از «سیب» بپرسید

نتیجه آزمایش‌ها خوب بود. به این معنی که مقدار کلسترول بد یا LDL کاهش یافته، اما میزان کلسترول خوب یا HDL نیز همراه آن دچار کاهش شده بود. با توجه به این که بدن نیازمند کلسترول خوب است، این کاهش نشانه بدی نیست؟ می‌خواستم بدانم اولا علت این مساله چیست؟ دوما این‌که برای کنترل این شرایط چه کار باید کرد؟

دکتر کورش جعفریان‌/‌ متخصص تغذیه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

ابتدا درباره این نکته توضیح بدهم که نتیجه کاهش وزن و کاهش کلسترول شما بسیار عالی است. این نشان می‌دهد که رژیم غذایی را بخوبی رعایت کرده‌اید. بنابراین رژیم غذایی تجویز شده با توجه به این‌که توضیح دادید تحت نظر متخصص آن را رعایت می‌کنید، مناسب شرایط شما بوده و توانسته تاثیر مثبتی برای شما داشته باشد. به روند رعایت رژیم غذایی‌تان طبق نظر متخصص ادامه دهید. در بدن ما، همان‌طور که خودتان نیز اشاره کردید، دو نوع کلسترول شامل کلسترول بد یا LDL و کلسترول خوب یا HDL وجود دارد؛ درباره دو نوع کلسترولی که به آن اشاره شد این نکته مهم است که کلسترول خوب، چربی را از رگ‌ها و قسمت‌های مختلف جمع‌آوری کرده و به سمت کبد برای تجزیه و دفع می‌برد. اما کلسترول بد، چربی را از بافت کبد به بافت‌ها و رگ‌ها منتقل کرده و همین مساله زمینه‌ساز ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی و بسیاری از بیماری‌های دیگر می‌شود. بنابراین هرچه میزان کلسترول خوب بالاتر باشد، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی کاهش می‌یابد. اما درباره سوالی که مطرح کردید، دو نکته می‌تواند علت کاهش میزان کلسترول خوب همراه با کلسترول بد باشد.

اول این‌که در افرادی مانند شما که برای کاهش وزن و کلسترول رژیم غذایی را رعایت می‌کنند نباید مصرف چربی‌های خوب قطع شده و به صفر برسد. رژیم غذایی‌ای مطلوب است که مصرف منابع چربی خوب در آن لحاظ شود. به این دلیل که چربی‌های مفید منبع اسید چرب تک غیراشباعی هستند و مصرف آنها باعث بالا رفتن میزان کلسترول خوب می‌شود. بنابراین اگر منابع دریافت این چربی در بدن کاهش یا قطع شده باشد، مساله کاهش کلسترول خوب همراه با کاهش میزان کلسترول بد مشاهده می‌شود. به این ترتیب با مراجعه به متخصص و مشورت او مصرف چربی‌های مفید مانند روغن زیتون و کانولا را در برنامه غذایی‌تان وارد کنید. منبع دیگر دریافت منابع روغن مناسب، مصرف روزانه آجیل به اندازه یک مشت است. این آجیل باید از انواع خام، بدون نمک و ادویه باشد. به این‌ ترتیب نیز چربی مناسب را دریافت کرده و مشکل کمبود کلسترول خوب برطرف خواهد شد. عامل دومی که ممکن است باعث کاهش میزان کلسترول خوب شما شده باشد، مساله اندازه دور کمر شماست؛ به این معنی که ممکن است متناسب با کاهش وزنتان، سایز کمر کاهش نیافته باشد. اندازه سایز کمر، نسبت «معکوس» با میزان کلسترول خوب دارد؛ به این معنی که هر چه سایز دور کمر به‌طور متناسب کاهش نشان دهد به همان میزان کلسترول خوب افزایش می‌یابد. پس ممکن است اندازه دور کمرتان به قدری که باید کاهش نیافته و به این ترتیب میزان کلسترول خوب شما کاهش نشان ‌دهد. بنابراین اگر در این ناحیه از کمر دچار مشکل چاقی هستید، باید با انجام ورزش موضعی، چربی‌های تجمع یافته این ناحیه را از بین ببرید.

توصیه می‌کنم رژیم غذایی‌تان را تحت نظر متخصص مورد نظر ادامه دهید. به این دلیل که نتیجه مثبتی از رعایت آن حاصل شده است. میزان کاهش کلسترول خوبتان نگران‌کننده نیست. اما علت کاهش آن را در یکی از دو عاملی که به آن اشاره شد، جستجو کنید.

مینو. س هستم از اصفهان پیامک می‌زنم ( 09130000374). من نسبت به سلامت دهان و دندان‌هایم بسیار حساس هستم. به همین دلیل از نخ دندان بسیار خوب، خمیر دندان مناسب و مسواک با کیفیت خوب استفاده می‌کنم. به محض این‌که احساس مشکلی در دهان و دندان می‌کنم به سرعت به متخصص مراجعه می‌کنم. چند روز پیش در مطلبی خواندم که مسواک می‌تواند منبعی برای تجمع عوامل بیماری‌زا و باعث آسیب به سلامت دهان و دندان شود. می‌خواستم بپرسم این حرف چقدر درست است و مسواک را باید هر چند وقت یک بار تعویض کرد؟ علاوه براین‌که استفاده از مسواک برقی خوب است یا بد؟

دکتر سیما سالم‌/‌ دندانپزشک

مسواک می‌تواند محل تجمع بیش از صد میلیون باکتری و عامل بیماری‌زا باشد. اما از طرفی دهان هر فردی نیز حاوی میلیون‌ها باکتری طبیعی است. بنابراین باکتری‌های مسواک الزاما نمی‌توانند تنها عامل ابتلا به بیماری باشند. اما تمیز نگه داشتن مسواک و تعویض بموقع آن می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف را کاهش دهد. بنابراین باید در زمان مناسب مسواک را تعویض کنید. علاوه بر این‌که باید در مکان مناسب، به دور از رطوبت و امکان ایجاد آلودگی مضاعف نگهداری شود. یکی از بدترین مکان‌ها برای نگهداری مسواک، نگهداری آن داخل جامسواکی بدون سرپوش محافظ و قرار دادن جا مسواکی داخل محیط سرویس بهداشتی یا حمام است. این مکان‌ها هم رطوبت دارد و هم این‌که احتمال آلودگی مسواک را چند برابر می‌کند. مساله بعدی تمیز نگه داشتن جامسواکی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد جامسواکی به‌ویژه اگر داخل محیط سرویس بهداشتی نگهداری شود، سومین مکان جذب‌کننده آلودگی در خانه است. بنابراین باید جامسواکی را هر هفته به دقت شسته و نسبت به عدم آلودگی احتمالی داخل جامسواکی با قارچ یا دیگر عوامل بیماری‌زا مطمئن شوید. برای آن‌که مسواکتان کاملا تمیز شده و مرکز تجمع آلودگی نباشد، بعد از مسواک زدن آن را زیر آب بگیرید به طوری که باقی مانده خمیر دندان کاملا از آن خارج شده و چیزی داخل مسواک نماند. بهتر است یک بار با آب ولرم و یک بار با آب سرد این کار را انجام دهید. صبر کنید مسواک کمی خشک شود و سپس آن را داخل جامسواکی بگذارید؛ به‌ویژه اگر جا مسواکی درپوش داشته باشد، به این دلیل که می‌تواند زمینه‌ساز رشد عوامل بیماری‌زا داخل پرزهای مسواک شود. مسواک‌ها را طوری قرار دهید که سر هیچ مسواکی با دیگری تماس پیدا نکند. باکتری‌های محیط دهانی هر فرد متفاوت بوده و تماس این مسواک‌ها می‌تواند باعث ایجاد اختلال‌هایی در سلامت افراد شود. باید پیش از این‌که برس مسواک وضعیت آشفته و نامناسب پیدا کرده و بخوبی دندان‌های شما را مسواک نکند، آن را دور بیندازید. بهترین زمان تعویض مسواک هر سه ماه یک بار است. درباره استفاده از مسواک برقی سوال کرده بودید. پلاک‌های دهانی که روی دندان‌ها و زبان لانه می‌کنند از عواملی هستند که همیشه برای از بین بردن آنها باید دندان و روی زبان را به خوبی مسواک زد. بنابراین مسواک مناسب و مسواک زدن خوب در اولین قدم باید بتواند این پلاک‌ها را از بین ببرد. استفاده از مسواک برقی برخلاف تصور، توصیه نمی‌شود. به این دلیل که مسواک برقی فقط باعث عقب زدن پلاک‌ها و دیگر عوامل بیماری‌زا به ناحیه زیر لثه‌ها شده و همین امر زمینه‌ساز آلودگی محیط دهانی و مستعد شدن دندان برای پوسیدگی است. مسواک برقی نمی‌تواند آن‌طور که باید محیط دهان را تمیز کند. استفاده از نخ دندان راه دیگری برای تمیز کردن واقعی دندان است. حتما از نخ دندان و سپس مسواک استفاده کنید.