از «سیب» بپرسید

دکتر فرهاد فریدحسینی‌/‌ روانپزشک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

تجربه طبیعی همه ما‌ حس یکپارچگی در هویت خودمان است. به این معنی که همه افراد عادی تصوراتی واحد از هویتشان در ذهن دارند و یکی از عواملی که در ایجاد حس یکپارچگی و تمامیت‌ نقش مهمی ایفا می‌کند‌ «حافظه» است. گاهی به دلیل حوادث بسیار رنج‌آور و به اصطلاح «تروماتیک»، ممکن است گسستی در این احساس یکپارچگی و تمامیت رخ دهد. در این شرایط درک ما از هویتمان یا از واقعیت اطرافمان دچار گسست می‌شود. به این حالت در علم روان‌شناسی و روانپزشکی «تجزیه» می‌گویند. درواقع تجزیه به شکلی، نشانگر میل فرد به فرار از تجربه یا تجربه‌های رنج‌آور و استرس‌زای زندگی است. تجزیه اگر گذرا باشد، می‌تواند در حفظ روان فرد در مواقع روبه‌رو شدن با حوادث طاقتفرسا کمک‌کننده باشد، اما تکرار یا دوام این تجربه‌ها، بیماری محسوب می‌شود. در این شرایط فرد به مشکل روانپزشکی‌ دچار شده است که به آن «اختلال تجزیه‌ای» می‌گویند. یکی از انواع اختلال‌های تجزیه‌ای‌ «فراموشی تجزیه‌ای» است. در این اختلال فرد احساس می‌کند‌ قسمتی از تجربه‌های گذشته که معمولا دوره خاصی از چند ماه تا چند سال را در برمی‌گیرد، از حافظه او پاک شده است و خاطرات آن دوره به یاد فرد نمی‌آید.

این در حالی است که مغز کاملا سالم است و آن شخص در به خاطر سپردن معلومات جدید هیچ مشکلی ندارد. این حالت درست برعکس فراموشی ناشی از بیماری‌های مغزی ازجمله بیماری آلزایمر است. به این معنی که در بیماری آلزایمر ابتدا توانایی به خاطر سپردن مطالب جدید و حفظ وقایع اخیر مختل می‌شود، اما در این اختلال این حالت دیده نمی‌شود. در موارد خفیف که این مشکل در زندگی بیمار اختلال ایجاد نکرده و مدت کمی از مشکل گذشته، با گذشت زمان ممکن است اختلال خود به خود درمان شود، اما در موارد شدید، درمان این اختلال شامل کمک به فرد برای به خاطر آوردن وقایع دردناک گذشته به کمک «هیپنوتیزم» است. علاوه براین روش، انواع دیگر روان‌درمانی می‌تواند به فرد کمک کند. در حین این یادآوری، شخص واکنش هیجانی مناسب با حادثه رنج‌آور را نشان می‌دهد و به‌تدریج حوادث دردناک زندگی به جای گسست از حافظه و هویت‌او‌ در سرگذشت بیمار و احساس او از خود ادغام می‌شود و فرد مجدد یکپارچگی هویتی را به دست می‌آورد. بنابراین درمان اصلی این مشکل روان‌درمانی است. این مساله نشانه شروع یا ابتلا به آلزایمر نیست و با مراجعه بموقع و درمان مناسب مشکل برطرف خواهد شد.

میلاد. ب هستم از تهران پیامک می‌زنم ( 09190000772). پدرم 63 سال دارد. مدتی است نمی‌تواند بخوبی راه برود. به این دلیل که ناحیه شست پای او به سمت گوشه بیرونی دچار تورم شده است. این تورم با درد، سرخی ناحیه مورد نظر و حالتی شبیه به تب همراه است. این حالت چند روزی در مچ پای او هم دیده شده و او را کاملا خانه‌نشین کرده است. میزان اسید ‌اوریک در بدن پدرم بالا‌، اما تحت نظر متخصص است. ممکن است این حالت ناشی از این مساله باشد؟ اگر بله، برای درمان باید چه کار کرد؟ این نکته را هم اضافه کنم که چند وقت پیش با مراجعه به متخصص کلیه مشخص شد ‌مشکلی هم در کلیه‌ها وجود دارد.

دکتر اصغر صفرزاده خسروشاهی‌/‌ متخصص بیماری‌های داخلی ـ گوارش

اگر پدر شما به مشکل خاص دیگری مثل آرتریت روماتوئید مبتلا نباشد، علت ایجاد تورم در پای پدرتان‌ اسید اوریک بالاست. این مساله که زمینه‌ساز ایجاد بیماری نقرس است، به علت مصرف بیش از حد پروتئین و تجمع آن در بدن است. بیماری نقرس، یکی از شایع‌ترین بیماری‌های آرتریت التهابی است. اسید اوریک از تجزیه پروتئین‌ها در بدن ایجاد شده و با ادرار دفع می‌شود. زمانی که به هر علت دفع اسید اوریک با مشکل روبه‌رو شود، این ماده در بدن جمع شده و تجمع آن باعث بروز بیماری نقرس خواهد شد. یکی از نشانه‌های این بیماری، همان مساله‌ای است که برای پدر شما هم اتفاق افتاده است. دلیل این درد و تورم، تجمع کریستال‌های اسید اوریک در شست پاست. این کریستال‌ها که در اطراف بافت‌های نرم جمع می‌شود، شکل کریستالی سوزنی داشته و عامل ایجاد درد و تورم است. از عوامل زمینه‌ساز ابتلا به این بیماری می‌توان به سابقه ژنتیک ابتلا به این بیماری، مشکلات کلیوی و اختلال در دفع اسید اوریک، اضافه وزن، مصرف بعضی داروها مثل داروهای مدر (ادرارآور) اشاره کرد. از نشانه‌های این بیماری هم می‌توان به درگیری مفصل‌ها با درد و تورم بین 12 تا 24 ساعت، درد مستمر مفصل‌ها از یک روز تا چند هفته و قرمزی، تورم و دردآور بودن مفصل‌ها در حین لمس آنها‌ ‌اشاره کرد.

بنابراین در اولین قدم باید مساله تجمع اسیداوریک در بدن برطرف شود. سپس تحت یک رژیم غذایی مناسب، مساله بالا رفتن اسید اوریک کنترل شود. بعضی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد مصرف آبمیوه‌های صنعتی هم می‌تواند زمینه‌ساز ابتلا به نقرس شود. این مساله البته بیشتر در بین زنان دیده می‌شود، اما این به معنی مصون بودن مردان از خطر ابتلا به نقرس در اثر مصرف آبمیوه‌ها نیست. علت ابتلا به نقرس، بالا‌رفتن قند خون است. بنابراین بهتر است پدر شما هم از مصرف انواع خوراکی‌های صنعتی بویژه آبمیوه‌ها خودداری کند. این نکته را فراموش نکنید که مصرف مواد غذایی گیاهی حاوی پروتئین هم می‌تواند باعث بالا رفتن اسید اوریک بدن شود. به همین دلیل باید مصرف غلات و حبوبات را هم محدود کنند. پیشنهاد می‌کنم علاوه بر مراجعه به متخصص داخلی برای کنترل شرایط به متخصص تغذیه هم مراجعه کرده و برای جلوگیری از بالارفتن اسید اوریک رژیم غذایی مناسب دریافت کنید. در توضیح اشاره کردید‌ پیش از این مشکل نزد متخصص کلیه هم رفته و متوجه شده‌اید که پدرتان دچار مشکل کلیه‌ است. بنابراین باید حتما تحت نظر متخصص قرار گیرند. به این دلیل که مشکل کلیه مساله‌ای جدی‌ بوده و باید درمان مناسب شود. اختلال در عملکرد کلیه‌ها علاوه بر ایجاد مشکلات اینچنینی، خطرات بسیاری را به دنبال دارد؛ چراکه کلیه‌ها از تصفیه‌خانه‌های مهم بدن است.