پایان ماه عسل امریکا و روسیه

انتقادهای تند و صریح ولادیمیر پوتین ، رئیس جمهور روسیه از سیاست های یکجانبه امریکا در جهان ، نشانه تنش جدید در روابط دو کشور است.

کد خبر: ۹۶۱۸۵

پوتین در سخنرانی سالانه خود در جمع مقامات کشوری و لشکری روسیه در کاخ کرملین ، آشکارا از افزایش بودجه نظامی امریکا ، تخطی این کشور از قوانین بین المللی و ایجاد ناامنی در جهان ، از جمله در منطقه خاورمیانه انتقاد کرد. رئیس جمهور روسیه ، امریکا را به گرگی تشبیه کرد که برای دستیابی به منافع خود به حرف کسی گوش نمی کند و تمام ارزشهای انسانی و حقوق بشر را نقض می کند. انتقادهای تند پوتین پاسخی به موضع گیری اخیر مقامات امریکاست که از پس رفت دموکراسی در روسیه سخن گفته بودند. مقامات کاخ سفید نظیر جورج بوش رئیس جمهور، کاندولیزا رایس وزیرخارجه و دیک چنی معاون رئیس جمهوری امریکا در هفته های اخیر از تمرکز قدرت در کرملین و اقتدارگرایی دولت روسیه در عرصه بین المللی بشدت انتقاد کردند. روسیه تحت رهبری پوتین در ماههای اخیر با مجازات اقتصادی حکومت های غرب گرا در گرجستان و اوکراین از طریق اهرم انرژی و همچنین مخالفت قاطع با تلاشهای امریکا برای انزوای دولت منتخب فلسطین (حماس) و ایران بر سر برنامه هسته ای ، سیاست کاخ سفید در جامعه همسود و منطقه خاورمیانه را به چالش طلبیده است . اهمیت جامعه همسود و منطقه خاورمیانه در سیاست خارجی روسیه ، حاکی از تقویت مواضع اوراسیاگرایان در کرملین است . برخلاف آتلانتیک گرایان به رهبری اندری کوزیرف ، وزیر خارجه روسیه در دوره ریاست جمهوری بوریس یلتسین که به توسعه روابط با غرب (امریکاو اتحادیه اروپا) اهمیت می دادند ، اوراسیاگرایان سیاست نگاه به شرق را اهمیت می دهند. از دیدگاه اوراسیاگرایان ، عملکرد آتلانتیک گرایان باعث وابستگی روسیه به غرب و تضعیف نقش جهانی این کشور شد. از این رو ، دولت پوتین برای احیای قدرت روسیه به همکاری نزدیک با قدرتهای شرق نظیر چین و هند روی آورده است . جهت گیری جدید روسیه تحت رهبری پوتین به بازار مصرف انرژی در شرق ممکن است در معادلات سیاسی اقتصادی جهان تاثیراتی به همراه داشته باشد. رویکرد جدید امریکا به هند در آسیا نیز نشانه نگرانی واشنگتن از تقویت همکاری های روسیه و چین است . اختلافات امریکا و روسیه بر سر موضوعات مختلف همزمان با ریاست روسیه بر گروه 8 کشور صنعتی در سال جاری تشدید شده است . دو کشور از هم اکنون بر سر دستور کار اجلاس سران گروه هشت کشور که تابستان امسال در سنت پترزبورگ روسیه برگزار خواهد شد، اختلاف نظر دارند. روسیه اعلام کرده که موضوعاتی نظیر امنیت انرژی ، مبارزه با تروریسم بین الملل از جمله در چچن و بخشش بدهی کشورهای فقیر را در دستور کار اجلاس سنت پترزبورگ خواهد گنجاند. حال آن که امریکا خواهان گنجاندن موضوعاتی نظیر اوضاع دموکراسی در روسیه و جامعه همسود و همچنین برنامه هسته ای ایران در اجلاس آتی گروه 8 است . انتقاد رئیس جمهوری روسیه از معیارهای دوگانه امریکا در زمینه دموکراسی و حقوق بشر ، تداوم اتحاد مسکو با جامعه همسود و همچنین هشدار به اقدام نظامی علیه ایران نشان می دهد که مسکو درباره نظم جدید جهانی پس از جنگ سرد موضعی متفاوت با واشنگتن دارد. امریکا با متهم کردن روسیه به نقض دموکراسی و درگیر کردن این کشور به مسائل داخلی ، درصدد تخریب وجهه بین المللی مسکو و تضعیف نقش آن در معادلات قدرت جهانی است . روسیه نیز با انتقاد از تحمیل دموکراسی غربی در جامعه همسود و خاورمیانه ، نقض حقوق زندانیان گوانتانامو، کشتار غیرنظامیان و گسترش تروریسم در عراق ، ایجاد زندان های مخفی سیا در اروپا و بی توجهی واشنگتن به نقش سازمان ملل و مقررات بین المللی ، ادعای صلح طلبی امریکا را زیر سوال می برد. فضای بدبینی و بی اعتمادی میان سیاستمداران امریکا و روسیه بر افکار عمومی دو کشور نیز سایه افکنده است . براساس نظرسنجی روزنامه واشنگتن پست ، بیشتر مردم روسیه به این باور رسیده اند که امریکا جنگ سرد جدیدی را علیه کشورشان آغاز کرده و قصد دارد روسیه را نابود یا دست کم تضعیف کند. تعهد پوتین به حفظ قدرت بازدارندگی روسیه از طریق توسعه صنایع اتمی و فضایی در برابر سیاست نظامی امریکا و افزایش بودجه نظامی این کشور ، نشانه واقع گرایی کرملین و حاکی از نگرانی مسکو از اهداف آتی واشنگتن است . در مجموع ، مواضع مقامات امریکا و روسیه علیه یکدیگر نشان می دهد که اختلافات دو کشور هنوز بر سر بخشی از میراث جنگ سرد ادامه دارد. در واقع ، هنوز هیچ ساز و کار با ثبات برای حل اختلاف امریکا و روسیه ایجاد نشده و همکاری دو کشور مانند جنگ افغانستان ، گزینشی و موقت بوده است . پیگیری منافع متضاد همراه با فضای بی اعتمادی و بدبینی ، روابط امریکا و روسیه را همچنان چالش برانگیز خواهد کرد.