دنیای کوچک کودک من

مساله ای که امروز اکثر خانواده ها بویژه شهرنشینان با آن روبه رو شده اند و در واقع به صورت معضلی درآمده ، ورود بازیهای رایانه ای از قبیل میکرو، سگا، پلی استیشن و... به زندگی روزمره آنهاست.
در حال حاضر بازیهای فیزیکی و پرتحرک گذشته ، که اکنون شاید فقط در روستاها بتوانیم آن را ببینیم ، جای خود را به بازیهای ساکن و غیرمتحرک داده که سرشار از آثار مخرب فکری هستند.
این گونه بازیها به اصطلاح فکری چیزی جز بالا بردن هیجان کاذب و آثار ناخوشایند جسمی مانند ضعف چشم ، تنبلی اعضای بدن و... ندارند.
البته باید در نظر داشت که وضعیت زندگی کنونی در شهرها به شکل آپارتمان نشینی و نبود فضای کافی برای بازی بچه ها از یک طرف و تک فرزندی رایج و نیز محدودیت هایی که پدران و مادران ناچارند برای فرزند خود به سبب نوع زندگی شهری پدید آورند باعث شده که این گونه بازیها سهم عمده ای را در زندگی کودکان و نوجوانان داشته باشد.
البته در این نوع بازیها نیز چنانچه جنبه اعتدال رعایت شود و بخش عمده ای از زندگی کودکان و نوجوانان را به خود اختصاص ندهد می تواند جنبه سازنده نیز پیدا کند و در واقع در جهت تقویت سرعت عمل و مهارت فکری موثر باشد.
اگر در کنار بازیهای رایانه ای بچه ها فرصتی نیز برای بازی با یکدیگر داشته باشند در واقع به نوعی زمان بازی با رایانه آنان محدود می شود. بازی گروهی به کودکان این فرصت را می دهد که در زمینه های حرکتی و حسی تجارب تازه ای کسب کنند.
مثلا کودک در بازیهای دستجمعی بلندی ، کوتاهی ، بزرگی ، سفتی ، نرمی ، داغی ، صافی ، زبری و ویژگی های دیگر حسی و حرکتی را می تواند درک کند و به عبارتی در جریان بازی ، کودک به یک عامل فعال تبدیل می شود.
در زندگی های امروزی ، از آنجا که بیشتر والدین تمایل دارند بچه ها در خانه بازی کنند تا بیرون از خانه ، به همین خاطر بازی کردن کودک با پدر و مادر، پدربزرگ و مادربزرگ و برادرها و خواهرها از اهمیت زیادی برخوردار است.
مطالعات نشان داده اند، خلاق ترین بچه ها آنهایی هستند که بیشتر با اطرافیان بزرگسالشان بازی می کردند و البته این فقط کودکان نیستند که از بازی با بزرگترها سود و لذت می برند.
بلکه یکی از بزرگترین تفریح های زندگی برای یک آدم بزرگ می تواند همین بازیهای کودکانه باشد.


آنچه برای کودکان مناسبند

بچه ها همیشه از همه چیزهایی که در اطرافشان می بینند برای بازی و سرگرمی خود استفاده می کنند، اما آنچه در این زمینه از اهمیت ویژه ای برخوردار است نوع این اسباب بازیهاست.
ممکن است بعضی از اسباب بازیهای خریداری شده از نظر والدین جالب باشد اما جذابیت چندانی برای کودکان نداشته باشد. پس بهتر است اسباب بازیهایی را انتخاب کرد که ضمن داشتن دوام ، استقامت ، ایمنی و جنبه تفریحی به خلاقیت و ابتکار عمل آنها نیز کمک کند.
اسباب بازیهای سرگرم کننده و آموزشی مانند کارتهای رنگارنگ ، مهره و کتابهای آموزشی برای شناخت اعداد، حروف و کلمات و بازیهای موزیکال که دارای صدای ملایم هستند برای کودکان بسیار مناسب اند عروسکهای پارچه ای نرم در اندازه های کوچک و بزرگ برای کودکان جالب هستند و حتی برای مدت های طولانی آنان را به عنوان همدم و همراه برای خود نگهداری می کنند.
این گونه اسباب بازیها باعث رشد قدرت تکلم کودکان می شوند. خمیر بازی و پازل نیز در دقت و خلاقیت کودکان موثر هستند. لوگو و مکعب های ساختمان سازی به قدرت هماهنگی و یافتن مهارت بیشتر از دستها به کودک کمک می کند و در کنار تمام این موارد استفاده از مواد رنگی مانند ماژیک و مداد شمعی برای نوشتن و نقاشی کردن کودکان بسیار مفیدند.


زمانی که نباید از دست برود

به عقیده کارشناسان ، اگر بپذیریم که اطفال فقط در سن 7سالگی باید آموزش را شروع کنند و آنان را در سنین 3تا 6سالگی آموزش ندهیم ، موجب توقف رشد آموزشی شان در آینده خواهیم شد.
یافته های روان شناسی نشان می دهند که 6سال اول زندگی مهمترین سالها برای پی ریزی رشد هوش و شکوفایی استعداد کودکان است.
500درصد مجموع ظرفیت هوش کودکان تا 4سالگی و 80درصد تا 8سالگی رشد می کند. به بیان دیگر رشد هوش کودک در 4سال اول زندگی به اندازه 13سال بعد است. 3تا 6سالگی مرحله ای است که بیش از همیشه مغز در حال رشد کودک می تواند به آسانی مطالب را جذب کند. این سالها اوج نیاز کودک به اسباب بازی است.
رشد سریع مغز کودک در 6سال اول زندگی و تاثیر آن به عنوان زیربنای رشد فکری در دوران تحصیلات ابتدایی ، متوسطه و دانشگاهی ، مسوولیت خانواده را در این مورد سنگین تر می کند. وظیفه اصلی والدین این است که به طور دقیق بدانند کودک آنها در چه مرحله ای از یادگیری است و چه محرک مناسبی نیاز دارد.

علی اصغر الوندی