کسانی است که به‌طور مستمر اظهارنظر می‌کنند؛ از وزیر آموزش‌وپرورش گرفته تا نمایندگان مجلس. کسانی که معتقدند تاثیر قطعی سوابق تحصیلی باید حذف شود و این شیوه عادلانه نیست.» وی معتقد است این مطالبات دانش‌آموزان پیش از شرایط جنگی اخیر نیز وجود داشت و از مدت‌ها قبل برخی گروه‌ها خواستار حذف تاثیر سوابق تحصیلی پایه یازدهم بودند و حتی در این زمینه به نمایندگان مجلس نیز فشار وارد می‌کردند.

سوابق‌ تعیین‌کننده ‌
در سال‌های اخیر، سوابق تحصیلی یکی از مؤلفه‌های تعیین‌کننده در سرنوشت داوطلبان به‌شمار می‌رود. در همین راستا حسین صادقی، رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش‌وپرورش روز گذشته اعلام کرد که این وزارتخانه آمادگی دارد در صورت تایید مراجع ذی‌صلاح، امتحانات نهایی مدارس را از ۱۳تیرماه آغاز کند و تا پیش از اربعین حسینی (۷ مرداد) به پایان برساند. البته این تاریخ هنوز نهایی و قطعی نیست و همین تغییر در زمان‌بندی امتحانات نهایی، حساسیت و نگرانی دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان را دوچندان می‌کند. بر همین اساس در بخشی از اطلاعیه اخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی آمده: «داوطلبان پایه دوازدهم امسال، سوابق تحصیلی پایه یازدهم خود را در سال گذشته طبق تقویم آموزشی ایجاد کرده‌اند و داده‌های معدل این دسته ثبت شده است. درخصوص داوطلبانی که فاقد سوابق تحصیلی هستند، شرایط و زمان‌بندی ایجاد سابقه از سال گذشته به‌صورت رسمی اعلام شده است. این مسیر از ابتدا شفاف و فرصت مقتضی برای آمادگی فراهم بوده است.» این بخش ناظر بر دانش‌آموزانی است که قصد ترمیم معدل دارند یا می‌خواهند نمرات برخی دروس خود را بهبود دهند. 
با‌این‌حال سحرخیز تصریح می‌کند: «نباید قانون کنکور را دائم دستخوش تغییرات مقطعی و رفت‌وبرگشتی کنیم. این دغدغه‌ها حتی پیش از جنگ و پیش از دوران کرونا نیز وجود داشت. اگر قرار باشد هر مصوبه کارشناسی‌شده‌ای که پشتوانه مطالعاتی و منطقی دارد، صرفا به‌دلیل برخی اعتراضات یا تجمعات کنار گذاشته شود، اصل ثبات در سیاست‌گذاری زیر سؤال خواهد رفت. حتی برخی نگاه‌های بدبینانه‌تر معتقدند فشارهایی از سوی سودجویان کنکور وجود دارد و دانش‌آموزان به‌نوعی سپر این جریان‌ها شده‌اند؛ جریانی که گاه جنگ، کرونا یا آموزش مجازی را بهانه قرار می‌دهد تا سهم آموزش‌وپرورش در فرآیند پذیرش دانشجو به حداقل برسد.»

سهم کلاس درس در کنکور
اطلاعیه اخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بار دیگر بحث درباره تاثیر سوابق تحصیلی در آزمون سراسری را به کانون توجه بازگرداند. درحالی‌که بسیاری از داوطلبان خواستار کاهش یا حذف این تاثیر هستند، اما در مقابل موافقان و برخی از کارشناسان آموزشی معتقدند این سوابق راهی برای تقویت جایگاه مدرسه و نزدیک‌تر شدن به عدالت آموزشی است. معاون اسبق آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش که با اصل اعمال سوابق تحصیلی موافق است نیز در این مورد عنوان می‌کند: «اعمال سوابق تحصیلی پایه‌های یازدهم و دوازدهم ضروری است. زیرا آزمون سراسری کنکور دارای ویژگی‌ها و امتیازاتی است و امتحانات تشریحی آموزش‌وپرورش نیز ویژگی‌های خاص خود را دارند و این دو درواقع مکمل یکدیگر هستند. اگر هدف ما تحقق یادگیری عمیق، حفظ جایگاه آموزش‌وپرورش و جدی گرفته‌شدن فرآیند آموزش در مدارس است، باید برای سوابق تحصیلی دانش‌آموزان در پایه‌های یازدهم و دوازدهم ارزش و امتیاز قائل شویم.»
به گفته‌ او، سوابق تحصیلی پایه‌های یازدهم و دوازدهم باید ‌در پذیرش دانشگاه‌ها اعمال شود و این روش به عدالت آموزشی نزدیک‌تر است.
سحرخیز ادامه می‌دهد: «البته لزومی ندارد که همه دروس پایه یازدهم در سوابق تحصیلی لحاظ شوند. می‌توان دو یا سه درس را به‌صورت نهایی برگزار کرد و از قبل نیز به داوطلبان اطلاع داد که در هر سال کدام دروس ملاک خواهند بود.»