از «سیب» بپرسید
بهدخت ـ م هستم؛ از اصفهان تماس میگیرم. دختر دوازده سالهای دارم که بشدت ریزهخوار است. هر چه به دستش میرسد، دوست دارد بخورد؛ گاهی حتی کمی بعد از خوردن غذا نیز این مساله تکرار میشود. میدانم که گرسنه نیست؛ اما نگران چند مورد هستم. اول اینکه چرا دخترم به این شکل خوراکی میخورد؟ آیا او دچار بیماری خاصی شده؟ دوم اینکه خوردن خوراکی بیش از اندازه باعث اضافه وزن او شده و همین مساله من را نگران کرده است و در نهایت اینکه برای مهار این وضع باید چه کار کنم؟
دکتر کورش جعفریان/ متخصص تغذیه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
نخست اینکه دختر شما در دوره بلوغ قرار دارد. به همین دلیل دچار یکی از تغییرات طبیعی این دوره یعنی پرخوری شده است. بنابراین نباید به او خرده بگیرید.
نوجوانان، بویژه دختران، در آغاز دوره بلوغ تغییرات جدی از نظر اشتها پیدا میکنند که در دختران بیشتر به صورت پرخوری دیده میشود؛ اما این وضع باید مهار شود. چون این مساله باعث اضافهوزن نوجوانان بویژه در این دوره خاص میشود. اما از نظر ابتلا به بیماری، بهتر است با مراجعه به متخصص تغذیه مساله را بررسی کنید.
بعضی از بیماریها ممکن است زمینهساز ابتلا به بعضی مشکلات گوارشی و اختلال در خوردن شوند. برای مثال انگلهای دستگاه گوارش سببساز این مشکل باشند. اما نکتههایی برای کمک به دختر جوان شما و جلوگیری از پرخوری او به شما توصیه میکنیم:
مشاجره نکنید: همانطور که خودتان نیز به آن اشاره کردید، غذا خوردن او غیرعادی است. بنابراین اتفاقی در ساختار جسمی یا روانی فرزندتان رخ داده که به خوردن بیش از اندازه روی آورده است. بنابراین بدون جر و بحث با کودک سعی کنید خوردن او را مهار کنید.
برنامهریزی کنید: برای کنترل پرخوری او پس از مراجعه به متخصص لازم است خودتان نیز تمهیداتی در نظر بگیرید. برای مثال خوراکیهای مورد علاقه او را آماده کنید و در دسترس او بگذارید. انواع میوهها را پوست بکنید و داخل ظرفی قرار دهید و این جعبه خوراکی را داخل یخچال بگذارید. به این ترتیب اگر فرزندتان سر یخچال رفت و خواست خوراکی بخورد، به جای خوردن خوراکیهای نامناسب، از این خوراکیهای آماده میل میکند.
ذائقهاش را بشناسید: بعضی کودکان در غذا خوردن بدقلق هستند. بعضی دیگر هم دوست دارند خوراکیها را با طعمی که دوست دارند، میل کنند. بنابراین باید به این نکته توجه کنید که فرزند شما بیشتر چه نوع خوراکیهایی دوست دارد. با این آگاهی و شناخت طعمهای مورد علاقه و انواع سالم آن را برای فرزندتان تدارک ببینید. اگر علاقه به خوردن خوراکیهای شیرین دارد، خوراکیهای سالم و شیرین را انتخاب کنید. برای مثال میوههای شیرین یا حتی شیرینیها و بیسکویت شیرین سالم برای او بخرید.
زمانبندی کنید: برای آنکه فرزندتان ریزهخواری نکند، برنامه غذا خوردن و مصرف میانوعده را تنظیم کنید. به این ترتیب فرصتی برای ریزهخواری باقی نخواهد ماند. علاوه بر آن با تدارک دیدن برنامه غذایی مناسب میتوانید خودتان میزان کالری دریافتی او را بپایید.
صبحانه کامل: یکی از دلایلی که افراد به ریزهخواری روی میآورند، نخوردن صبحانه کامل است. بنابراین برای جلوگیری از ریزهخواری فرزندتان حتما صبحانه کامل با کالری کنترلشده برای او تدارک ببینید. به این ترتیب همراه با خوردن این صبحانه و میانوعده مناسب، ریزهخواری نخواهد کرد.
ورزش: گاهی در مراحل اول، کنترل میزان خورد و خوراک بچهها سخت است، بنابراین بتدریج تا مهار کامل وضعتغذیهای کودک باید برای ورزش او برنامهریزی کنید. افزایش تحرک بدنی کمک میکند کالری اضافی در بدن دخترتان تجمع پیدا نکند.
مراجعه به متخصص تغذیه و روانپزشک: علاوه بر مراجعه به متخصص تغذیه، بد نیست با مراجعه به روانپزشک وضع فرزندتان را بررسی کنید. شاید پرخوری فرزندتان نوعی واکنش روانی به اتفاقی است که شما از آن آگاه نیستید.
سپیده ـ الف هستم؛ از تهران تماس میگیرم. من عادت به مانیکور (ناخنپیرایی) دارم. اما بتازگی بعد از مانیکور اطراف ناخنهای هر دو دستم پوستهپوسته میشوند. نمیدانم علتش چیست؟ میخواستم بدانم راه درمان این مشکل چیست؟ نباید ناخنها را مانیکور کرد؟
دکتر مریم طباطبایییزدی/ متخصص پوست و مو
اول اینکه پوستهپوسته شدن ممکن است ناشی از مانیکور نادرست باشد. برای مثال، مانیکور تر ممکن است زمینهساز بروز چنین حالتی شود. بنابراین بهتر است به جای مانیکور تر، مانیکور خشک را امتحان کنید. دوم اینکه ممکن است به موادی که برای مانیکور استفاده میشود حساسیت داشته باشید. به همین دلیل بهتر است پیش از اینکه برای نوبت بعدی مانیکور بروید، حتما به متخصص پوست مراجعه کنید و درباره موادی که استفاده میکنید، توضیح دهید. شاید بعضی از آنها حساسیتزا باشند و استفاده از آنها باعث بروز حالتی شود که به آن اشاره کردید. از طرفی ممکن است بعد از مانیکور مراقبتهای لازم را انجام نمیدهید. برای مثال، بعد از مانیکور بهتر است اطراف ناخنها را با وازلین چرب کنید. از کرم مرطوبکننده هم استفاده کنید. از طرفی در صورت استفاده از مواد شوینده باید حتما از دستکش استفاده کنید. اگر به پلاستیک دستکش حساسیت دارید و دستتان داخل آن عرق میکند، باید از انواعی که داخل آن پوشش ویژه محافظ دارد، استفاده کنید. گاهی کلر استخر نیز ممکن است این مشکل را ایجاد کند. اگر همیشه شنا میکنید، حتما از کرمهای مرطوب و چربکننده برای رفع مشکل استفاده کنید.
اما نکته دیگر اینکه ممکن است کمبود بعضی از ترکیبها اعم از مواد معدنی و ویتامینها باعث بروز این حالت شود. بنابراین به این موضوع نیز دقت داشته و برای درمان پوستهپوستهشدگی اطراف انگشتانتان حتما به متخصص تغذیه نیز مراجعه کنید. در نهایت اگر کرم مرطوبکننده یا نرمکنندهتان را عوض کردهاید حتما به این نکته هم توجه کنید که شاید تغییر کرم باعث بروز این اتفاق شده است. بنابراین مانیکور کردن نادرست و دیگر عوامل همگی دست به دست هم میدهند و ممکن است زمینهساز بروز این مساله شوند.
این نکته را هم فراموش نکنید که گاهی بعضی صابونهای مایع یا جامد نیز میتوانند باعث بروز حساسیت و پوستهپوسته شدن دست شوند. بنابراین به صابون مصرفیتان نیز دقت کنید.
گفت و گو
