اما در گردشگریهای طبیعت به علل مختلف ممکن است ذخیره آب تمام شود پس همیشه در برنامهریزیهایتان از خود بپرسید که آیا آب به اندازه کافی و در همه جا در دسترس شما هست؟ آیا این آب از کیفیت مناسب برای آشامیدن برخوردار است؟ اگر شرایط اضطراری پیش آمد، چهکاری باید انجام بدهیم؟ آیا محدودیت منابع آبی در مسیر سفرتان را به خوبی شناسایی کردهاید؟ بررسی برنامههایی از این دست که دور از ذهن هم نیست؛ در مواجهه با شرایط خاص طبیعی راهگشا خواهد بود.
در بخشهای پیشین از اهمیت آب و منابع آن در طبیعت نوشتیم و حالا به چگونگی جستجو و یافتن آب در طبیعت میپردازیم.
یافتن منابع مخفی آب
وجود آب اغلب با آهنگ زندگی مانند گیاهان سبز، رد پای حیوانات یا خانه انسانها قابل تشخیص است. حتی اگر زمینی که در آن هستید عاری از حیات باشد، نشانههای زیادی برای یافتن منابع احتمالی آب وجود دارد.
1 ـ استفاده از زمین
به زمین نگاه کنید تا تکههای سبز را بیابید. اما توجه کنید وجود گیاه همیشه به معنی وجود منابع در دسترس آب نیست و ممکن است گیاهان آب خود را توسط ریشههای عمیق از رطوبت خاک به دست آورند.
آب تابع جاذبه است و در سراشیبیها یا مناطق پست مانند درهها، بستر خشک رودخانهها، شیارهای عمیق و باریک و مجراها بهتر یافت میشود.
2 ـ نگاه به پرندگان
بادیهنشینها هنگام سحر و غروب آفتاب به صدای پرندگان گوش و مسیر پروازشان را دنبال میکنند تا محل نوشیدن آب آنها را پیدا کنند.
گردش دستهای از پرندگان به دور یک نقطه اغلب به معنی وجود منبع آب است؛ البته به شرطی که آن پرندگان، گوشتخوارانی مانند کرکس، عقاب یا شاهین نباشند. این گروه از پرندگان آب مورد نیاز خود را از گوشتی که میخورند، میگیرند.
تمام اعضای خانواده سهرهها و دانهخواران نیاز به یک منبع دائمی آب دارند. با نگاه به مسیر پرواز آنها منبع آبشان را پیدا میکنید.زنبورها هم به آب نیاز دارند، بنابراین کندوها از آب دور نیستند.رد پای حیوانات بویژه گلهها اغلب به منابع آب میرسد. به دنبال محل به هم رسیدن رد پاها باشید.حشرات نزدیک آب زندگی میکنند و وجود پشه به طور یقین به معنی نزدیکی به آب است.
تهیه آب در شرایط سخت
نبودن منبع آب مشخص در طبیعت، لزوما به معنی در دسترس نبودن آب نیست. روشهای متعددی برای تهیه آب وجود دارد که دانستن یا ندانستن آنها را میتوان اختلاف بین زنده ماندن و مرگ در شرایط بقا دانست. یک نکته عمومی: آب آشامیدنی خود را همواره بجوشانید. این کار یکی از بهترین و ایمنترین روشها برای به دست آوردن آب سالم است. با جوشاندن آب تمام ارگانیسمهای زنده و عوامل بیماری از بین میروند.
تهیه آب از شبنم
شبنم به قطرههای آبی گفته میشود که صبح زود یا هنگام غروب روی سطوح مختلف شکل میگیرد و میتواند منبع بسیار ارزشمندی از آب خالص باشد. وقتی که سطوح آنقدر سرد باشند که رطوبت هوای گرم مجاور آنها امکان چگالش پیدا کند، شبنم تشکیل میشود. براحتی میتوان شبنم را از سطوح غیرمتخلخل مانند سقف ماشین یا کرباس با تکهای پارچه جمع کرد و پارچه را در ظرفی چلاند. همچنین میتوان شبنم را در اصطلاح درو کرد یا به تله انداخت.
درو کردن شبنم
ابتدا یک شیء جاذب مانند تکه پارچه یا لباس را دور مچ پاهایتان ببندید. سپس قبل از طلوع آفتاب یا هنگام غروب در بین علفهای بلند راه بروید. پس از آن، پارچه را در ظرفی بچلانید. این کار را آنقدر ادامه دهید تا یا آب کافی به دست آورید یا شبنمی باقی نماند.
به تله انداختن شبنم
چالهای به عمق حدود 45 سانتیمتر بکنید و سطح داخلی آن را با پلاستیک بپوشانید. سپس داخل آن را با سنگهای صاف و تمیز پر کنید. در طول شب آب روی سطح سنگها میعان میکند. صبح زود روز بعد، آب حاصل از این کار را بردارید البته قبل از آن که تبخیر شود.
تهیه آب از گیاهان
تبخیر آب از گیاهان بویژه از سطح برگها را تعریق مینامند. این آب را میتوان برای تکمیل منابع آبی استفاده کرد. در این روش تنها به یک کیسه پلاستیکی و زمان نیاز دارید. حدود 24 ساعت طول میکشد تا بین نیم تا یک لیتر آب جمع شود.
هشدار: برای این کار از گیاهان سمی استفاده نکنید، زیرا باعث جمعآوری آب سمی میشود.
تهیه کیسه تعریق
سنگ صاف و کوچکی را در گوشه کیسه پلاستیکی بگذارید و آن را روی شاخه برگداری بکشید و سر کیسه را گره بزنید. آب تبخیر شده از سطح گیاه روی پلاستیک میعان میکند و در پایینترین قسمت کیسه جمع میشود. با تعویض شاخه یا افزایش تعداد کیسهها، امکان جمعآوری آب بیشتر میسر خواهد شد.
از یک شاخه، بسته به شرایط تا چند روز میتوان استفاده کرد و درخت پس از چند ساعت از برداشتن کیسه درمان خواهد شد.
تهیه کیسه پوشش گیاهی
یک شاخه از گیاه سبز را قطع کنید و در کیسه پلاستیکی قرار دهید. سنگ صاف و کوچکی را در گوشه پایینی کیسه پلاستیکی بگذارید و سر کیسه را گره بزنید. کیسه را در معرض نور خورشید قرار دهید تا آب داخل گیاه تبخیر شود و در کیسه میعان کند و در قسمت پایینی آن جمع شود. این روش حتما باید در یک مسیر شیبدار و آفتابگیر انجام شود. مواظب باشید شاخ و برگ و تیغ به کیسه پلاستیکی آسیب نزند.
حامد پیمانخواه