ناگفته‌های جنگ چیست؟

اکبر هاشمی رفسنجانی ، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی که در سال‌های جنگ با حکم امام (ره) فرماندهی جنگ را به عهده داشت، از جمله کسانی است که با انتشار بخش‌هایی از خاطراتش از دوران جنگ، اقدام به گشودن برخی زوایای ناگفته این جنگ 8 ساله کرده است.

برخی فرماندهان نظامی از جمله محسن رضایی، سرلشگر فیروزآبادی و دریابان شمخانی که در دوران دفاع مقدس نقش موثری را در هدایت و برنامه‌های طراحی شده به عهده داشتند نیز گفته‌ها و ناگفته‌هایی را از این دوران بیان داشته‌اند و حتی اقدام به نامه‌نگاری در این خصوص کرده‌اند. اما در شرایطی که هرازگاهی فرمانده یا مسوولی اعلام می‌کند هنوز ناگفته‌هایی از جنگ بر کتاب این دفاع مقدس نانوشته باقی مانده و باید حق آن ادا شود، دیگر فرماندهان جنگ در پاسخ به آنان تاکید دارند که اگر هم ناگفته‌ای وجود دارد در حوزه خودی‌ها و در عالی‌ترین سطوح کشور است اما اندازه آن به میزانی نیست که چیز زیادی از آن باقی مانده باشد.

محسن رضایی به عنوان فرمانده کل سپاه پاسداران در دوران دفاع مقدس بارها در مصاحبه‌هایی اعلام کرده که ناگفته‌هایی از جنگ هنوز به صورت نانوشته باقی مانده است که باید جعبه سیاه آن روزی گشوده شود، اما همین فرمانده اخیرا اعلام کرده اسناد به تنهایی نمی‌توانند سوالات را جواب دهند و این تحلیل است که با کمک اسناد سوالات و ابهامات جنگ را می‌تواند پاسخ دهد.

رضایی دوشنبه گذشته نامه خود را به مرحوم حاج سیداحمد خمینی که به تاریخ 29‌/‌2‌/‌1366 و پس از استعفا از فرماندهی کل سپاه نوشته شده، در پایگاه اطلاع‌رسانی‌اش منتشر کرد تا شاید ناگفته‌ای از جنگ بازگو شود. او در این نامه بصراحت نوشته بود که «اکنون علی‌رغم مقاومت‌های زیاد در مقابل مشکلات و نارسایی‌های میدان نبرد (که عمدتا ناشی از افراد و عوامل داخلی جامعه و مسوولان کشور بوده‌اند)، مجبور به استعفا از مسوولیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شده‌ام.»

محسن رضایی 23 سال پس از نگارش این نامه، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی خود می‌گوید: «من در نامه خود به حضرت امام (ره) که متن کامل آن بزودی و برای نخستین بار در کتاب «پایان جنگ» ـ که در حال تدوین نهایی آن هستم و بزودی منتشر می‌شود ـ آورده خواهد شد، هشدار داده بودم که اگر فکری برای برطرف کردن این مشکلات نشود و کل کشور در حمایت از جبهه‌ها و جنگ بسیج نشود، عراق با درک این ضعف‌ها و محدودیت‌های ما، بزودی به حملات جدید و گسترده‌ای در تمامی جبهه‌ها دست خواهد زد که در نتیجه آن، ما ضربات سختی می‌خوریم و تاکید کرده بودم اگر در این جهت کاری نشود، آسیب‌های جدی به کشور وارد خواهد آمد که متاسفانه این پیش‌بینی‌ها درست از آب درآمد و حملات ارتش بعث به مواضع ما صورت گرفت.»

سرلشکر فیروزآبادی نیز با هشدار نسبت به نفوذ برخی دیدگاه‌های انحرافی و تحلیل‌های غلط از جنگ تحمیلی گفت: ناظران و کنترل‌کنندگان باید همیشه مراقب باشند که به روح اصلی دفاع مقدس و فرماندهان و رزمندگان آسیب نرسد.

فیروزآبادی در همایش بزرگ موزه انقلاب و دفاع مقدس گفته بود ما نباید به کلیت جنگ بپردازیم و از اجزای آن غفلت کنیم.

وی با تشریح مراحل مختلف جنگ 8 ساله تحمیلی، به مقطع اعلام آتش‌بس بین ایران و عراق اشاره کرد و گفت: شیرینی پیروزی ملت ایران باید با پذیرش قطعنامه حس می‌شد، اما کسانی که می‌خواستند از جنگ برای رسیدن به قدرت بهره‌برداری کنند، نگذاشتند.

سرلشکر فیروزآبادی از دوران ریاست جمهوری بنی‌صدر به عنوان بلا یاد کرد و افزود: در 165 روز فرماندهی ریاست جمهوری بنی‌صدر مردم ایران دچار عذاب بودند.

رئیس ستاد کل نیروهای مسلح با انتقاد از برخی سخنان انحرافی در مورد چگونگی پایان جنگ و ایجاد شبهه در اذهان ملت ایران، تاکید کرد: امام خمینی برای پذیرش توقف جنگ عاقلانه‌ترین تصمیم را گرفتند و نتیجه مطالعات کارشناسان آن روز را پذیرفتند و پایان جنگ را اعلام کردند، اما بحث نوشیدن جام زهر به خاطر بسته شدن این دانشگاه بود.

سردار حسین علایی از فرماندهان سپاه پاسداران در طول جنگ تحمیلی با بیان ناگفته‌هایش از جنگ عقیده دارد که نتیجه پذیرش قطعنامه، سقوط صدام بود که البته امام (ره)‌ می‌خواستند این نتیجه در جنگی که عراق علیه ایران آغاز کرد حاصل شود، اما نشد و در واقع ایشان با تدبیر و با خاتمه دادن به جنگ این نتیجه را به دست آوردند.

محمد کرمی‌راد، فرمانده لشکر 11 امیرالمومنین در دوران دفاع مقدس که هم‌اکنون نمایندگی مردم کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی را برعهده دارد نیز در گفتگو با «جام‌جم» درخصوص ناگفته‌های جنگ و این که آیا هنوز مسائلی باقی مانده که باید ادا شود تاکید کرد که ناگفته‌های زیادی از جنگ باقی است که هنوز بازگو و نوشته نشده است که چنانچه ناگفته‌های فرماندهان جنگ که تاریخ شفاهی دوران دفاع مقدس هستند تهیه و به رشته تحریر درآید خیلی از مسائل از زوایای مختلف انعکاس پیدا خواهد کرد.

وی با اشاره به این که اواخر جنگ باید راهبردهای نظامی پیش گرفته می‌شد، خاطرنشان کرد که جنگ در اواخر به صورت سیاسی هدایت شد و دولت نتوانست تمام امکانات خود را به کار گیرد.

این فرمانده جنگ با اشاره به نقش برخی فرماندهان جنگ که رفتارشان رنگ و بوی سیاسی گرفته بود، گفت: البته برخی حرف‌ها را نمی‌شود بیان کرد، چون کسانی در دولت وقت، اعلام می‌کردند که شعار جنگ جنگ تا پیروزی باید محو شود در حالی که رزمندگان ما به این شعار عقیده داشتند و حتی امام (ره)‌ شعار جنگ جنگ تا رفع فتنه در جهان را مطرح می‌کردند.

به هر حال وقتی شعار دولتمردان ما این بود و تصمیم گرفتند که به سپاه و بسیج کمک نکنند، جنگ با خون دل رزمندگان اداره شد و به همین دلیل دیدیم که وقتی امام قطعنامه را قبول کردند و جام زهر را نوشیدند، به جای اشک خون گریه کردند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی گفت: به هر حال سیاسیون، جنگ را به نحوی پایان دادند و ما می‌بینیم در نامه‌هایی که به هم می‌دهند، اقدام به افشاگری علیه یکدیگر می‌کنند.

حسین سبحانی‌نیا، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و نماینده مردم نیشابور نیز با اشاره به این که البته در بحث دفاع مقدس و دوران آن مسائل مختلفی بیان شده و به تشریح ابعاد جنگ پرداخته شده، تاکید کرد آنچه گفته شده تمام مسائل دفاع مقدس و جنگ نیست و حتما ناگفته‌هایی وجود دارد که در زمان خودش باید از ناحیه دست‌اندرکاران این دوران و کسانی که به صورت غیرمستقیم و مستقیم در این مساله دخالت داشتند، مطرح شود.

وی در گفتگو با «جام‌جم» خاطرنشان کرد که معتقد است بسیاری از مسائل که جزو ناگفته‌های دفاع مقدس است و شامل شرایط جبهه‌های ایران در مقابل جبهه کفر، مسائل مربوط به تدارک جنگ و نیازهای عمومی و افرادی که نقش مهمی برای پایان جنگ داشتند، باید به مرور بازگو شود.

سبحانی‌نیا با اشاره به این که البته برخی مسائل امکان دارد محرمانه باشد، تاکید کرد که پس از پایان زمان لازم به هر حال اسناد باید علنی شود.

غلامرضا کرمی، نماینده کرمان و دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی که در دوران دفاع مقدس، جانشینی فرمانده لشکر 41 ثارالله در جبهه‌های جنوب را به عهده داشته نیز تاکید دارد که هر کار بزرگی، مسائل و ناگفته‌هایی را به همراه دارد که زمان بازگویی آن به تشخیص کسانی برمی‌گردد که مسوولیت اصلی جنگ را به عهده داشتند.

وی تاکید کرد که هنوز از سوی مسوولان جنگ، نکات و ناگفته‌هایی از تصمیمات، موفقیت‌ها یا شکست‌ها وجود دارد؛ اما باید دید چه زمانی مطرح شود.

وی با اشاره به این که در میان توده‌های رزمندگان نیز ناگفته‌هایی وجود دارد، تاکید کرد، کسانی که تاریخ جنگ را می‌نویسند باید در مورد این ناگفته‌ها، دقت و تحقیق بیشتری کنند.

کاظم جلالی، مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز درخصوص ناگفته‌های باقیمانده از جنگ هم عقیده دارد که هنوز ناگفته‌های زیادی از جنگ وجود دارد که بخش‌هایی از‌ آن مربوط به مسائل معنوی و بخش‌هایی مربوط به مسائل سیاسی جنگ است.

نماینده شاهرود تاکید کرد؛ به نظر می‌رسد که درخصوص نکات مربوط به آغاز و پایان جنگ، نکات بسیاری وجود دارد که به مرور زمان باید مطرح شود؛ اما کسانی که ادعا می‌کنند ناگفته‌هایی وجود دارد، باید آن را بتدریج بیان کنند و نباید از آن به عنوان ابزار سیاسی استفاده کنند.

‌ فاطمه امیری
گروه سیاسی ‌