ارزهم بوی نفت می دهد

کشورهای صنعتی و در راس آنها امریکا می گویند: قیمت تولیدات در بازار مبادلات تعیین می شود و با همین استدلال چند سال پیش که قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به کمتر از 10 دلار در هر بشکه رسید

کد خبر: ۴۱۶۵۹

، با تلاش کشورهای عضو اوپک برای افزایش قیمت نفت مخالفت کردند و آن را به زیان اقتصاد خود دانستند.
اکنون که قیمت نفت در بازار مبادلات جهانی به 40 دلار رسیده است ، با این موضوع به گونه ای دیگری برخورد می کنند و می کوشند قیمت نفت خام را نه در بازارهای مبادلات ، بلکه در پشت میزهای مذاکره و با وارد کردن فشار به تولیدکنندگان تعیین کنند.
چرا بازار جهانی نفت بی ثبات است و اوپک تا چه حد می تواند بازار نفت را تثبیت کند؛
بحران در منطقه نفت خیز خاورمیانه بویژه در عراق به عنوان یکی از کشورهای عمده صادرکننده نفت ، رشد شتابنده اقتصاد جهانی ، نگرانی از افزایش تقاضا در 2کشور بزرگ مصرف کننده نفت یعنی امریکا و چین و محدودیت چند کشور عمده صادرکننده غیر عضو اوپک چون روسیه و نروژ در افزایش تولید و صادرات ، از دلایل اصلی افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی است.
پیش بینی نمی شود عراق بحران زده در آینده نزدیک به کشوری آرام و با ثبات تبدیل شود. این کشور به اشغال درآمد و وعده های اشغالگران برای اعطای آزادی و دمکراسی به ساکنان این سرزمین دیکتاتورزده محقق نشد و افشای رسوایی شکنجه زندانیان عراقی به دست اشغالگران و هجوم آنان به شهرهای مقدس کربلا و نجف این کشور نفت خیز را وارد مرحله جدیدی از بحران کرده است.
با شرط و شروطی هم که دولت بوش برای واگذاری قدرت به یک دولت انتقالی - که قرار است دهم تیرماه محقق شود - گذاشته است این انتظار می رود که اوضاع عراق بحرانی تر شود.
نزدیک بودن تعطیلات تابستانی که با مسافرت های گسترده جاده ای در امریکا همراه است ، تقاضا برای دریافت بنزین در این کشور روز به روز بیشتر می شود و همین امر به همراه کاهش ذخایر نفتی ، تقاضا برای دریافت نفت خام را در این کشور افزایش داده است.
کشور پهناور چین با جمعیت بیش از یک میلیارد و 200میلیون نفری خود این روزها رشد اقتصادی بیش از 9 درصدی را تجربه می کند و همین امر علاوه بر افزایش تقاضا برای واردات نفت ، بر قیمت سایر تولیدات جهانی ازجمله بر فولاد هم تاثیر گذاشته است. چین که پیشتر از صادرکنندگان فولاد بود.
در چند ماه اخیر برای پاسخگویی به نیاز صنایع خود به یکی از عمده ترین واردکنندگان این محصول تبدیل شده است.
هند هم به عنوان دومین کشور پرجمعیت جهان با رشد اقتصادی بی سابقه ای مواجه است که همین امر فشار بر بازار نفت را تشدید می کند. این کشور دومین مصرف کننده نفت در آسیاست.
آژانس بین المللی انرژی مستقر در پاریس اخیرا میزان پیش بینی خود را درباره تقاضای نفت در سال 2004 تا 330 هزار بشکه در روز بالا برد و اعلام کرد تولید 6/80 میلیون بشکه نفت برای ادامه روند کنونی رشد اقتصاد جهانی ضروری است.
این آژانس نیاز جهانی نفت را در سال 2003، 6/78 میلیون بشکه در روز برآورد کرده بود که اختلاف این دو رقم نشان از رشد اقتصاد جهانی و افزایش تقاضا برای دریافت نفت خام دارد.
نروژ به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت در قاره اروپا اعلام کرده است دیگر قادر نیست در شرایط فعلی تولید نفت خام خود را افزایش دهد و باید به سرمایه گذاری در صنعت استخراج نفت خام روی آورد.
شرکت ترانس نفت هم که لوله های نفت روسیه را در انحصار دارد، اعلام کرد توانایی این کشور در صادرات نفت خام محدود است.
این شرکت تاکید کرد، روسیه - دومین تولیدکننده نفت در جهان - تا زمانی که خطوط لوله جدیدی احداث نکند، نمی تواند انتظار داشته باشد میزان صادرات خود را افزایش دهد.
اوپک در شرایط کنونی قادر نیست ، بازار نفت را از حالت بی ثباتی خارج کند.
کشورهای عضو اوپک که مجموعا 40 درصد تولید نفت خام جهان را در اختیار دارند، قادر نیستند در کوتاه مدت بازار نفت را تثبیت کنند.
به نوشته نشریه اقتصادی خاورمیانه - میس - اعضای اوپک ، آوریل گذشته - از سیزدهم فروردین تا دهم اردیبهشت - 25 میلیون و 990 هزار بشکه نفت خام تولید کرده اند، در حالی که سقف تولید مورد توافق اعضای اوپک 23 میلیون و 500 هزار بشکه نفت بود.
از طرفی ، اعضای اوپک برای افزایش تولید، دیدگاه های مشترکی ندارند. گرچه اندونزی از پیشنهاد عربستان برای افزایش 5/1 میلیون بشکه ای تولید نفت خام اوپک حمایت کرده ، اما ونزوئلا یکی دیگر از اعضای کلیدی اوپک در قاره امریکا مخالف پیشنهاد عربستان است.
هوگو چاوز، رئیس جمهور این کشور تاکید دارد امریکا مخصوصا شخص جورج بوش با بحران هایی که در مناطق مختلف جهان ایجاد کرده است ، مسبب اصلی بی ثباتی بازار نفت است و باید پاسخگوی عملکرد خود باشد.
نباید تصور کرد کشورهای عضو اوپک این روزها به لطف قیمت 40 دلاری نفت خام به درآمدهای هنگفتی رسیده اند. براساس اعلام بانک یو.بی.اس سوییس ، درآمدهای ارزی کشورهای عضو اوپک باوجود قیمت بالای نفت کاهش یافته است.
درآمد کشورهای عضو اوپک در سال 1980، یعنی 24 سال پیش بالغ بر 597 میلیارد دلار بود، اما در سال 2003 از 213 میلیارد دلار فراتر نرفت.
آنچه واقعیت دارد، این است که بخش اعظم درآمدهای نفتی کشورهای عضو اوپک صرف خرید کالاهایی می شود که در کشورهای صنعتی تولید شده است و این کشورها به بهانه های مختلف نرخ تولیدات خود را برای مصرف کنندگان خارجی بشدت افزایش داده اند از آن جمله می توان به فولاد اشاره کرد.
از سوی دیگر، کشورهای صادرکننده نفت ، مبادلات خود را به دلار انجام می دهند. پرواضح است که ارزش دلار در سالهای اخیر، مقابل پول واحد اتحادیه اروپایی و ین ژاپن بشدت کاهش یافته است.
بخش دیگری از درآمدهای نفتی صادرکنندگان این محصول باید صرف سرمایه گذاری در صنعت استخراج شود، تا این کشورها در آینده پاسخگوی بازارهای داخلی و مشتریان خارجی خود باشند و توان صادراتی خود را از دست ندهند.