بازی دیپلماتیک

سارکوزی رئیس جمهور فرانسه، کامرون نخست وزیر انگلیس، فیلتمن معاون وزیر خارجه آمریکا و اردوغان نخست وزیر ترکیه در روزهای اخیر از لیبی دیدار داشته‌اند.

هر چند که آنها بر این ادعایند که به دنبال کمک به مردم لیبی برای نهادینه ساختن دموکراسی و بازسازی این کشور هستند،اما مواضع و عملکردهای آنها نکاتی دیگر را آشکار می‌سازد.

نخست آنکه این کشورها هر چند در طرح اشغال لیبی وحدت نظر داشته‌اند اما در باب چگونگی تقسیم غنایم با یکدیگر اختلاف دارند. هر کدام از آنها سهم بیشتری را در اموری چون منابع نفتی و نیز روند بازسازی لیبی طلب می‌کنند.

البته کشورهایی مانند ایتالیا را نیز باید به این جمع افزود که خود را برادر بزرگتر لیبی دانسته و سهم بیشتری را از سفره ایجاد شده در این کشور طلب می‌کند. هر کدام از این کشورها با اعزام مقامات ارشد خود به لیبی و نیز دادن وعده‌های قابل توجه در کمک به برقراری ثبات و نیز بازسازی ویرانه‌های این کشور به دنبال تثبیت جایگاه خود در آینده لیبی می باشند.

دوم آنکه بر خلاف نظر و خواست این کشورها و در نهایت کل ناتو، روند تحولات لیبی بر اساس خواست آنها پیش نمی‌رود. از یک سو مردم بر مخالفت با دخالت غرب و شرق در امور کشورشان تاکید دارند و از سوی دیگر تشکیل دولتی اسلامی بر اساس قانون اساسی تدوین شده بر اساس اصول اسلامی را طلب می‌کنند. امری که نمونه مشابه آن را در تونس و مصر می‌توان مشاهده کرد.

تحقق این دو خواسته برابر است با حذف رویاهایی که غرب برای لیبی در سر پرورانده بود و تلاش داشت از لیبی الگویی غرب گرا و سکولاریسم برای آفریقا و جهان اسلام ایجاد نماید.

اکنون کشورهای غربی با حضور گسترده در لیبی برآنند تا شورای انتقالی لیبی را به عدم اجرای این امر متقاعد سازند. در این میان ترکیه که در ظاهر ماهیتی اسلامی دارد و در عملکرد پیرو سکولاریسم می‌باشد نقش مهمی را در طرح غرب ایفا می‌کند. غربی‌ها از مدتها پیش تلاش کرده‌اند تا ترکیه را الگویی مناسب برای کشورهایی که انقلاب در آنها روی داده معرفی نمایند. اظهارات اردوغان نخست وزیر ترکیه که در مصر و تونس بر تشکیل دولت لائیک و سکولار در این کشورها تاکید کرده بود گواهی بر این امر است.

با توجه به آنچه ذکر شد می‌توان گفت که حضور سران غرب در لیبی نه برای کمک به مردم این کشور بلکه از یک سو رقابتی میان طرفین برای رسیدن به منافع بیشتر و از سوی دیگر تحرکی برای جلوگیری از تشکیل دولت اسلامی در این کشور است که حضور سراسیمه آنها در این کشور را به همراه داشته است. البته تاکید مردم لیبی بر مخالفت با دخالت شرق و غرب در امور کشورشان و نیز لزوم تدوین قانون اساسی بر اساس موازین اسلامی می‌تواند ناکامی این سفرها را به همراه داشته باشد.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین