شناسنامه هنری شهر

اهمیت فضاهای عمومی به طورگسترده، عمدتا از طریق تعریف چشم‌اندازهای بهبود کیفیت زندگی، محیط‌زیست پایدار، زندگی جمعی راحت، تقویت سیمای شهر و سرزندگی شهری درک می‌شود.

در میان زشتی و زیبایی که زندگی شهری را محاصره کرده است، هر روز شاهد دیوارهای بلندی هستیم که در اطرافمان بالا می‌رود، دیوارهای بلند و ساختمان‌های خاکستری که حضور منظره‌های رنگارنگ در میان آنها برای چند لحظه هم که شده می‌تواند متوقفمان کند. به همین دلیل است در این شهر شلوغ که دغدغه در میان دقایقش جاری است، منظر شهر با سنگ‌تراشه‌ها، تندیس‌ها و نقاشی‌ها می‌تواند کرانه امنی باشد برای خاطره‌ها.

گره‌خوردن شهر با هنر می‌تواند فضاهای عمومی را به فضاهایی منحصر به فرد تبدیل کند که علاوه بر انتقال حس امنیت و آرامش برای شهروندان خاطره‌ساز باشد. اگر با دقت به رویکردها و تحولات هنری معاصر که در شهرهای بزرگ دنیا روی داده است نگاهی بیندازیم، بخوبی ارتباط جدیدی را که به دلیل حضور آثار هنری در شهر با مخاطبان برقرار شده، پیدا خواهیم کرد. مجسمه‌هایی در ابعاد بسیار بزرگ، نقاشی‌های دیواری، اجراهای هنری که با عنوان چیدمان‌های هنری در سطح شهر و خیابان‌ها دیده می‌شود همگی در شکل‌گیری روند حال حاضر حضور هنر معاصر در شهر بسیار تأثیرگذار بوده‌ است.

حضور هنر در شهر این امکان را فراهم کرده تا بسیاری از هنرمندان به جای پرداختن به مخاطبان خاص خود در موزه‌ها و نگارخانه‌ها به ارتباطی گسترده‌تر با شهروندان روی‌ بیاورند که در آن مخاطبان افرادی دعوت شده به یک نمایشگاه نبودند، بلکه در بسیاری موارد اثر هنری با مشارکت آنها تعریف، ساخته و جانمایی شده است.

درست است جمله «بهار بهانه‌ای برای نوشدن»، جمله‌ای تکراری و شعاری است، اما با تکیه به همین تکرار می‌تواند تا اندازه مشخص و قابل توجهی هنر معاصر را به شهروندانی که در زندگی روزمره غرق شده‌اند، نزدیک کرد.

زیبایی شهری در واژه بار معنایی دارد که اگر بر آن تامل کنیم، می‌توانیم در محیط شهری به بهترین شکل آن را به منصه ظهور برسانیم. زیبایی شهری واژه‌ای است که در بار کلامی مشارکت را تداعی می‌کند، پس بر اساس این تعریف برای زیبا ساختن شهری همچون تهران، مشارکت شهروندان در زیباسازی و استانداردسازی از مبانی اصلی است.

هادی مظفری‌ /‌ معاون فرهنگی و هنری زیباسازی شهر تهران