داووس در تسخیر خاورمیانه

مهمترین نکته در این اجلاس این است که جا برای همه است و کسی جای کس دیگری را تنگ نمی کند.رهبران کشورهای دارا و ندار ، آسیایی ، آفریقایی ، اروپایی و امریکای جنوبی به اجلاس دعوت می شوند که آنها یا خود می روند یا نمایندگان خود را می فرستند. گزارش های ارائه شده سالهای پیش موید این است که در اجلاس داووس لیبرال دموکرات ها ، محافظه کاران ، راستهای افراطی نیز با تمام نیروی خود حضور می یابند. سخنرانان و گزارشگران مجمع جهانی اقتصاد از یک صنف خاص ، مثلا رهبران سیاسی انتخاب نمی شوند.
موسیقیدان ، بانکدار ، حقوقدان ، رهبر یک حزب ، مدیر یک بنگاه بزرگ نفتی ، خبرنگاران و روزنامه نگاران ، تحلیلگران مالی و سیاسی با دیدگاه های بعضا کاملا متناقض درباره همه امور مربوط به جامعه جهانی سخن می گویند و نظرات خود را بیان می کنند.در نشست 2007 شخصیت هایی چون ملک عبدالله پادشاه اردن ، ایاد علاوی نخست وزیر پیشین عراق ، آنگلا مرکل صدراعظم آلمان ، فواد سنیوره نخست وزیر لبنان ، تونی بلر نخست وزیر انگلیس ، محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین ، محمد البرادعی مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی ، پاسکال لامی دبیرکل سازمان تجارت جهانی و پاول ولفوویتس رئیس بانک جهانی حضور داشتند.اما نشست امسال ویژگی متفاوتی با سالهای گذشته داشت.
امسال مجمع جهانی اقتصاد که همواره نشستی غربی در دل اروپاست ، تحت تاثیر بازیگران اقتصاد سیاسی خاورمیانه قرار داشت. نگرانی درباره تحولات اقلیمی ، گرم شدن جهان و حل وفصل تنشهای به نظر بی پایان خاورمیانه ، بر دستور کار همایش سالانه جهانی اقتصاد در داووس سوئیس که با تظاهرات اعتراض آمیز مخالفان جهانی سازی همراه بود ، سنگینی می کرد. از موضوعات دیگر این نشست می توان به تغییر معادله های قدرت در جهان ، شانه خالی نکردن از گزینه های دشوار ، مبارزه با فقر در آفریقا، موضوع تغییر قدرت در کشورهای امریکای لاتین ، بررسی رشد اقتصادی برزیل و هند و همین طور تحلیل بازار این دو کشور و همچنین عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی و تلاش عربستان در همین خصوص اختصاص داشته باشد. روسیه در تلاش است با ورود به بازار سازمان تجارت جهانی ، وجهی دیگر از پویایی اقتصادی را تجربه کند. عربستان نیز به دروازه این سازمان رسیده و امیدوار است تلاش 12 ساله اش مفید باشد. فعالیت بی نظیر بندر شانگهای ، قدرت تویوتا در عرصه خودروسازی و اوج گرفتن شرکتهای کامپیوتری ، از دیگر زمینه های بحث در این نشست خواهد بود.
با توجه به افزایش بهای نفت در سال گذشته میلادی ، اختلال در عرضه گاز از سوی روسیه و حمله به لوله های نفتی در عراق و نیجریه ، ایمن سازی ذخایر انرژی جهان ازجمله توسعه استفاده از سوخت های جایگزین افزایش بهای نفت ، درگیری های جاری بین اسرائیل و فلسطینیان و تامین امنیت آینده عراق ، از دیگر موضوعات کلیدی این همایش هستند.

داووس و جابه جایی قدرت نوع تعامل گروههای اجتماعی در جامعه های گوناگون بویژه در جامعه های آزاد و دموکراتیک در دهه های اخیر تفاوت های بنیادین یافته است. در گذشته ای نه چندان دور تنازع ، مجادله و نبرد گروههای اجتماعی و نبرد طبقه ها با شدت در جریان بود. کارگران ضدیت با سرمایه داران را جزو اولویت های خود می دانستند و صاحبان صنایع و بانکداران در تعارض با تهیدستان بودند. این نوع تعامل البته عمدتا منشا خارجی نیز داشت. در حال حاضر اما به دلیل تلاش فراوان نهادهای بین المللی مثل سازمان بین الملل کار ، صندوق بین المللی ، مجمع جهانی اقتصاد همه ساله در ماه اول سال جدید میلادی کار خود را در دهکده ای دورافتاده و تفریحی در داووس سوئیس آغاز می کند. مجمع جهانی اقتصاد را می توان نماد چند تغییر مهم در مناسبات انسان ها و جامعه ها و مرام ها و ایدئولوژی ها تلقی کرد. تغییر رفتار رهبران سیاسی جهان که هرگز حاضر نمی شدند دعوت یک نهاد خصوصی را بپذیرند و زیر بلیت آن بروند یک تغییر علامت است. این تغییر رفتار را می توان تفویض قدرت از نهادهای تحت سلطه کشورها به نهادهای مدنی جهانی تلقی کرد. اگرچه در مجمع جهانی اقتصاد هیچ تصمیمی گرفته نمی شود که اجرای آن برای شرکت کنندگان الزامی باشد ؛ اما بسیاری از کارشناسان می دانند آنچه در این مجمع مورد توجه قرار می گیرد، دستمایه برخی تصمیم ها و نهادهای بین المللی شناخته شده است. اکنون همه دانسته اند که برای پیشرفت جامعه های ملی و جامعه های کارگری و کارفرمایی جز گفتگو و متقاعد کردن یکدیگر راه موثر دیگری وجود ندارد

نشست امسال مجمع جهانی اقتصاد ، در 17 جلسه با محوریت تغییرات اقلیمی ، به طرح موضوعاتی برای کمک به شرکتها و دولتها در امر قانونی کردن اجرای تغییر سیاست هایی پرداخت که هدف آن کاهش انتشار گازها ، آلودگی و نحوه گسترش فضای سبز بود.
کلاوس شواب ، بنیانگذار و رئیس مجمع جهانی اقتصاد درباره جهانی که همچنان به شیزوفرنی (بیماری روانی حاد) مبتلا است ، بحث و گفتگو کرد. وی پیش از آغاز به کار رسمی این اجلاس هشدار داده بود که جهانی سازی با خطر مواجه شده است. شواب با اشاره به افزایش نابرابری ها در جهان گفت که به نظر نمی رسد این وضع با توجه به موقعیت های اقتصادی مناسب نیز از میان برداشته شود. وی افزود: در مجمع جهانی اقتصاد تلاش خواهد شد ، به مشکلات اجتماعی و اکولوژی جهان از طریق همکاری های عمیق در سیاست و اقتصاد توجه شود.
همچنین ویلیام شومبرگ ، تحلیلگر اقتصادی رویتر معتقد است: گفتگو بر سر مسائل مهم اقتصاد و تجارت جهانی و همچنین بررسی راهکارهای احتمالی برای برون رفت از چند بحران سیاسی اقتصادی چون عراق ، سومالی و دارفور از مهمترین برنامه های نشست امسال است.

رشد اقتصاد جهانی و نگرانی از آینده

به اعتقاد کارشناسان اقتصادی که در اجلاس سالانه مجمع جهانی اقتصاد شرکت داشتند ، سال 2007 سالی پررونق خواهد بود. به نظر این افراد ، رشد اقتصادی بالا در اروپا و شرق آسیا رکود احتمالی در اقتصاد ایالات متحده را جبران می کند. به نظر آنها روند جهانی شدن ، تا حد زیادی به متعادل شدن سطح اقتصادی کمک کرده است.
امروزه حدود 40 تا 50 درصد فعالیت های تولیدی در اقتصادهای رو به رشد صورت می گیرد و با رشد منظم اقتصادهای هند و چین از وابستگی اقتصاد جهانی به ایالات متحده کاسته شده است. یک مقام امور دارایی چین گفته است که به مدد تورم پایین و افزایش مصرف داخلی ، رشد اقتصادی بالا ادامه خواهد یافت.
یک مقام برجسته اقتصاد هند نیز پیش بینی می کند که کشور او در 5 سال آینده از رشد بالای 10 درصد برخوردار باشد. به عقیده برخی گردانندگان مجمع جهانی اقتصاد در سال 2006 بسیاری از طرحها عملی نشده و بسیاری از انتظارات برآورده نشده است.
در چشم انداز آینده 3 روند نگران کننده نیز دیده می شود که عبارتند از: رکود سنگین در بازار مسکن ایالات متحده ، می تواند رشد اقتصادی این کشور را باز هم کندتر کند. افزایش قیمت نفت می تواند باز هم شرکتهای تولیدی را به دشواری بیندازد و افزایش نرخ سودهای بانکی می تواند عاملی بازدارنده برای سرمایه گذاری ها باشد. برخی شرکت کنندگان در مجمع جهانی اقتصاد ، گسترش نابرابری ها را نگران کننده دانستند.به نظر آنها از روند جهانی شدن در درجه اول شرکتهای بزرگ و لایه های پردرآمد استفاده می برند و تنها زیانهای آن است که نصیب طبقات متوسط می شود. گفته می شود هزار میلیارد دلار سود اضافی که عاید اقتصاد امریکا شده ، تنها به جیب لایه 10 درصد بالای جامعه رفته است.

جستجوی جهانی برای صلح و آزادی

میشلینه کالمی ری ، رئیس جمهور سوئیس شامگاه چهارشنبه در مراسم گشایش رسمی مجمع اقتصاد جهانی در دهکده کوهستانی داووس گفت: با مبارزه طلبی های جهانی باید به طور مشترک روبه رو شد. وی در این مراسم که با حضور 2400 نفر شرکت کننده برگزار شد ، به وظایف و اهداف مشترک کشورها اشاره کرد و گفت : بزرگترین پرسش زمان حال ما آن است که چگونه انسان ها راهی پیدا کنند تا بتوانند با یکدیگر در صلح ، آزادی و غرور زندگی کنند.
رئیس جمهور سوئیس افزود: به رغم همه خطرات ، وضعیت امنیتی برای بسیاری از انسان ها بهتر شده ، طول عمر آنها افزایش یافته و آمار بحران های مسلحانه کاهش یافته است. سیدمحمد خاتمی ، رئیس مرکز بین المللی گفتگوی تمدنها که برای دومین بار در این همایش شرکت کرد طرفهای درگیر در موضوع هسته ای ایران را به خویشتنداری فراخواند. وی که در نشستی با عنوان عراق و آینده خاورمیانه سخن می گفت افزود: امیدوارم این طرفها به قدر کافی در تصمیم گیری های خود خوب عمل کنند. خاتمی افزود: در حال حاضر این موضوع عمیقا به بردباری ، درک و پرهیز از احساس گرایی نیازمند است.
خاتمی که در میزگردی در زمینه اوضاع عراق شرکت جست پس از پایان میزگرد در جمع خبرنگاران به بیان نظرات خود درباره اوضاع عراق پرداخت و به امریکا توصیه کرد به جای رویارویی با ایران بر سر عراق ، با این کشور و همچنین با سوریه به مذاکره بپردازد. وی همچنین شرکت کننده میزگردی درباره تساهل و مدارای مذهبی بود که دیگر شرکت کنندگان آن شاهزاده لولوه فیصل ، خواهر پادشاه عربستان سعودی ، عبدالله احمد بداوی نخست وزیر مالزی ، یکی از خاخام های یهودی فعال صلح و یک کشیش امریکایی بودند.
طرح پرسشها در این میزگرد را توماس فریدمن ، روزنامه نگار یهودی امریکایی و برنده 3 جایزه پولتزر به عهده داشت که از ستون نویسان مشهور روزنامه نیویورک تایمز است. ویکتور یانوکوویچ ، نخست وزیر اوکراین ، شیمون پرز و زیپی لیوی ، معاون نخست وزیر و وزیر خارجه اسرائیل ، محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی ، آنگلا مرکل صدراعظم آلمان ، مایکل چرتاف ، وزیر امنیت داخلی امریکا ، دیوید کامرون رهبر حزب محافظه کار بریتانیا ، عادل عبدالمهدی معاون شیعه مذهب رئیس جمهور عراق ، عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب و شارون استون و آنجلینا جولی بازیگران سینمای امریکا ازجمله مشهورترین شرکت کنندگان اجلاس امسال داووس هستند.

ادامه فشارهای امریکا

گزارش ها حاکی است که اعضای هیات نمایندگی امریکا در اجلاس داووس ، مذاکرات جداگانه ای با شخصیت های اروپایی شرکت کننده انجام داده اند و خواهان مشارکت موثر و بیشتر بانکها و موسسات اروپایی در تحریم ها علیه ایران شدند. مجمع جهانی اقتصاد در داووس امسال نیز شاهد بحثها و نظرات متفاوت درباره برخورد با برنامه اتمی ایران بود. در حالی که امریکا برای ترغیب متحدان خود در جهت تشدید تحریم ها علیه ایران فعالیت می کند ، مقام های آژانس بین المللی انرژی اتمی و متحدان اروپایی امریکا ادامه گفتگوها با ایران را راه اصلی حل مساله می دانند.مقامهای امریکایی با طرح فعالیت های بانک سپه در ارتباط با برنامه هسته ای ایران و حمایت از گروههای خشونت طلب در خاورمیانه خواستند که شرکتها و صنایع اروپایی از معامله با این بانک و موسسات مالی نظیر آن در ایران خودداری کنند.
رابرت کیمیت ، معاون وزارت خزانه داری امریکا، با اشاره به قطعنامه 23 دسامبر شورای امنیت از متحدان اروپایی خواست تا نه تنها تنبیه های مطرح شده در این قطعنامه را اجرا کنند بلکه درباره بانک سپه و فعالیت های آن توجه بیشتری نشان دهند. براساس این گزارش ، وی چند مرتبه با خاویر سولانا، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی نیز دیدار داشته و در باره گسترش تحریم ها علیه ایران با او گفتگو کرده است.
همچنین برادعی در سخنانی به تشریح تلاشهای این سازمان درباره جلب اطمینان جامعه جهانی به صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران پرداخت و گفت: ایران برای چند سال در زمینه های وسیعی با سازمان بین المللی انرژی اتمی همکاری کرده است.
وی گفت: با اجرای مصوبات شورای امنیت و قطعنامه های قبلی شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی از سوی ایران دلیلی بر توسل به نیروی نظامی علیه ایران نیست ، بلکه همچنان یگانه گزینه ، ادامه دیپلماسی است و ما باید در صلح سرمایه گذاری کنیم و نه راههایی که پیامدهای بسیار ناخوشایند خواهند داشت.
وی افزود امیدوار است که به صحبت ها از گزینه نظامی پایان داده شود و فعلا تلاشها بر یافتن راه حلی مسالمت آمیز برای این مناقشه متمرکز شود.

داریوش نوروزی