وقتی مفصل‌ها بیمار می‌شود

آرتریت روماتوئید یک بیماری سیستمیک و مزمن است که اگر درمان مناسب و بموقع آن انجام نشود، می‌تواند منجر به تغییر شکل و از کار افتادگی کامل مفصل شود.

دکتر مسعود مهدوی، فوق‌تخصص روماتولوژی در گفت‌وگو با «جام‌جم» با اشاره به این نکته که آرتریت‌روماتوئید یکی از شایع‌ترین بیماری‌های روماتیسمی در سراسر جهان است، توضیح می‌دهد: آرتریت روماتوئید یک بیماری التهابی مزمن است که با درگیری مفصل بروز می‌کند و گاه با ایجاد اختلال در سایر ارگان‌های بدن نیز همراه است.

به گفته وی، بیماری آرتریت روماتوئید معمولا در دهه‌های چهارم و پنجم زندگی بروز می‌کند و به همین دلیل بیشتر میان افراد میانسال مشاهده می‌شود. این بیماری میان جنس مونث نیز شیوع بیشتری دارد و خانم‌ها را بیشتر درگیر می‌کند.

بهتر است نشانه‌های بیماری و نحوه درگیر شدن با آن را بدانید تا بتوانید با مراجعه بموقع به پزشک متخصص به بهترین شکل با آن مقابله کنید.

دکتر مهدوی با اشاره به این‌که بیماری معمولا به شکل یک درگیری مفصلی نمایان می‌شود، می‌گوید: درگیری مفصلی در این بیماری اغلب در اندام فوقانی و مفاصل کوچک مانند مچ دست و انگشتان، مفاصل کوچک مچ پا و انگشتان و اندام تحتانی بروز می‌کند.

وی با تاکید بر این‌که بیماری با شیوع کمتر ممکن است مفاصل زانو و آرنج را نیز درگیر کند، خاطرنشان می‌کند: درگیری مفاصل ممکن است شدید و حاد باشد که البته کمتر شاهد چنین مواردی هستیم، اما در اغلب موارد بیماری سیری آهسته دارد و به صورت مزمن و بتدریج نمایان می‌شود.

دکتر مهدوی با تاکید بر این‌که درد مفاصل به صورت التهابی است، توضیح می‌دهد: این دردها با فعالیت فرد بهبود می‌یابد و معمولا با استراحت بتدریج شدیدتر می‌شود، به‌همین دلیل معمولا بیماران صبح‌ها پس از بیدار شدن از خواب، احساس خشکی صبحگاهی دارند و با هر حرکت مفصلی، درد و ناراحتی به سراغشان می‌آید. اما بیمار بتدریج با فعالیت داشتن و حرکت کردن در طول روز و نهایتا تا ظهر احساس بهتری خواهد داشت. البته تورم مفصلی هم ممکن است همراه با درد مفصلی مشاهده شود.

به گفته وی، خشکی صبحگاهی، درد و تورم از جمله مهم‌ترین علائم بیماری است.

این پزشک متخصص با اشاره به درگیری دوطرفه مفاصل توضیح می‌دهد: در این حالت معمولا درگیری مفاصل به صورت قرینه است. یعنی اگر درگیری مچ دست یا مفاصل انگشتان وجود داشته باشد، معمولا دوطرفه است و همزمان با هم شروع می‌شود.

علاوه بر درد و التهاب مفاصل در این بیماری باید مراقب مشکلات و ضایعات چشمی و پوستی نیز باشید. دکتر مهدوی در این زمینه هشدار می‌دهد: در این بیماری ممکن است ضایعات پوستی به صورت ندول یا گره‌های پوستی و ضایعات چشمی هم ایجاد شود. این ضایعات پوستی معمولا در قسمت‌هایی دیده می‌شود که مفصل تماس بیشتری با اشیا دارد؛ قسمت‌هایی مانند بخش پشتی مفصل آرنج یا سطح پشتی مفاصل دست.

وی به ضایعات چشمی اشاره می‌کند و می‌گوید: قرمزی چشم یا ایجاد گره‌هایی روی سفیدی چشم نیز از جمله مشکلاتی است که ممکن است ایجاد شود. اما باید دقت داشت با این‌که این موارد خیلی نادر است، اما می‌تواند به صدماتی جدی و حتی نابینایی فرد منجر شود.

با این‌که معمولا انتظار داریم بیماری‌ها و دردهای مفصلی را میان افراد 40 سال به بالا ببینیم، اما گاهی این مشکل کودکان و جوانان را هم درگیر می‌کند. دکتر مهدوی با بیان این نکته که اغلب متخصصان بیماری‌های کودکان این بیماری را پیگیری می‌کنند، توضیح می‌دهد: سیر بیماری، علائم و همچنین نوع درمان آن کمی با آرتریت روماتوئید بزرگسالان تفاوت دارد.

اما علائمی مانند درد مفصلی، اختلال در راه رفتن میان بچه‌های کوچک‌تر، ضایعات پوستی، دردهای استخوانی، دردهای ستون فقرات و تب همراه با درد مفصلی می‌تواند نشان‌دهنده این مشکل باشد که در نهایت هم می‌تواند به اختلال رشد کودک منجر شود.

دکتر مهدوی تاکید می‌کند: برای تشخیص بموقع و درمان مناسب با مشاهده کوچک‌ترین مشکلی باید به پزشک متخصص مراجعه کنید.

دکتر مهدوی با بیان این نکته که هنوز علت خاصی برای بیماری آرتریت روماتوئید مشخص نشده است و در نتیجه پیشگیری خاصی هم ندارد، یادآور می‌شود: پزشک می‌تواند با درمان‌های مناسب از بدتر شدن وضعیت بیمار پیشگیری کند. در حقیقت اگر بیمار بموقع به پزشک مراجعه و روند درمان را پیگیری کند، درمان بیماری می‌تواند بسیار موثر باشد. به گفته وی، ارتباط صحیح و مستمر پزشک و بیمار نکته مهمی در درمان موفق بیماری است که نباید از آن غافل شد.

دکتر مهدوی می‌افزاید: علاوه بر درمان‌های دارویی، این بیماران باید از قرار گرفتن در معرض هرگونه عامل استرس‌زا نیز اجتناب کنند. از نگاه ما، هر عامل و شرایطی که بدن را از وضعیت طبیعی خارج کند، استرس به حساب می‌آید؛ بنابراین استرس‌های روحی، روانی و حتی بیماری‌های عفونی هم می‌تواند باعث تشدید بیماری شود. در بعضی موارد برای بهبود وضعیت و فعالیت مفصلی می‌توان از فیزیوتراپی هم کمک گرفت.

دکتر مهدوی توصیه می‌کند اگر افراد و بخصوص زنان در سنین یاد شده متوجه بروز علائم این بیماری شدند، حتما به پزشک مراجعه کنند تا با انجام آزمایش‌ها و معاینات دقیق، بیماری هر چه سریع‌تر تشخیص داده و اقدامات لازم انجام شود.