چشمان تیزبین انسان در فضا

12 ماهواره از محموله‌های پرتاب‌شده در این ماموریت متعلق به یک شرکت خصوصی آمریکایی با نام لَنِت لَبز بود. این شرکت سال 2010 به همت تعدادی از مهندسان و دانشمندان ناسا تاسیس شد. هدف از تاسیس پلانت لبز، ساخت و پرتاب مجموعه‌ای از ماهواره‌های کوچک به فضا با هدف تصویربرداری از نقاط مختلف زمین است. هر کدام از این ماهواره‌ها کمتر از پنج کیلوگرم وزن دارد، مکعب مستطیلی به ابعاد 10×10×30 سانتی‌متر و قادر است از ارتفاع حدود 400 کیلومتری، تصاویری با دقت 5/3 متر از زمین تهیه کند.

کیفیت بالای تصاویر همراه ابعاد و وزن کم این ماهواره‌ها، وجه تمایز آنها نسبت به ماهواره‌های غول‌پیکر چند تنی سنجش از دور در مدار زمین است. تاکنون بیش از 40 ماهواره برنامه فضایی پلانت لبز به فضا پرتاب شده‌ است و براساس برنامه، تعداد آنها در سال‌های آینده به بیش از صد ماهواره خواهد رسید.

هزینه کم، ریسک پایین!

تصور کنید حتی اگر تعدادی از این ماهواره‌ها بنا به هر دلیلی در فضا از کار بیفتد، اختلال عمده‌ای در پیشبرد برنامه ایجاد نخواهد کرد و سایر ماهواره‌های فعال براحتی می‌توانند خلا موجود را پر کنند. همچنین در هر سال امکان تولید و پرتاب این ماهواره‌ها با کمترین هزینه وجود دارد. در حالی که معمولا برای طراحی و ساخت یک ماهواره سنجش از دور چند تنی، سال‌ها وقت و هزینه صرف می‌شود و در صورتی که در فضا درست کار نکند، تمام این زحمات به هدر خواهد رفت. به همین علت، ریسک و خطرپذیری برنامه فضایی پلانت لبز بسیار پایین است.

تصویربرداری از زمین

اگر به وبگاه planet.com مراجعه کنید، مجموعه بی‌نظیری از تصاویری را که ماهواره‌های پلانت‌لبز گرفته‌اند، خواهید دید. در این مجموعه، تصاویری نیز از ایران مانند تصویر ماهواره‌ای از فرودگاه مهرآباد یا روستای بُقمِچ (در شمال شرقی استان خراسان رضوی) وجود دارد.

ماهواره‌های سنجش از دور

فناوری فضایی کاربردهای مختلفی در زندگی انسان‌ها دارد و یکی از آنها بحث سنجش از دور است. ما می‌توانیم به کمک تصاویر و داده‌های ماهواره‌ای، اطلاعات مختلفی از پوشش گیاهی، منابع موجود در زمین، گسترش شهرها، آثار فعالیت‌های انسانی و... به دست بیاوریم. این ماهواره‌ها مجهز به دوربین‌ها و حسگرهای خاصی است که قادراست زمین و آنچه را در آن اتفاق می‌افتد بدقت پایش کند. به طور مثال ما به کمک داده‌های این ماهواره‌ها، به آسانی می‌توانیم سطح زیر کشت یک محصول کشاورزی را در یک منطقه یا کشور براحتی و با کمترین هزینه و دقت بسیار بالا محاسبه کنیم یا قادر خواهیم بود روند گسترش بیابان‌ها یا کاهش و افزایش بستر دریاچه‌ها و رودخانه‌ها را بررسی کنیم. همچنین داده‌های چنین ماهواره‌هایی در مدیریت بلایای طبیعی و بررسی عمق حوادث و تعیین میزان خسارت و چگونگی رسیدگی به آسیب‌دیدگان کاربرد فراوان دارد.

محمدرضا رضایی

جام‌جم