برای این درد چاره‌ای بجویید

جدا از این‌که نصب بیلبورد‌ها در مجاورت بزرگراه‌ها حتی در کشورهای پیشرفته که پایه و اساس آنها بر اساس زندگی مصرفی شکل گرفته ممنوع است، می‌توان گفت که مفهوم تبلیغات در ایران با آنچه در دنیا به آن نگاه می‌شود، تفاوت دارد.

تفاوت در نگاه متصدیان امر به مفهوم تبلیغات و این‌که بالاخره ما در نگاه کلان به مفهوم تبلیغ آیا می‌خواهیم نگاه غربی را دنبال و به زبانی دیگر به شیوه آمریکایی به مفهوم تبلیغات در دنیای مدرن نگاه کنیم یا خیر، شاید قابل توجه باشد. ایران کشوری خاص با رفتارها و هنجارهای فرهنگی مختص به خویش است که در آن نمی‌توان الگوی غربی را در امر تبلیغات به کار بست. بله این جمله را بارها شنیده ایم اما به این چند مثال توجه کنید تا شاید بیشتر به تضاد‌های حاکم در این امر پی ببرید.

در بخشی از قوانین مشروحه تبلیغات که وزارت ارشاد، آن را به عنوان دستور العمل منتشر کرده است، هرگونه اقدامی که به مصرف زدگی در جامعه منجر شود، ممنوع است. حال با این توضیح شما در روز چند آگهی را می‌بینید که شما را ترغیب به خرید بیشتر می‌کنند؟ « یکی بخر و 2 تا ببر» پاسخ روشن است: «بسیار» آن هم آگهی‌هایی که می‌گویند‌ اگر بیشتر مصرف کنی، ما بیشتر به تو امتیاز خواهیم داد. مطمئنا در این نوشتار نمی‌توان نام برند‌هایی را که از این حربه برای جذب مشتری استفاده می‌کنند، برد، اما این امر از آن رو مورد توجه است که به عنوان یک اصل در اکثر تبلیغات به کار گرفته می‌شود.

مثلا در بخش دیگری از قوانین مشروحه تبلیغات استفاده از کودکان برای تبلیغاتی جز برای کالای مرتبط با کودک ممنوع است، در همین قوانین تنها باید کالا معرفی شود اما اینها مواردی است که هیچ‌گاه رعایت نمی‌شود و بیچاره مصرف‌کننده که با هجمه‌ای از تضاد‌های رفتاری روبه‌روست. شاید بازنگری در قوانین از سویی و نظارت بر کار کانون‌های تبلیغاتی، درمان این درد باشد؛ دردی که این روزها به آن توجه نمی‌شود.