در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
بازاری بدون اوپک
ناتوانی اوپک در کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی و کنترل روی تحولات بازار نفت باعث شد قیمت بنزین طی 3ماهه گذشته از 2 دلار به ازای هر گالن نیز بالاتر برود. اما این تحول ناگهانی و مخرب نیز تاثیری روی بازار نفت به جای نگذارد.
اوپک برای افزایش کنترل خود بر بازار نفت ، طرحی مبنی بر ارتقای سطح تولید خود ارائه کرد. روشن است اگر این طرح به مرحله اجرا در آید، از سال آینده نقش اوپک بر بازارهای جهانی نفت پررنگ تر خواهد شد و می توان به تعدیل بازار نفت امید داشت.
روشن است که در صورت ادامه روند افزایش تولید ممکن است مازاد عرضه باعث تنزل بیش از حد قیمت نفت شود که این امر نیز با درایت اعضای اوپک و کاهش سطح تولیدشان زمانی که کنترل بازار را به دست گرفتند، براحتی امکان پذیر است.
در اجلاس ماه ژوئن کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) اعلام شد که اوپک نقشی در افزایش فشار در بازار نفت ندارد. مقامات صنعت نفت کشورهای صادرکننده ضمن اشاره به این مطلب که در نظر دارند سطح تولیدشان را روزانه 500هزار بشکه افزایش دهند، تاکید کردند: گناه افزایش قیمت نفت و نابسامانی های ناشی از آن به گردن ما نیست ؛ زیرا اولین و اصلی ترین هدف این گروه ، ایجاد تعادل در بازار نفت و ممانعت از تخریب روند رشد اقتصاد جهانی است.
اگر قیمت نفت بیش از حد افزایش یابد، بسیاری از صنایع مصرف کننده این منبع انرژی از بین می روند و در مسیری حرکت می کنندکه هدفی جز نابودی به همراه ندارد. اما تحلیلگران این طرح اوپک را انجام نشدنی خواندند.
زیرا سطح ذخایر موجود در این کشورها با سرعت زیادی در حال کاهش است و اگر باز هم روند افزایش تولید ادامه یابد. بتدریج ذخایر جهان تخلیه می شود.
از طرف دیگر، اوپکی ها اعلام کرده بودند از آغاز ماه جولای طرح افزایش سطح تولید را اجرا می کنند؛ اما اجرای آن در این فاصله زمانی کوتاه امکان ناپذیر است و نمی تواند پیامد مثبتی برای جهان نفت به همراه داشته باشد.
یاسر القویندی ، یکی از تحلیلگران بازار نفت در مرکز مشاوره جهانی مدلی در نیویورک می گوید، روشن است که کنترل بازار نفت در آینده نزدیک از دست اوپک خارج می شود و حداقل تا چندین ماه آینده نمی توان انتظار داشت تصمیمات اوپک باعث تغییر بازار نفت شود؛ اما بدون تردید سیاست های آتی این منطقه نمی گذارد که تا چندین سال آینده این روند ادامه یابد.
اوپک دوباره قدرت را در دست می گیرد و بر بازار مسلط می شود و تمامی مشکلات و نابسامانی های کنونی از بین می رود. وی با اشاره به این که در یک ماه گذشته قیمت نفت در بازارهای جهانی 10دلار افزایش یافته است ، گفت : زمانی که قیمت نفت به یکباره بالا می رود، بازار مصرف کنندگان این منبع انرژی از بین می رود. زیرا افزایش قیمت نفت به معنای افزایش هزینه تولید آنها و در نهایت ارتقای قیمت محصولاتشان است.
و اگر این روند ادامه یابد، بتدریج تمامی صنایع ویران می شود و اقتصاد جهان در مسیری روبه افول قرار می گیرد. پژوهشگران بر این باورند که برای افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی نمی توان تنها یک عامل را ذکر کرد. آنها در این مورد می گویند: عوامل مختلفی بر رشد 60درصدی قیمت نفت طی یک سال گذشته تاثیرگذار بود که تعداد زیادی از آنها از کنترل اوپک خارج بود.
برای مثال رشد 3درصدی سطح تقاضای نفت در بازارهای جهانی که بخش اعظم آن به دلیل توسعه صنایع چین و رشد سریع اقتصاد آن بود.
افزایش تقاضا باعث شد تمامی تولیدکنندگان نفت از عربستان سعودی گرفته تا شرکت های نفتی دیگر از قبیل اکسون موبیل اقدام به افزایش سطح تولید خود کنند تا پاسخ این رشد تقاضا را بدهند.
این در حالی است که سرمایه گذاری های اندک در تجهیزات صنعت نفت ، طی چندین سال اخیر و سرمایه گذاری ناچیز در حوزه های جدید و احداث پالایشگاه های تازه با افزایش ظرفیت پالایشگاه های موجود اجازه این رشد سطح تولید را به هیچ یک از مهره های بازار نمی داد.
حتی امروزه نیز تعداد واحدهای تولیدی که از درآمد نفت در تکمیل تجهیزات و امکانات کار خود استفاده می کنند، بسیار اندک است. در سالهای اخیر رشد قیمت نفت باعث شد درآمد شرکتهای نفتی افزایش چشمگیری یابد.
اما تمامی شرکتها از این درآمد مازاد برای بازخرید سهام خود و رشد سود تخصیص داده شده به سهامداران استفاده کردند و هیچ یک با نگاهی آینده نگرانه اقدام به آغاز فعالیت های اکتشافی یا افزایش ظرفیت پالایشگاهی خود نکردند.
تمامی شرکتهای تولیدکننده نفت از این درآمد کلان برای محدود کردن دسترسی کشورها و شرکتهای بیگانه با منابع خود بهره بردند و هیچ یک از این روند ناراضی به نظر نمی رسند.
به همین دلیل هم هیچیک از مهره های قدرتمند بازار نفت نگران افزایش قیمت و حوادث آینده نیستند؛ زیرا هر چه این روند بیشتر ادامه یابد. آنها سرمایه بیشتری جمع می کنند و بتدریج تمامی سهامداران خارجی را از بازار خود خارج می کنند یا این که سرمایه داران خارجی موظف می شوند برای دسترسی به منابع نفتی آنها هزینه های کلانی بپردازند.
روشن است کشورهای عضو اوپک در هیچ یک از موارد ذکر شده مقصر نبودند و نمی توانستند راه حلی ارائه کنند که آن مشکلات حل شود و بازار نفت ثبات پیشین خود را باز یابد.
آنتونی هاف ، مشاور انرژی در گروه مشاوران یوراسیا در نیویورک در این باره می گوید: خیلی نامعقول و غیرمنطقی است که انتظار داشته باشیم در هنگام بروز چنین مشکلاتی اوپک شیر چاههای نفت را باز کند و نفت را در بازار به جریان اندازد تا نابسامانی های دیگر تولیدکنندگان باعث تزلزل بازار نشود.
اوپک نمی تواند مسوولیت هر اختلالی را بپذیرد و حتی اگر بپذیرد؛ کار اشتباهی انجام داده است. وی ادامه داد: امروزه با وجود این که فعالیت های اکتشافی نفت در اقصانقاط جهان افزایش یافته است و تولید این منبع انرژی با سرعت در حال زیاد شدن است ؛ اما نمی توان از 30میلیون بشکه نفتی که روزانه کشورهای عضو اوپک وارد بازار مصرف می کنند؛ غفلت کرد و اثر آن را در تامین نیازهای جامعه و ایجاد ثبات در بازار نادیده گرفت.
بسیاری از تحلیلگران به آینده بازار بسیار خوش بینانه نگاه می کنند آنها عقیده دارند. تا سال آینده تمام فاکتورهای تنش زا در بازار نفت از بین خواهند رفت و تعادل نسبی در این بازار برقرار می شود.
علاوه بر آن طرحهای توسعه حوزه های نفتی که بتازگی در عربستان سعودی و تعدادی از کشورهای غیراوپکی مثل روسیه و چین آغاز شده است ، باعث خواهد شد از فشارهای زیاد این بازار کاسته شود.
خلاصه با وجود این که عرضه نفت همچون سالهای دهه 1990میلادی نیست و شرایط بازار نفت نسبت به آن روزها اندکی تضعیف شده است ؛ اما هنوز هم نرخ عرضه آن قدر پایین نیست که نتوان انتظار کاهش یا به عبارت صحیح تر تعدیل بازار را داشت و این جزو مسوولیت های اصلی اوپک است که تمامی پژوهشگران و مراکز مشاوره بر آن تاکید دارند.
تحلیلگران مرکز مشاوره پی اف سی در این باره می گویند، اوپک نقش خود را در بازار نفت فراموش کرده و تنها در پی افزایش سطح سودآوری و فروش خود است. اوپک می تواند با مداخله در بازار باعث تعادل بازار نفت شود و قیمت این منبع پرمصرف انرژی را کاهش دهد و از بازار در مقابل فاکتورهای مخرب حمایت کند.
القویندی با اشاره به روزهایی که قیمت هر بشکه نفت خام در بازارهای جهانی 25دلار بود، می گوید: آنچه ما نمی دانیم این است که تاثیر گذاران روی بازار می خواهند قیمت را در چه سقفی نگه دارند.
به عبارت دیگر، آنها از ماندن قیمت در چه سطحی سود می برند و از این سودآوری احساس رضایت می کنند. تیموتی ایوانس ، تحلیلگر نقت در مرکز مشاوره انرژی آی اف ای می گوید: ما نباید بنشینیم و منتظر باشیم اوپک بازار را متعادل کند. زیرا این امر هیچ گاه محقق نخواهد شد. ما باید خود وارد عمل شویم و با از بین بردن فاکتورهای تنش زا روی بازار، آن را متعادل کنیم.
وی افزود: مصرف کنندگان هم با توجه به مسافتی که با اتومبیل خود طی می کنند، می توانند در مصرف این منبع انرژی دفت کنند. شاید به نظر عده ای از مردم این مساله خیلی کوچک باشد و تاثیر چشمگیری روی بازار به جای نگذارد؛ اما واقعیت این است که نقش مصرف کنندگان و انتخاب آگاهانه آنها می تواند تحولات بزرگی در بازار به وجود بیاورد.
روشن است چنین فاکتورهایی از دست اوپک خارج است ؛ اما تاثیر زیادی روی بازار دارد.
مترجم: علی عادلی
منبع: بیزینس ویک / اول جولای 
منبع: بیزینس ویک / اول جولای
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
