از «سیب» بپرسید

از طرفی مساله‌ای که نگرانم می‌کند، افزایش وزن است. نمی‌دانم میزان متعادل اضافه وزن در زمان بارداری چقدر است؟ به این دلیل نگرانم که شنیده‌ام اضافه وزن روی وضع زایمان تاثیر می‌‌گذارد. درباره بعضی موارد مهم مرتبط به تغذیه در دوران بارداری من را راهنمایی کنید؛ بویژه درباره حد مجاز اضافه وزن در زمان بارداری.

دکتر کورش جعفریان
متخصص تغذیه و عضو هیات علمی دانشگاه تهران

پاسخ: بهتر است علاوه بر این که تحت‌نظر متخصص زنان و زایمان هستید، تحت‌نظر متخصص تغذیه هم باشید. این مساله کمک می‌کند تغذیه بهتری داشته و سلامت خود و فرزندتان تضمین شود.

بنابراین در اولین فرصت با متخصص تغذیه مشورت کنید. درباره اضافه وزن در دوره بارداری سوال کرده‌اید.

اضافه وزن در دوران بارداری تحت‌نظر میزان وزن مادر در حالت عادی است. اشاره نکرده‌اید در ماه چندم بارداری هستید.

علاوه بر این که توضیح نداده‌اید بارداری چندم شماست. به این دلیل که میزان وزن‌گیری و کاهش وزن مادر در بارداری‌های دوم و سوم کمی متفاوت از زنانی است که برای بار نخست مادر می‌شوند. اما در حالت کلی، میزان اضافه وزن مادر در دوران بارداری بین ده تا 12 کیلوگرم متغیر است. اما دو استثنا هم وجود دارد:

برای خانم‌های لاغر، اضافه وزن تا 18 کیلوگرم و برای خانم‌هایی که اضافه وزن دارند تا 11 کیلوگرم در نظر گرفته شده است. بنابراین باید میزان اضافه وزن شما در دوران بارداری متناسب با وزن شما در حال طبیعی سنجیده شود. اضافه وزن در تمام طول دوره بارداری به یک اندازه نیست.

به این ترتیب که در ماه‌های نخست بارداری اضافه وزن به آهستگی رخ می‌دهد. این نکته بویژه در سه‌ماهه نخست بارداری بارز است.

به این ترتیب که در این مدت بین یک تا 2 کیلوگرم به وزن مادر اضافه می‌شود، اما در شش ماه آخر باید هر هفته نیم‌کیلو به وزن مادر اضافه شود. هرگونه تغییر ناگهانی باید به متخصص تغذیه یا زنان و زایمان گزارش داده شود.

پس از زایمان نیز کاهش وزن مادر در زمان زایمان حدود 5‌/‌5 کیلو و در دو هفته اول بعد از زایمان
حدود 4 کیلوگرم است. 5‌/‌2 کیلوگرم اضافه وزن باقیمانده نیز باید از هفته دوم تا ماه ششم بعد از زایمان بتدریج از بین برود؛‌ البته این مقادیر برای زنانی است که زایمان اول را تجربه می‌کنند. زنانی که برای بار دوم یا سوم مادر می‌شوند، میزان کاهش وزن و اضافه وزنشان کمی متفاوت است.

اما درباره مصرف مواد غذایی پرسیدید. در حالت کلی، مادر نیازمند دریافت پروتئین، املاح و انواع ویتامین است. در زمان بارداری مادر باید بین ده تا 16 گرم پروتئین بیش از حالت طبیعی دریافت کند. به این ترتیب نیاز او به دریافت پروتئین در دوران بارداری به 60 گرم در روز می‌رسد. در سه ماهه اول بارداری مادر نیاز به دریافت انرژی زیادی ندارد، اما در سه ماهه دوم و سوم این مقدار باید افزایش پیدا کند. به این ترتیب در سه ماهه دوم و سوم مادر باید روزانه 300 کالری انرژی بیش از حالت معمولی دریافت کند. درباره ویتامین‌ها باید با متخصصان مشورت کنید، اما ضروری‌ترین ویتامین برای مادر باردار، اسیدفولیک است. این دارو باید پیش از بارداری و تا پایان ماه دوم بارداری مصرف شود. درباره دریافت دیگر ترکیب‌های ضروری باید طبق جدول برنامه غذایی که متخصص به شما می‌دهد، عمل کنید. از مصرف هر نوع دارو که به عنوان مکمل به شما توصیه می‌شود، خودداری کنید؛ مگر آن‌که از سوی متخصص برای شما تجویز شده باشد.