آبرومندانه و تاثیرگذار

مستند در کشور ما جایگاه ویژه ای دارد از آن جهت که خیلی به آن بها داده نمی شود، اما در عوض همه از آن انتظارات عجیب و غریبی دارند.

کد خبر: ۱۴۰۱۹۵

به همین دلیل است که در کنار انیمیشن از آن به عنوان «سینمای مغفول» یاد می کنند.
مستندهای زیادی در حوزه حیات وحش ، جنگ ، اجتماعی و...در کشور ما ساخته شده اند ، اما در حوزه مستند صنعتی این کار خیلی کمتر اتفاق افتاده. یکی از مستندهایی که این روزها از شبکه 4سیما پخش می شود تحقیقات آبزیان است که مختصاتش بیشتر در حوزه آثار مستند صنعتی تعریف می شود. این مستند که در دریای خزر، خیلج فارس و دریای عمان ساخته شده به مسائل مختلف ماهیگیری ، وضعیت صید و صیادی ، ارزیابی ذخایر ماهیان کف زی و تاثیر آن بر سفره معیشتی مردم ، تکثیر و پرورش ماهی خاویار و میگو، تکثیر و پرورش ماهی هامور، آلودگی های نفتی و تاثیر مواد آلی و شیمیایی بر روی آبزیان خیلج فارس بعد از جنگ عراق و کویت و ایران و عراق می پردازد.هر کدام از مستندهای این مجموعه توسط کارگردانی جلوی دوربین رفته است.
سعید نبی ، مهدی پریزاد، داریوش یاری و محمدجعفر باقرنیا کارگردانانی بوده اند که این مجموعه مستند را کارگردانی کرده اند.این مستند هوشمندانه مصالحش را در جهت روایت بهتر اثر به خدمت گرفته است برخلاف اغلب آثاری که یکسره یا به حیات وحش جانداران پرداخته بودند یا با «کلی گویی» از کنار موضوع گذشته بودند این مستند قصد داشت با تامل روی موضوعات جاری اهمیت آنها را در زندگی حال و آینده ما یادآور شود. به همین خاطر است که وقتی روی موضوع حیاتی مثل شانه دار مهاجم متمرکز می شود ابعاد فاجعه را از زوایای گوناگون مورد واکاوی قرار می دهد.
سعید نبی که کارگردانی این قسمت را به عهده داشته خیلی خوب توانسته واقعیت را برای مخاطب نمایان سازد. شانه دار مهاجم که از طریق دریای سیاه به آبهای خزر وارد شده تنها از تخم ماهیان کیلکا تغذیه می کند و به خاطر رشد و تکثیر فوق العاده اش و قدرت سازگاری اش با محیط و این که هیچ دشمن بومی ندارد یکباره صیادان ماهی کیلکا را به خاک سیاه می نشاند. اما این یک روی سکه است.
بعد از مدتها سرانجام با تحقیقات فراوان دشمن این شانه دار مهاجم شناسایی می شود، اما موضوع اینجاست که برای رها کردن آن در دریای خزر باید نظر موافق 5کشور حاشیه دریای خزر را نیز جلب کرد. از اینجا به بعد شکل اجتماعی سیاسی قضیه عیان می شود و این که یک مساله به ظاهر بی اهمیت و محدود تا چه اندازه می تواند اشکال غیرقابل تصوری به خود بگیرد. از این نظر این قسمت مجموعه که «یک شب سیاه» نام دارد جذابیت فوق العاده ای دارد.
پشتوانه خوب این مستند مانند همه مستندهایی که ماندگار شده اند، تحقیقات کافی پیرامون موضوع است.
سازندگان این مجموعه به خوبی می دانسته اند که بزرگترین وجه تمایز این مستند با سایر آثاری که از تلویزیون پخش شده ، تحقیقات به روز و میدانی است که می تواند آن را تا اندازه یک مرجع قابل اتکا ارتقا دهد.رقصی برای موج ، رویای گمشده خزر، وانامی ، ماهیان دریایی و دریای پاک عناوین قسمتهای مختلف این مجموعه هستند.
این مجموعه مستند علاوه بر این که گستردگی قابل اعتنایی به لحاظ جغرافیایی را در بر می گیرد در زمان ساخت نیز با طمانینه همراه بوده است و به همین دلیل است که در اغلب قسمتهای این مجموعه تلاش برای نوآفرینی و استفاده از میزانسن و نماها جذاب دیده می شود.
با همه اینها، تحقیقات آبزیان مطمئنا یک مجموعه مستند آرمانی نیست. اگرچه که تلاش شده تا آن آستان «قد» بکشد ولی واقعیت این است تحقیقات آبزیان به عنوان مستندی علمی که در «حد مقدورات» ساخته شده کار قابل قبول و آبرومندانه ای است و می تواند نمونه ای مثال زدنی برای یک اثر مستند تلویزیونی برای این سالها باشد.