پایان خوش حادثه‌ای ناگوار

آدم‌ربایی یکی از جرایمی است که مجازات سنگینی برای آن در نظر گرفته شده. مطابق ماده 621 قانون مجازات اسلامی، آدم‌ربایی مجازات سنگینی دارد. اگر کسی به قصد مطالبه وجه یا به قصدهای دیگر، کسی را برباید یا مخفی کند به حبس از 5 تا 15 سال محکوم می‌شود. ضمن این‌که اگر کسی که ربوده شده کمتر از 15 سال سن داشته باشد (که در این پرونده محمد تنها 11 سال دارد)، مجرم به اشد مجازات یعنی 15 سال حبس محکوم می‌شود. در صورتی که جرایم دیگری در حین آدم‌ربایی واقع شده باشد، مجازات آدم‌ربایی با مجازات جرایم دیگر جمع می‌‌شود. چنانچه می‌بینیم در این پرونده ما علاوه بر گروگانگیری مورد اخاذی را هم داریم. چون آدم‌رباها در ازای آزاد کردن گروگان تقاضای پول کرده‌اند و اما و اگر آورده‌اند و گفته‌اند در صورتی که پول نگیرند به قول خودشان پدر دیگر فرزندش را نخواهد دید.

برای بررسی بیشتر این موضوع کمی درباره مفهوم کیفیت مشدده توضیح می‌دهیم. مطابق قانون، قاضی اختیار دارد مجازات شخص را با توجه به اتفاقی که افتاده از حداقل تا حداکثر تعیین کند. یعنی می‌تواند بنا به تشخیص خود کمترین یا بیشترین حد مجازات را برای مجرم تعیین کند.

گاهی در شرایطی خاص مجازات ممکن است از حداکثر نیز فراتر رود. مثلا اگر آدم‌ربا، شخصی را بیش از 5 روز نگه دارد یا برای ربودن شخص از وسیله نقلیه استفاده کند کیفیت مشدده است و مجازات مجرم را افزایش می‌دهد. البته به صورت عرفی، گاهی در صورتی که مجازات کمتر از حداقل تعیین شده نیز باشد، علت آن را کیفیت مشدده می‌نامند. کیفیت مشدده اصطلاحی رایج میان حقوقدانان است.

کیفیت مشدده به 2 دسته خاص و عام تقسیم می‌شود. زمانی که مجرم سابقه کیفری داشته باشد، کیفیت مشدده عام است و زمانی که شرایط مربوط به یک جرم خاص می‌شود، مثلا استفاده از خودرو در ربودن یا نگهداری گروگان بیش از 5 روز، کیفیت مشدده خاص محسوب می‌شود.

انتقادی که از سوی جرم شناسان به قانون مجازات وارد شده است، این است که در کیفیت مشدده عام، اولا تشدید مجازات اختیاری است و ثانیا قاضی نمی‌تواند بیش از حداکثر جرم را صادر کند، اما در کیفیت مشدده خاص قاضی می‌تواند بیش از حداکثر مجازات تعیین شده حکم دهد. یک رای وحدت رویه نیز بر این اصل تاکید می‌کند که در کیفیت مشدده عام، امکان افزایش مجازات به بیشتر از حداکثر میزان تعیین شده در قانون وجود ندارد.