معجزه سبز در حاشیه شهر

یکی از عمده ترین کاربردهای گیاه اوکالیپتوس ، استفاده از اسانس آن به عنوان پرمصرف ترین اسانس در جهان است.اوکالیپتوس درختی است بومی قاره استرالیا و از آنجا بسرعت به نقاط مختلف جهان منتقل و کشت شده است.

کد خبر: ۹۰۷۲۸

این درخت با آب و هوای متفاوت بخوبی سازگار شده است و مصرف متنوعی همچون تولید چوب ، اسانس ، مواد تجاری و... دارد و در بسیاری از مناطق ، جنگلکاری گزینه اول در ایجاد فضای سبز محسوب می شود.
به همین دلیل است که امروزه کشت آن مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. اگر چه طی سالیان گذشته گونه های مختلف این درخت به ایران نیز وارد شده و با شرایط آب و هوایی این مرزوبوم سازگاری یافته اند، اما این بار از این گیاه برای نجات مناطق مردابی جنوب شرق استان تهران استفاده شده است.
دکتر محسن بیگدلی ، عضو هیات علمی سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی استان تهران و مجری این طرح ، از توانایی ها و ویژگی های متفاوت این گیاه می گوید.

با توجه به آن که اوکالیپتوس از مدتها پیش به ایران وارد شده است ، چرا دوباره مورد توجه قرار گرفته است؛
در حدود 50سال پیش اولین پایه های اوکالیپتوس به ایران آورده شد و از حدود 30سال پیش هم به صورت تحقیقاتی و البته با دیدگاه جنگلکاری مورد توجه قرار گرفتند؛ اما در حال حاضر به این گیاه از منظر فضای سبز و با توجه به دایم سبز بودن و رشد سریعش توجه شده است.
به این منظور تا به حال 3طرح تحقیقاتی در کشور انجام شده اندکه در 2طرح اولی ، شناسایی گونه های مناسب و سازگار با کشور مدنظر بوده و در ادامه ترکیبات اسانس اوکالیپتوس از نظر کمی و کیفی مورد بررسی قرار گرفتند.
در طرح سوم هم کشت اوکالیپتوس در جنوب شرق استان تهران و در مناطق شهرری ، کرج و اسلامشهر مورد بررسی قرار گرفت.

این گیاه چه ویژگی هایی دارد که باعث شده برای کاشت در این مناطق انتخاب شود؛
در کلانشهر تهران ، روزانه مقادیر زیادی آب به عنوان آب شرب و بهداشتی مصرف می شود که متاسفانه در نهایت به صورت زه آب به سمت مناطق جنوب شهر تهران جاری می شوند و در آنجا سطح آب بالا می آید و این معضل علاوه بر مشکلات متعدد بهداشتی ، باعث غیرقابل کشت شدن زمینهای این مناطق نیز می شود.
به همین دلیل ، برای نجات منطقه ، کشت اوکالیپتوس را پیشنهاد کرده ایم. با کاشت اوکالیپتوس ضمن آن که فضای سبز تهران گسترش پیدا می کند، می توان هزینه نگهداری فضای سبز را هم از اسانس های استحصالی از این گیاه به دست آورد.
این گیاه چون دایم سبز است پوششی مناسب در فضای سبز محسوب می شود و اگرچه آب دوست بودن و نیاز بسیار زیاد آن به آب در بسیاری مواقع جزو معایبش به حساب می آید.
این خصوصیت در مناطق جنوب شرق تهران مزیتی است که باعث خشک کردن زمین می شود. چون اوکالیپتوس مانند یک پمپ قوی عمل می کند و به کمک ریشه های عمیق خود آب را از سطوح مختلف زمین جذب می کند. این همان چیزی است که ما برای نجات منطقه احتیاج داریم.
خوشبختانه با توجه به اهمیت موضوع ، شهرداری تهران ، ورامین و اسلامشهر همکاری خوبی با ما دارند و برای کاشت این گیاه در سطح وسیع اعلام آمادگی کرده اند.

کشت اوکالیپتوس در این مناطق از چه زمانی شروع می شود؛
این طرح در دست اقدام است و در حال حاضر گونه های مناسب منطقه را شناسایی کرده ایم و برای اطمینان سازگاری آنها را مورد بررسی قرار داده ایم.
پیش بینی ما این است که کشت را به صورت مکانیزه در بیاوریم و در اراضی به صورتی کشت کنیم که سالی دو سه بار ماشین برداشت داخل ردیف ها برود و به صورت مکانیزه برگها را برای استحصال اسانس برداشت کند.
بررسی سازگاری و انتخاب بهترین و مناسب ترین گونه برای منطقه ، سه سال به طور می انجامد که طی این زمان رشد قطر و ارتفاع گیاه همراه با میزان اسانس آن مورد بررسی قرار می گیرد.
پس از آن گونه نهایی تکثیر می شود به صورت بذر و قلمه در اختیار مردم و شهرداری قرار می گیرد.

فکر می کنید کشاورزان منطقه هم از کشت این گیاه استقبال کنند و در صدد جایگزینی آن با کشت و کار فعلی خود برآیند؛
اراضی جنوب تهران عمدتا سبزی و صیفی کاری می شوند، اما از آنجا که آبهای این مزارع از فاضلاب های صنعتی و خانگی شهر تهران تامین می شوند، آلودگی های شیمیایی و بیولوژیک بسیاری خواهند داشت و در نتیجه مصرف مستقیم محصولات کشاورزی این منطقه خالی از خطر نیست ؛ بنابراین کشت اوکالیپتوس به عنوان کشتی جایگزین که محصولات آن به طور مستقیم مورد استفاده قرار نمی گیرند، گزینه بسیار مناسبی است. با توجه به آن که کشت این گیاه هم مقرون به صرفه است و حداقل درآمدی برابر با سبزیکاری دارد، مورد توجه زمین داران منطقه قرار خواهد گرفت.
در ضمن این کشت دایمی است و لازم نیست کشاورز به طور مرتب روی زمین کار کند و تجدید کشت انجام دهد.

به طور کلی چقدر از اراضی استان قرار است تحت کشت این گیاه قرار بگیرد؛ آیا نمی توان از آن در فضای سبز تمامی مناطق تهران استفاده کرد؛
اکنون در استان تهران 56هزار هکتار اراضی زه آب وجود دارند و هر سال بر این میزان افزوده می شود و پیش بینی می شود دست کم 10هزار هکتار از این زمینها زیر کشت اوکالیپتوس بروند؛ اما درخصوص بقیه مناطق تهران باید گفت یکی از معایب اوکالیپتوس حساسیت آن نسبت به سرماست ، به صورتی که سرمای کمتر از 10درجه را تحمل نمی کند.
ما برای مناطق جنوب شهر با کوتاه نگهداشتن گیاه کوشیدیم این مشکل را برطرف کنیم ، اما برای نقاط کوهستانی و مرتفع شهر گزینه مناسبی محسوب نمی شود.