کوچ زودهنگام عشایر به سمیرم

به گزارش ایسنا، کوچ زودهنگام عشایر به شهرستان سمیرم در حالی انجام شده است که همه ساله مسوولان منابع طبیعی با توجه به فرارسیدن فصل بهار و همچنین آغاز کوچ عشایر از مناطق قشلاقی به ییلاقی به منظور حفظ مراتع و جلوگیری از تخریب و چرای زودرس درمراتع استان، زمان ورود عشایر را 25 اردیبهشت اعلام می‌کنند، اما ازسال گذشته تاکنون برخلاف تمام برنامه‌ریزی‌ها از سوی مسوولان، متاسفانه این امر محقق نمی‌شود و عشایر زودتر از موعد مقرر وارد منطقه ییلاقی در شهرستان سمیرم می‌شوند.

مسوولان منابع طبیعی معتقدند که قرق مراتع تا 25 اردیبهشت برقرار است و اکنون قرق شکسته نشده و عشایری که وارد سمیرم شده‌اند، عشایر شهرستان‌های دهاقان و شهرضا هستند که باید برای رسیدن به مراتع خود از سمیرم عبور کنند. این در حالی است، عشایری که تازه وارد سمیرم و گردنه پشته شده‌اند، مدعی‌اند که قرق آزاد شده است و همچنین بیشتر آنها از عشایری هستند که مراتع آنها در سمیرم است.

در همین رابطه سرپرست اداره امور عشایر شهرستان سمیرم با اشاره به این که شنبه گذشته اولین خانوارهای عشایری با دام‌هایشان از ورودی‌های منطقه چهارراه، زمان کهریز و قبرکیخا وارد مناطق ییلاقی سمیرم شدند، گفت: بیشتر خانوارهای عشایری که اکنون وارد شهرستان شده‌اند، عشایر شهرستانهای دهاقان و شهرضا هستند که باید برای رسیدن به مراتع خود از سمیرم عبور کنند.

ابوالقاسم هاشمی، درباره دلایل ورود زود هنگام عشایر به منطقه ییلاقی شهرستان سمیرم، افزود: عشایر در مناطق قشلاقی با کمبود علوفه و آب شرب مواجهند که این امر سبب شده است تا عشایر پیش از موعد کوچ خود را آغاز کنند.

وی با بیان این‌که سالانه بیش از 4800 خانوارعشایری با جمعیتی بالغ بر30 هزار نفر با حدود 800 هزار راس دام از چهار طایفه دره شوری، شش بلوکی، فارسی مدان و عمله وارد مناطق ییلاقی شهرستان سمیرم می‌شوند، افزود: درحال حاضر با آغاز کوچ عشایر به سمیرم، روزانه از سه ورودی مسیر ایل راه‌ها در شهرستان بیش از150خانوار وارد مناطق ییلاقی سمیرم می‌شوند که انتظار می‌رود طی 12روز آینده، تمام عشایربه این شهرستان آمده و در مراتع خود مستقر شوند.

وی گفت: به دلیل مشقت‌های کوچ کردن به روش سنتی، در حال حاضر بیشتر عشایر ترجیح می‌دهند از وسایل نقلیه برای کوچ کردن استفاده کنند.

مدیر اداره منابع طبیعی سمیرم با رد این‌که قرق مراتع شکسته شده است، گفت: قرق مراتع تا 25 اردیبهشت ماه همچنان باقی است و در این مدت با عشایری که پیش از موعد وارد مراتع شوند، برخورد خواهد شد.

علی حسین بهرامی با اشاره به این‌که اکنون عشایر برای ورود به مراتع سمیرم در پشت مرزهای شهرستان تجمع کرده‌اند، افزود: اداره امورعشایر باید تا 25 اردیبهشت ماه برای عشایر تجمع کرده در پشت مرزهای سمیرم، آب شرب و آب دام را تامین کند، در غیر این صورت احتمال ورود زودهنگام عشایر به مراتع سمیرم وجود دارد.

وی با اشاره به ورود خانوارهای عشایری در دو روزگذشته به سمیرم گفت: این تعداد خانوار عشایری از عشایر شهرستان‌های همجوار هستند که بناچار باید برای رسیدن به مراتع خود از حوزه سمیرم عبورکنند و به همین منظور برخی از موانع قرق برداشته شد تا این تعداد خانوار عشایری بتوانند از سمیرم عبور کرده تا در 25 اردیبهشت به مراتع ییلاقی شهرستان موردنظرخود برسند.

بهرامی افزود: عشایر باید مطابق تقویم کوچ از قشلاق به مناطق ییلاقی حرکت کنند یعنی باید از دهم اردیبهشت کوچ خود را آغاز و در 20 اردیبهشت از استان فارس حرکت کرده و وارد مناطق مرزی سمیرم شوند و در 25 همان ماه وارد شهرستان سمیرم شده و در مراتع معین خود مستقر شوند، اما متاسفانه کمبود آب شرب و دام در مناطق گرمسیری سبب شده است تا عشایر زودتر ازموعد مقرر کوچ خود را آغاز کنند.

وی با بیان این‌که عشایر همه ساله به دلیل وضیعت مطلوب مراتع و ورود بموقع به سمیرم می‌توانستند بیش از120 روز از سال را در منطقه ییلاقی سمیرم ساکن باشند و از مراتع استفاده کنند، گفت: متاسفانه امسال به دلیل عدم بارندگی‌های بهاره و برودت هوای سرد، وضعیت مراتع به گونه‌ای است که از اول خردادماه سال جاری تنها به مدت 60 روز می‌توان از مراتع استفاده کرد و بعد از آن امکان استفاده از مراتع نیست.

مدیر اداره منابع طبیعی سمیرم بیان کرد: عشایر باید در پایان این 60 روز به دنبال تامین علوفه برای دام‌های خود باشند، همچنین عشایری که مراتع خود را بیمه کرده‌اند می‌توانند در پایان این مدت از بیمه مربوطه خسارت بگیرند.

در سال‌های گذشته کوچ زودهنگام و چرای بی‌رویه دام‌های عشایر، خسارت زیادی را به مراتع شهرستان سمیرم تحمیل کرده است به طوری که کارشناس فنی اداره منابع طبیعی سمیرم معتقد است: فرسایش خاک مراتع این شهرستان را تهدید می‌کند.

عزت‌الله مرادی افزود: مهم‌ترین عامل تخریب مراتع، کاهش پوشش گیاهی و ایجاد فرسایش خاک در شهرستان سمیرم و ورود زودهنگام عشایر و چرای بی رویه دام است که اکنون نشانه‌هایی از این مهم دربرخی از مناطق شهرستان مشهود است.

وی گفت: اکنون فشار دام مازاد بر مراتع شهرستان 3 برابر ظرفیت مراتع است که بی‌شک این وضعیت باعث تشدید خسارت‌ عمده‌ای می‌شود.

براساس این گزارش، کوچ زودهنگام عشایر زنگ خطر و تهدیدی بزرگ برای مراتع محسوب می‌شود به طوری که ورود زودهنگام دام به مناطق ییلاقی می‌تواند خسارت‌ها و صدمات جبران‌ناپذیری را برای مراتع به بار آورد و این برای شهرستان سمیرم که از 400 هزار هکتار مراتع برخوردار است، تهدید بزرگی محسوب می‌شود؛ چراکه شهرستان سمیرم حدود یک سوم مراتع مطلوب استان اصفهان را تشکیل می‌دهد و این مراتع نقش تعیین‌کننده‌ای را در جهت حفظ خاک و تنظیم چرخه آب در طبیعت و تامین علوفه مورد نیاز دارد و از جایگاه مهمی در اقتصاد محلی شهرستان و استان نیز برخوردار است.

ایل قشقایی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ایلات عشایری کشور محسوب می‌شود که با بهره‌گیری از 6 طایفه دره‌ شوری، شش بلوکی، عمله، فارسیمدان، کشکولی کوچک و کشکولی بزرگ و هر طایفه متشکل از چندین تیره و بنکو، مناطق وسیعی از استان‌های فارس و به صورت پراکنده مناطقی را نیز دراستان‌های خوزستان و هرمزگان در اختیار دارند.

این قشر جامعه هرساله به منظور تامین نیازهای خود و دام‌هایشان از جمله آب و هوای مطبوع و چراگاه‌های مناسب مجبور به قشلاق و ییلاق می‌شوند و هنگام کوچ نیز با تبعیت از سنت‌ها و عادت‌های دیرینه و مرسوم خود از مسیرهای تعیین‌شده و معینی می‌گذرند که از آنها به نام ایل‌راه یاد می‌شود.

مناطق قشلاقی (گرمسیر) که عشایر ایل قشقایی بیش از 6 ماه از سال را در آن ساکن هستند، بخشی از جنوب استان فارس و در امتداد ساحل خلیج فارس است و مناطق ییلاقی (سردسیر) نیز مناطق شمال غربی استان فارس و جنوب استان اصفهان (سمیرم) است که این مناطق نیز از خرداد تا شهریور ماه هرسال میزبان عشایر و دام‌های آنان است.

کوچ عشایر با تمام زیبایی‌ها و جذابیت‌هایی که برای خود عشایر و سایر جوامع اعم از شهری و روستایی دارد، از سختی‌ها و مشقت‌های بسیاری برخوردار است به طوری که اکثر مسیر ایل‌راه‌ها از مناطق کوهستانی و صعب‌العبور می‌گذرد که این امر خطرات خاص خود را داشته و از آنجا که برخی از مواقع نیز مسیر ایل‌راه‌ها از میان زمین‌های کشاورزی شهرها و روستاهای واقع در مسیر ایل‌راه می‌گذرد، منازعات و تنش‌های اجتماعی را میان عشایر و مردم آن شهرها و روستا‌ها به همراه دارد که همین امر سبب شده است تا در چند سال اخیر، شاهد کاهش کوچ عشایر به روش سنتی باشیم به طوری که در حال حاضر 80 درصد عشایر به منظور کوچ از وسایل حمل و نقل استفاده می‌کنند.

از آنجا که شهرستان سمیرم از آب و هوای معتدل کوهستانی، پوشش گیاهی و زمین‌های کشاورزی بسیار متنوعی برخوردار است، بیش از80 درصد جمعیت عشایرایل قشقایی، مراتع شهرستان سمیرم را برای ییلاق انتخاب می‌کنند و همواره این شهرستان برای عشایر، یک منطقه استراتژیک محسوب شده و سالیان درازی است که مردم این شهرستان با عشایر ایل قشقایی روابط اقتصادی و اجتماعی بسیار خوبی داشته‌اند به طوری که بخش اعظمی از عشایر ایل قشقایی که این روزها چادرنشینی را به سبب مشکلاتش کنار گذاشته‌اند و به زندگی شهرنشینی رو آورده‌اند، در این منطقه ساکن شده‌اند و حتی برای خود کسب و کار راه‌اندازی کرده‌اند و مانند مردم سمیرم اقدام به فعالیت‌های کشاورزی ازجمله به پرورش سیب درختی رو آورده‌اند.