در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
دیاری برگذر تاریخ
چندی است که شاهد پخش برنامه مستندی به نام «دیدنی های همدان» از شبکه 4سیما هستیم ؛ برنامه ای که عوامل تهیه و تولید آن با به تصویر کشیدن تاریخ ، فرهنگ ، آثار و جاذبه های این شهر بی نظیر و اعجاب انگیز می کوشند
همدان ، این شهر کهن و افسانه ای با سابقه درخشان و فرهنگ غنی خود از همان آغاز مهد تمدن و علم و هنر و سینما و دیگر دانشمندان ، عارفان و مردانی چون بدیع الزمان ، ابو الوفا حافظ، عین القضات و شاعرانی چون غبار، عراقی ، مفتون ، غمام ، صابر و شوریده ترینشان باباطاهر عریان است که هیچ شاعری تاکنون دوبیتی های عرفانی دلنشینی چون وی نسروده است.
هر یک از آنان نگین های فروزنده تاج هنر و فرهنگ کشور ایران محسوب می شوند و بر تارک تاریخ مان درخشندگی جاودانه ای دارند.
این برنامه هر چند گامی کوچک در راه حفظ و آشنایی این فرهنگ و هنر قوی و باسابقه برداشته ، به سهم خود می کوشد بنیانگذار این هدف و حرکت مثبت باشد تا در هر چه بازشناختن این استان مفخر دوربین گروه سازنده را بر اوج آن به پرواز درآورد و از طریق تلویزیون که رسانه ای جهان گستر است خصوصیات و ویژگی های همدان را بشناساند.
در دیدنی های همدان این هدف دنبال می شود که استان همدان و به طور خاص ، شهر همدان به عنوان یکی از قدیمی ترین شهرهای جهان و نیز اولین پایتخت ایران معرفی شود. همچنین تلاش سازندگان بر این است بیننده سابقه شهرنشینی و پیدایش اجتماعات در همدان را لمس کند و بشناسد.
به همین دلیل همدان در ردیف کهنسال ترین شهرهای ایران و جهان به نمایش گذاشته می شود.
بنا بر گواهی لوحه های گلی ، سنگی ، طلا، نقره که برخی از آنها از هزاره دوم پیش از میلاد هستند و وجود بعضی آثار و نقوش در صخره سنگهای الوند که در ردیف سنگ نگاره های پیش از تاریخ شمرده می شوند و به گواهی کارشناسان محلی به 5هزار سال پیش مربوط هستند، حکایت از وجود اجتماعات چوپانی در دوره های پیشین دارند.
براساس تاریخی که در این برنامه ارائه می شود، ایران به گونه ای که امروزه در اختیار است در 80تا 100سال پیش وجود نداشته ، زیرا تا اواخر دوره حکومت قاجار اساس تاریخ ایران بر مبنای شاهنامه فردوسی بوده است.
اوایل قرن بیستم میلادی با آمدن دانشمندان و باستان شناسان بزرگی چون پروفسور گریشمن و پروفسور هرتسفلد و محققان گرانقدر ایرانی و... مطالعات و تحقیقات علمی روی آثار و اشیای پیدا شده به بسیاری از نکات مبهم تاریخ ایران بویژه همدان و شهرهای دیگر پی برد.
در فاصله سالهای 1205تا 1211در چند جنگ از آغامحمدخان قاجار همدان که پایتخت کشور بود، شکست خورد. با این شکست ، همدان بار دیگر طعم تلخ قتل و غارت و آتش سوزی را چشید. در طول 2جنگ جهانی اول و دوم همدان صدمات زیادی دید و دچار قحطی و کمی آذوقه شد.
اواخر دوره قاجار و پیدا شدن نهضت مشروطه طلبی ، همدان در ردیف شهرهای پیشقدم بود و با بروز بزرگان و روشنفکران زیادی در مطبوعات همچون میرزاده عشقی و عارف قزوینی - که اواخر عمرش در همدان بود - نقش موثری داشت تا تاریخ تمدن و شکل گیری این منطقه قد راست کند.
همدان در طول قرون متمادی ضمن این که پستی و بلندی بسیاری را پشت سر گذاشته همیشه در دامنه علم پرور آن علما، دانشمندان ، روحانیون و سیاستمداران بزرگی پرورش یافته اند که جملگی در تحولات جامعه کشور اثری مثبت داشته اند.
باری کهن شهر همدان به عنوان نخستین پایتخت ایران زمین - مادستان - و برگ اول تاریخ ایران از جایگاه خاصی در تاریخ برخوردار است.
برخی از آثار و جاذبه های گردشگری را در وجود شیر سنگی ، شهر باستانی هگمتانه ، تپه توشیجان ملایر، ستون سلوکی نهاوند، سنگنوشته گنجنامه ، گنبد علویان ، برج قربان ، مسجد جامع بازار قدمی همدان ، تپه نجوم حاج عنایت همدان ، آرامگاه استرومردخای ، آرامگاه حیقوق نبی تویسرکان ، آرامگاه پورسینا، آرامگاه عارف قزوینی ، آرامگاه باباطاهر، آرامگاه میررضی الدین تویسرکان ، غار علیصدر، سد اکباتان و تپه عباس آباد و... می بینیم.
سفال فوق العاده زیبای لاجین همدان ، شهرت جهانی دارد و ظرافت استادانه دستان سفالگران آن بی نظیر و اعجاب انگیز بوده و هست.
قالی همدان پس از قالی کرمان ، شهرت و اعتبار فوق العاده ای خارج از کشور و بخصوص در آلمان دارد. اقلیم همدان ، همچنین خطاطان و نقاشان بسیاری نیز همچون مانی ، خالق ارژنگ به خود دیده است.
در دوران باستان ، همدان همواره ضرابخانه و محل ضرب سکه های حکومتی بوده است و ریخته گری آن ، قدرت بسیار دارد. آرامگاه بوعلی در میدانی به همین نام در شهر همدان واقع است.
مقبره عارف وارسته باباطاهر همدانی از شاعران معروف اواسط قرن پنجم هجری ایران و معاصر طغرل بیک سلجوقی نیز در این شهر است.
بابالقبی بوده که به پیروان وارسته می داده اند و عریان به دلیل بریدن وی از تعلقات دنیوی بوده است. برج قربان یکی از آثار تاریخی قرون هفتم یا هشتم هجری را در محل زندهای شهر همدان بین چهارباغ می بینیم.
در روستای علیصدر از توابع شهرستان کبودرآهنگ و 75کیلومتری شمال غربی شهر همدان یکی از عجایب طبیعی جهان و نمونه نادری از غارهای آبی قابل قایقرانی به نام غار علیصدر واقع شده است.
دیدنی های همدان تصاویر زیبایی از مقبره استرو مردخای در مرکز شهر همدان نشان می دهد. مصالح ساختمانی بنای این مقبره از سنگ و آجر است و به سبک بناهای اسلامی ساخته و پرداخته شده است.
گنبد علویان در چهارباغ علویان و در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله قرار دارد. از یادمان های تاریخ باستان در شهر همدان مجسمه شیر سنگی است که در انتهای خیابان 12متری سنگ شیر و وسط میدان مربع شکلی به همین نام قرار گرفته است. تپه ای که در حال حاضر مجسمه شیرسنگی روی آن واقع شده تپه باستانی است.
آرامگاه حیقوق نبی تویسرکان در کتاب قاموس الاعلام ترکی آمده است که حیقوق نبی از انبیای 12گانه بنی اسرائیل و از نسل حضرت موسی (ع) است.
وی نامش در کتاب تورات عهد عقیق ذکر شده و دارای شان و مقام و مذهبی خاص نزد پیروان دین یهود است.
پل فرسفج تویسرکان در مجاورت شهر فرسفج در نزدیکی کاروانسرای شاه عباسی و در کیلومتر 20جاده تویسرکان به کنگاور روی رودخانه قلقل رود بنا شده است.
تمام این دیدنی های تاریخی را می توان در این مستند روان و خوش ساخت دید و آنچه باید دانست ، از زبان گوینده متن شنید.
دیدنی های همدان آدمی را آسوده خاطر و فراغ بال از خود جدا می کند و به سفر می برد. سفری خوش و پربار و زیبا و باصفا... سفر به آنچه در همدان بوده و اینک هست.
علیرضا آقابالایی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
