کفه‌ترازو به سود‌کیست؟

گاردین در گزارشی، ایران، سوریه، لبنان، اردن و مصر را به‌عنوان 5 کشور برتر خاورمیانه در زمینه‌ بهره‌ بردن از جاذبه‌های گردشگری معرفی کرده است. این روزنامه به صورت تفصیلی به بیان جاذبه‌های گردشگری این کشورها پرداخته و با رده‌بندی آنها، ویژگی‌های گردشگری کشورهای نامبرده را به صورت مفصل تشریح کرده است. بر اساس این گزارش نخستین چیزی که درخصوص ایران نظر انسان را جلب می‌کند، وسعت زیاد این کشور است که از بسیاری کشورهای آسیایی و اروپایی بزر‌‌گ‌تر است. این امر سبب می‌شود در تمام بخش‌های این کشور، آثار تاریخی فراوانی وجود داشته باشد.

از منظر این گزارش سبک‌های معماری بناهای تاریخی ایران، بسیار متفاوت با یکدیگر است. برخی از آنها با الهام از معماری اسلامی و برخی دیگر در سال‌های پیش از ورود دین اسلام به ایران ساخته شده‌اند. گاردین در ادامه به برخی از شهرهای ایران همچون شیراز، اصفهان، یزد و سواحل شمالی می‌پردازد.

کشور سوریه به عنوان یک کشور عربی که آثاری از دوره‌های متفاوت تاریخی را در خود جای داده به عنوان یکی دیگر از کشورهای دارای جاذبه‌های گردشگری در گزارش مزبور ذکر شده است. گاردین در ادامه مخاطبان خود را به بازدید از شهر تاریخی آلپو (Aleppo) دعوت می‌کند که آثاری از هزاران سال پیش در آن وجود دارند.

لبنان نیز دیگر کشور مذکور در گزارش گاردین است. عروس خاورمیانه علاوه بر داشتن آثار تاریخی چند هزار ساله، از تمدن‌های روم باستان و اسلامی، از سواحل زیبا و چند محوطه‌ تاریخی چند میلیون ساله بهره می‌برد.

این گزارش در ادامه با اشاره به کشور اردن می‌افزاید، کسانی که به‌عنوان گردشگر به اردن سفر می‌کنند، در نخستین روز سفر، راهی صحرای لوپ (Loop) می‌شوند؛ صحرایی زیبا که تا داخل خاک عراق ادامه دارد و آثاری تاریخی از قرن هشتم میلادی، بویژه قلعه‌های باقیمانده از جنگ‌های صلیبی در آن وجود دارند، اما جاذبه اصلی گردشگری اردن، شهر تاریخی پترا (Petra) است؛ شهری زیبا در میان صخره‌هایی که در سال‌های دور در مسیر کاروان‌های تجارتی بوده‌اند و اکنون مشهورترین جاذبه گردشگری اردن محسوب می‌شود.

و سرانجام مصر پنجمین کشور معرفی شده در این نشریه است. علاوه بر وجود اهرام ثلاثه، یکی از معروف‌ترین محوطه‌های طبیعی جهان به نام «دریای بزرگ شنی» در مصر وجود دارد که وسعت آن برابر وسعت کشور سوییس است و تا مرز لیبی ادامه دارد.

برنامه‌ریزی بلند مدت و کوتاه مدت در پیشرفت صنعت گردشگری امری انکارناپذیر است. کشورها هر کدام برای جذب مسافران بیشتر به رقابت جدی و تنگاتنگی روی آورده‌اند. نگاهی به آمارها و سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در حوزه گردشگری بیانگر این واقعیت است. به طور مثال بخش گردشگری دبی برای جذب 15 میلیون گردشگر تا سال 2015 برنامه‌ریزی کرده است.

لبنان نیز برای ورود گردشگران، حساب ویژه‌ای باز کرده است. این کشور با برپایی تعداد زیادی از جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و نشست‌های‌ ترغیب‌کننده در این زمینه، به یک موفقیت خیره‌کننده دست یافته است. اولویت‌های این کشور برای جذب گردشگران اروپایی و پس از آن آمریکا، آمریکای جنوبی، استرالیا، چین و ژاپن معطوف شده است.

سازمان جهانی گردشگری در یک گزارش با اشاره به تحولات مثبت صنایع گردشگری کشورهای خاورمیانه اعلام کرد که گردشگری در بحرین، از رشد قابل ملاحظه‌ای برخوردار بوده است.

در میان کشورهای همجوار، سوریه از وضعیت متفاوتی برخوردار بوده، چرا که ناامنی در کشور عراق بر صنعت گردشگری آن تاثیر منفی برجای گذاشته است. با این وجود وزارت گردشگری سوریه اعلام کرده است: به رغم جنگ در عراق و ناآرامی‌های موجود در منطقه، شمار گردشگران خارجی که به سوریه سفر کرده و از جاذبه‌های گردشگری این کشور دیدن کرده‌اند، رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است. همچنین آمارهای موجود نیز از رشد قابل توجه شمار بازدیدکنندگان غربی از جاذبه‌های گردشگری این کشور حکایت دارد.

حالا دیگر‌ترکیه نام آشنا و شناخته‌شده‌ای برای همه مسافران جهان و بیش از آن برای ایرانیان است. به باور کارشناسان،‌ترکیه با انفجاری از توریسم روبه‌رو بوده است. براساس گزارش مقامات تجارت و صنعت ترکیه، در فاصله سال‌های 1990 تا 2006 ظرفیت رشد توریسم در آنتالیا به 140 درصد رسیده است. همزمان با رشد انفجاری توریسم در‌ترکیه این کشور استراتژی‌های کاملا جداگانه‌ای را به تناسب شرایط اقلیمی در شهرهای توریستی‌اش دنبال می‌کند.

گرچه ایران دارای جاذبه‌های بی‌شماری از لحاظ تاریخی، فرهنگی و تنوع فصلی در کشور است و از این لحاظ جزو 10 کشور برتر جهان به حساب می‌آید، اما از این همه، تنها یک درصد از گردشگری در جهان سهم کشور ما شده است. شکوه و زیبایی‌های ایران بی‌پایان است. مردمش نیز به سخاوت شهره‌اند و از همین ویژگی ایرانی، بسیاری از کشورهای همجوار، آباد شده‌اند. ارمغان مسافران ایرانی برای دبی سالانه 2 میلیارد دلار است! مسافران ایرانی با یک چمدان کوچ می‌کنند و با حجمی از اجناس متنوع چینی و غیر چینی باز می‌گردند.

همچنین تنها در سال جاری، حدود 500 هزار گردشگر‌ترک به ایران آمدند اما بیش از یک میلیون توریست ایرانی تنها در 4 ماهه نخست سال 2010 عازم کشور‌ترکیه شدند. به گفته کارشناسان‌ترک، توریست‌های ایرانی با انگیزه کسب درآمد حاصل از خرید کالا و فروش آن با قیمت بالاتر در کشورشان به‌ترکیه می‌آیند. به همین دلیل فعالان گردشگری‌ترک همواره سعی می‌کنند بهترین برخوردها را با ایرانیان داشته باشند چرا که از نظر آنها ایرانیان بهترین مشتریان گردشگری و تجاری آنها هستند.

اماراتی‌ها نیز گردشگران کمی به ایران می‌فرستند در صورتی که در چند ماه نخست سال جاری نزدیک به 300 هزار مسافر ایرانی را به کشورشان جذب کرده‌اند. در این میان کشورهای تازه استقلال یافته نیز به سرعت به وجود این ثروت بی‌پایان پی برده و اقتصاد و صنعت توریسم خود را بی‌درنگ رونق بخشیدند. ایرانی‌ها تنها در یک ماه 15میلیون دلار به اقتصاد ارمنستان سود رساندند.

شاید اساسی‌ترین سوال این باشد که دیگر کشورها چگونه صنعت گردشگری خود را ارتقا داده‌اند؟ در یک پاسخ کلی می‌توان به اطلاع‌رسانی و تبلیغات در سطح ملی و بین‌المللی، گسترش سیستم‌های حمل و نقل، ایجاد امنیت برای مردم و گردشگران، هماهنگی لازم میان سازمان‌های مرتبط با امور گردشگری و فراهم آوردن امکانات رفاهی برای گردشگران مانند هتل، مسافرخانه، رستوران، نمایشگاه و... اشاره کرد.

جذب گردشگر خارجی با وجود رقابت شدید میان کشورها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و نخواهد بود، زیرساخت‌های متنوع می‌خواهد و برنامه‌ریزی‌های علمی و کاربردی. اهمیت حضور گردشگران را باید به غیر از مسائل اقتصادی در آشنایی آنها با دیگر فرهنگ‌ها، نژادها، اقوام، سرزمین‌ها، گویش‌ها و... جستجو کرد. مسافران بهترین و صادق‌ترین وسیله اطلاع‌رسانی از وضعیت و موقعیت دیگر اقوام و ملل هستند و این چیزی است که در جهان امروز همه مدیران به دنبالش هستند.

سامان عابری