قدرت مانور بازدارنده

دونالد ترامپ که حدود 40 روز دیگر، رسما ریاست‌جمهوری آمریکا را به‌عهده می‌گیرد، در رقابت‌های انتخاباتی آمریکا بشدت از برجام انتقاد کرده و گفته بود این توافق را پاره می‌کند. البته توصیه‌های مشاوران ترامپ و مقامات آمریکایی باعث شد تا در این مدت، مواضع رئیس‌جمهور منتخب اندکی تعدیل شود. در یکی از جدیدترین مواضع مقامات آمریکایی، جان برنان، رئیس سازمان سیا، لغو توافق هسته‌ای را اوج حماقت دانسته و به ترامپ هشدار داد: برچیدن توافق هسته‌ای ایران اقدامی «فاجعه‌بار»خواهد بود.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، جان برنان در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی بی.بی.سی گفت: اقدام یک دولت در برچیدن توافقی که دولت قبلی به آن دست یافته، بی‌سابقه است. به گزارش فارس، روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست هم در یادداشتی با توصیه به رئیس‌جمهور منتخب این کشور برای در پیش گرفتن رفتاری عاقلانه در قبال برجام نوشت: پاره کردن برجام، موجب ایجاد شکاف بین آمریکا و دیگر کشورهای حاضر در این توافق می‌شود و انگلیس، فرانسه، آلمان، چین و روسیه تحریم‌های جدید بر ایران را تا زمانی که این کشور نقض تعهدی از خود نشان نداده، اعمال نمی‌کنند.

طرح تمدید تحریم‌های ایران در سنای آمریکا

البته در آستانه تغییر دولت در آمریکا، مجلس نمایندگان آمریکا بتازگی طرح تمدید تحریم‌های داماتو علیه ایران را تصویب کرد که در صورت تبدیل شدن این طرح به قانون، آمریکا به صورت رسمی برجام را نقض کرده است.

این طرح برای تبدیل شدن به قانون باید در سنا هم تصویب شود سپس به امضای رئیس‌جمهور آمریکا برسد و آن‌طور که رئیس اکثریت جمهوریخواه مجلس سنا گفته، اعضای این مجلس در روزهای آینده بررسی این طرح را در دستور کار دارند.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما و به نقل از رویترز، میچ مک‌کانل این مطلب را هنگام افتتاح جلسه روز سه‌شنبه سنا بیان کرد.

رویترز همچنین نوشته است که مقامات کاخ سفید، تمدید قانون تحریم‌های ایران را ناقض برجام نخوانده‌اند و انتظار می‌رود اوباما این طرح را امضا کند.

راه‌های متعدد مقابله با نقض برجام

به دنبال طرح چنین مسائلی، علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران هم هشدار داد: قدرت مانور ایران در برابر احتمال نقض برجام از جانب غربی‌ها بویژه آمریکایی‌ها بازدارنده است.

به گزارش دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، شمخانی با اشاره به راه‌های متعدد برای مقابله با نقض برجام گفت: ایران تاکنون طرف ناقض برجام نبوده است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هرآنچه را از گزارش فنی در ارتباط با اجرای تعهدات ما فراهم کرده است، حتی با تنگ‌نظری، حکایت از این دارد که جمهوری اسلامی در اجرای تعهداتش، عالی عمل کرده و این کارکرد مثبت طبیعتا نیازمند پاسخ مثبت است. وی با بیان این‌که تا این لحظه بدعهدی‌هایی در برخی ابعاد برجام از جانب طرف غربی و آمریکایی مشاهده شده است، هشدار داد: استمرار این بدعهدی‌ها می‌تواند راهکارهای برنامه‌ریزی ‌شده را فعال کند.

شمخانی گفت: ما گزینه‌های مختلفی داریم، اما به‌طور حتم آغاز‌کننده هیچ گزینه‌ای که این تعهد بین‌المللی را نقض کند، نیستیم چون برجام تعهدی بین‌المللی است و باید طرف‌های مختلف پایبند به عهدی باشند که امضا کرده‌اند.

وی تاکید کرد: ما نگران نیستیم، زیرا قدرت مانوری که در برابر هر کارکرد منفی طرف مقابل در اختیار داریم به طور قطع، قدرت بازدارنده‌ای است.

دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره سیاست نفتی ترامپ گفت: بیش از موضوع برجام، سیاست نفتی ترامپ ممکن است تأثیراتی در پی داشته باشد. سیاست او گشادگی عرضه نفت و از بین ‌بردن محدودیت‌های مربوط به تولید و صادرات نفت از خاک آمریکاست. شمخانی افزود: این سیاست به‌طور قطع می‌تواند بر بازار نفت مؤثر باشد و روند شکننده کنونی بازار نفت را دچار اختلال کند که البته این نمی‌تواند بلندمدت باشد.

علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی هم در گفت‌وگو با خبرگزاری صداوسیما بیان کرد: در صورت تمدید تحریم‌ها و نقض برجام از جانب آمریکا، تولید و غنی‌سازی اورانیوم را به 190 هزار سو می‌رسانیم. وی افزود: این اقدام مقابله به مثل در راستای مصوبه و قانون مجلس شورای اسلامی اجرا خواهد شد.

ضرورت هم‌صدایی در قبال عهدشکنی آمریکا

دکتر فواد ایزدی، عضو هیات علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در گفت‌وگو با جام‌جم با بیان این‌که تاکنون شاهد نقض‌ عهدهای بسیاری از سوی آمریکا در برجام بوده‌ایم، اظهار کرد: در صورت اجرایی شدن تمدید قانون داماتو، یکی از بزرگ‌ترین نقض‌های برجام صورت خواهد گرفت.

وی با بیان این‌که مسئولان دولتی آمریکا، زمان مطرح شدن تصویب دوباره این قانون متوجه بودند که این کار، نقض برجام خواهد بود، عنوان کرد: زمانی که برجام نقض می‌شود، برخی مسئولان کشورمان آن را توجیه می‌‌کنند و این باعث می‌شود طرف مقابل احساس کند می‌تواند به این رفتار خود ادامه دهد.

ایزد افزود: در صورت اجرایی شدن تمدید قانون داماتو، باید نسبت به آن اعتراض کرد و همه نهادهای قدرت در کشور باید هم‌صدا باشند و این نقض برجام را بصراحت اعلام و بر لزوم برخورد با نقض برجام تاکید کنند.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: برخی مسئولان دولتی باید نگاهشان را به آمریکا تغییر داده و اصلاح کنند.