هیپنوتیزم چیست؟

برنامه‌ریزی متوقف می‌شود. فردی که عمیقا هیپنوتیزم ‌شده، مایل نیست خودش‌دست به فعالیتی بزند و ترجیح می‌دهد صبر کند تا آنچه هیپنوتیزم‌کننده به او تلقین می‌کند، ‌انجام دهد.

توجه، گزینشی‌تر از معمول می‌شود. هیپنوتیزم‌شونده که به او گفته شده است تنها به صدای هیپنوتیزم‌کننده گوش فرا دهد،‌ ‌صداهای دیگر را نشنیده می‌گیرد.

تخیلات غنی به‌آسانی برانگیخته می‌شود. هیپنوتیزم‌شونده ممکن است بدون جابه‌جایی، در زمان و مکانی دیگر سرگرم تجربه‌های لذت‌بخش شود.

واقعیت‌آزمایی کاهش می‌یابد و تحریف واقعیت پذیرفته می‌شود. شخص هیپنوتیزم‌شده ممکن است بی‌چون و چرا تجربه‌های موهومی ‌را بپذیرد. البته پذیرش این تجربه‌های موهوم‌ تنها در صورتی اتفاق می‌افتد که خارج از اصول اخلاقی فرد نباشد.

تلقین‌پذیری، افزایش می‌یابد. اصولا هیپنوتیزم‌شدن شخص منوط به این است که تلقین‌پذیر باشد، اما این که تلقین‌پذیری در حالت هیپنوتیزم افزایش می‌یابد یا نه،‌ خود نکته بحث‌بر‌انگیزی است. تحقیقات روان‌شناسان حاکی از افزایش مختصر در تلقین‌پذیری به دنبال هیپنوتیزم‌شدن است، اما این افزایش به اندازه‌ای نیست که تصور می‌شود.

در بیشتر موارد فراموشی پس‌هیپنوتیزمی‌ دیده می‌شود. فردی که بسیار هیپنوتیزم‌پذیر است، با دریافت دستور، همه یا قسمت عمده وقایع جلسه هیپنوتیزم را فراموش می‌کند، اما با صدور علامتی که قبلا تعیین‌شده، همه خاطرات آن جلسه را به یاد می‌آورد.

روی هیپنوتیزم و آثار موفقیت‌آمیز متفاوت آن به لحاظ بالینی مطالعه شده است. برای مثال، برخی کاربردهای متعدد آن عبارت است از:

1‌ـ درمان‌های روان‌شناختی، 2 ـ کاهش وزن، 3 ـ درمان بیماری‌های پوستی، 4‌ ـ آرامش‌بخشیدن به بیماران مضطرب نیازمند جراحی، 5 ـ کنترل درد، 6 ـ کنترل عادت‌ها و روشی برای احساس آرامش، 7ـ افزایش عملکرد ورزشی، 8 ـ درمان‌های پزشکی، 9 ـ ترک سیگار، 10 ـ کاهش استرس، 11ـ فیزیوتراپی و 12 ـ آموزش.

1‌ـ شخص هیپنوتیزم شده ممکن است دیگر از خواب مصنوعی که در آن فرورفته، بیرون نیاید. این یکی از باورهایی است که افراد را از انجام هیپنوتیزم می‌ترساند. در حالی که این چنین نیست و حتی در صورت ترک فرد هیپنوتیزم‌شده توسط فرد هیپنوتیزم‌کننده، فرد به خواب می‌رود و بعد از مدتی بیدار می‌شود.

2‌ ـ در هیپنوتیزم، فرد هر رفتاری که به او دستور داده می‌شود، اجرا می‌کند و هر سوالی را که از او پرسیده می‌شود، پاسخ می‌دهد. این‌چنین نیست، فرد در هیپنوتیزم تنها رفتارهایی را انجام می‌دهد که با اصول اخلاقی و اعتقادی او همخوانی داشته باشد و سوالاتی را جواب می‌دهد که پاسخش را می‌داند و با اعتقادات او متضاد نیست.

3‌ ـ همه افراد را می‌توان هیپنوتیزم کرد. بر اساس تحقیقات روان‌شناسان حدود پنج تا 10 درصد مردم را هیپنوتیزم‌کنندگان متبحر نمی‌توانند هیپنوتیزم کنند و بقیه مردم به درجات متفاوت هیپنوتیزم‌پذیرند.

4‌ ـ می‌گویند افرادی که بسیار هیپنوتیزم‌پذیرند در موقعیت‌های اجتماعی دیگر نیز بسیار تلقین‌پذیر یا تسلیم‌پذیر هستند، اما یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که چنین نیست.

5 ‌ـ از طریق هیپنوتیزم و بدون نیاز به راهبردهای درمانی می‌توان اختلالات روانی را درمان کرد. هیپنوتیزم تنها یک وسیله است که به روانکاوان، روان‌شناسان و روانپزشکان برای دستیابی به بخش ناهوشیار ذهن فرد که موجب اختلال او شده است، کمک می‌کند و درمان با بررسی و به چالش کشیدن این موارد که فرد از آنها آگاه نیست و ارائه راهبردهای درمانی، امکان‌پذیر است.(جام جم - ضمیمه سیب)

گلاره خلدبرین - روان‌شناس