منتقدنماها چه بر سر سینما آوردند؟

چند سالی است فضای نقد سینمای ما درگیر یک‌سری اتفاقات و تزلزل جایگاه شده است که این موضوع را می‌توان از زبان خود هنرمندان و حتی منتقدان شنید. نظر به اهمیت این موضوع، باشگاه خبرنگاران جوان به گفت‌وگو با برخی از هنرمندان و صاحب‌نظران عرصه سینما نشسته‌ است.

سنگ قبر خمسه و منتقدها

علیرضا خمسه، بازیگر سینما و تلویزیون: اگر من به‌اصطلاح عاشق بازیگری هستم و بنا به دلایلی نتوانستم وارد این حرفه شوم، نباید سراغ نقد بروم و به هر بازیگری با دیده حقارت و حسادت نگاه کنم. اگر این‌گونه شود، نقد صورت تخریبی به خود می‌گیرد و مثبت نیست، در حال حاضر نیز بسیاری از نقد‌هایی که در جراید و روزنامه‌های مختلف می‌بینیم برخاسته از یک دانش و تجربه نیست. در دوره‌ای یکی از منتقدان غیرحرفه‌ای مطلبی تحت عنوان خمسه در راه افول است، منتشر کرد که با این حرکت انگار سنگ قبر و تابوت من را نیز سفارش داده بود. در حالی که منتقد واقعی می‌داند، کسی مانند خمسه یا هر کسی که حدود40 سال در این سینما فعالیت دارد، از یک حقانیت برخوردار است. شاید در مدت زمان فعالیتش تعداد انگشت‌شماری کار بد داشته باشد اما این دلیل نمی‌شود که با دیدگاه‌های حقارت و حسادت‌آمیز‌ او را زیر سؤال برد و بی‌احترامی کرد.

شمشیر منتقد و نابودی هنرمند

مجتبی راعی، کارگردان: اگر منتقد آگاهی سر راه هنرمند قرار بگیرد، به طور قطع تأثیر زیادی در پیشرفت و رشدش خواهد گذاشت، اما خدا نکند که این شمشیر اشتباه فرود آید؛ آن وقت احتمال نابودشدن هنرمند زیاد است. به عنوان نمونه، مدلی خاص از یک نوع سینما مد می‌شود اما هنرمندان قصد فعالیت در مدل به وجود آمده را ندارند. اگر منتقدان آنها را به سمت چیزی که مد شده سوق دهند، قریحه‌های هنری به وجود می‌آید که ربطی به هنرمندان موردنظر ندارد و لباس تن آنها در جهت فعالیتشان نیست. به نظر من سینما و نقد آن آینه‌ای از جامعه است،‌ به عنوان نمونه مگر در عرصه اقتصاد همه آنهایی که شبانه‌روز به تولید و سود‌رسانی ملی فکر می‌کنند، به طور واقعی فعالیت می‌کنند یا آنهایی که دنبال منافع شخصی خود هستند، در صحنه حضور ندارند؟ اگر هستند پس اینجا نیز آینه‌ای از جامعه است و طبیعی به نظر می‌رسد.

آسیب‌پذیری دنیای نقد در چند سال اخیر

مصطفی کیایی، کارگردان سینما: نقد هم مانند تمام حرفه‌هایی که در سینما در حال فعالیت هستند، جایگاهی را در این سال‌ها برای خود به دست آورده و دور از آسیب نبوده و در این زمینه اتفاقاتی رخ داده که شاید برای بسیاری از سینماگران خوشایند نباشد.

دنیای نقد مانند تمام حرفه‌هایی که در سینما هست، آسیب‌پذیر بوده و یک‌سری آدم‌هایی وارد این مقوله شده‌اند که از فضای نقد و شرایط خاص خود سوءاستفاده کرده‌اند. معضل بعدی در فضای نقد سینمای ما، ورود افراد بی‌سواد یا کم‌سواد به این حرفه است.

افرادی که جایگاهی در فضای نقد برای خودشان در نظر گرفته و به خودشان اجازه اظهار نظر در خصوص فیلم‌ها را به هر طریقی می‌دهند که در بسیاری از موارد مسیر فیلم را عوض خواهند کرد.