تیغ رو (Blade Runner)، محصول: 1982

اگر سعی کنید فهرست‌های مختلفی که از سوی مجلات،‌ سایت‌ها و طرفداران سینمای علمی ـ تخیلی تهیه شده است،‌ نظیر فهرست بهترین 10‌فیلم تاریخ سینمای علمی ـ تخیلی روزنامه گاردین و... را جستجو کنید،‌ خواهید دید که در اکثر آنها، رتبه اول به شاهکار ریدلی اسکات اختصاص دارد. فیلم «تیغ رو» یا «Blade Runner» به آینده لس‌آنجلس می‌رود؛ جایی که تبلیغات شبانه‌روزی از دیوارها و بالن‌های شناور پخش می‌شود؛ اما برخلاف ظاهر شگفت‌انگیز شهر و خودروهای پرنده، تصویری که از زندگی در خیابان‌ها نشان داده می‌شود، تصویری شلوغ،‌ تیره و در میان انبوه مشکلات و زباله‌هاست.

داستان در باره دوره‌ای است که گروهی از ربات‌های فوق‌العاده پیشرفته که به کمک فناوری‌های ژنتیکی ساخته شده‌اند و در ظاهر تفاوتی با انسان ندارند، طغیان می‌کنند و گروهی به نام تیغ رو‌ها که در حقیقت کارآگاهانی ورزیده هستند، می‌‌کوشند آنها را به دام بیندازند. داستان تیغ رو، درباره یکی از این کارآگاهان باسابقه است که به دنبال گروهی از این ربات‌های یاغی می‌رود و خود در بین این تعقیب و گریز معنی‌دار، حامی یکی از آنها می‌شود. درباره تیغ رو، مطالب زیادی نوشته شده است؛ از نگاه فیلمساز به آینده‌ای که چندان دور نیست و این‌که چقدر پیشرفت فناوری‌های ما متناسب با پیش‌بینی‌هایی بود که در دهه 80 صورت می‌گرفت و ازسوی دیگر درباره مساله انسانیت و مرز پیشرفت‌های انسان است. در آن زمان بحث مهندسی ژنتیک، موضوعی تازه بود و نگرانی‌های زیادی را به همراه داشت؛ اما مهم این بود که دغدغه‌هایی که فیلم در باره امکان پیشرفت این دانش و ساخت شبه‌انسان‌های آینده مطرح می‌کند، هنوز هم بین متفکران وجود دارد.

فیلم تیغ رو را می‌توان چند بار دید و هر بار از زاویه‌ای مختلف به آن نگریست؛ از فضای تیره‌ای که کارگردان برجسته این فیلم برای آینده به تصویر کشیده است، از عدم تطابق پیش‌بینی‌ها با واقعیت‌ها و از نگرانی‌های اساسی انسان از پیشرفت‌ها و از قیامی که ممکن است محصولات ساخت ما علیه خودمان انجام دهند.

پوریا ناظمی