حقایقی از پدیده «‌ کِشند قرمز»

بر اساس آخرین برآوردها از نقشه‌های ماهواره‌‌ای، اولین گروه در مسقط ـ بین اقیانوس هند و دریای عمان ـ بوده است و با توجه به جریان آب که عموما از عمان حرکت کرده و در خلیج فارس دور می‌زند و بر می‌گردد، هنوز هم مسوولان شیلات بر این باورند که این اتفاق می‌توانست عمدی باشد، چون از سال 1370 تا 1387 که این اتفاق رخ داد، بالغ بر 30 مورد پدیده شکوفایی پلانکتونی را در دریاهای جنوب رصد و ثبت کرده‌ایم، اما گونه‌ای که بتازگی در این منطقه بلوم شده،‌ به هیچ وجه سابقه قبلی نداشت و غیر بومی بود. رئیس موسسه تحقیقات شیلات بیان کرده است، حتی اگر منبع ورود این گونه به آب‌های منطقه، آب توازن کشتی‌ها باشد، این سوال مطرح است که چرا در سال‌های گذشته چنین اتفاقی رخ نداده است؟ البته این احتمال نیز وجود دارد که حتی شاید به صورت عمدی با آب توازن وارد آب‌های ایران شده باشد، چرا که کشتی به جای این‌که آب توازن را روبه‌روی بندرعباس خالی کند در مسقط خالی کرده است به این علت که می‌دانستند جریان آب از مسیر مسقط از تنگه هرمز عبور کرده و به خلیج فارس می‌رسد. به گفته کارشناسان، خصلت این جلبک به گونه‌ای است که در مدت 10 روز شروع به تکثیر می‌کند. به این ترتیب طرحی تحت عنوان اقدام ملی در دولت تصویب شد که دارای 3 بخش کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت بود. در کوتاه‌مدت تدبیر این بود که در مناطقی که آسیب‌پذیری بیشتر است، جلوی این اتفاق گرفته شود.

خصلت دیگر این جلبک این است که سطح آب را کاملا فرا می‌گیرد که تا عمق 10 متری این تراکم وجود دارد و همچنین از ورود نور به آب جلوگیری می‌کند و در نهایت باعث خفگی ماهیان می‌شود. به این ترتیب از هواپیماهای سمپاشی استفاده شد، چرا که توده‌های بزرگی را تشکیل می‌دادند که به هیچ وجه امکان شکستن آنها نبود و اگر سیکل 10 روزه آن تمام می‌شد و به عمق نشست می‌کرد، چاره دیگری برایش نبود، اما استفاده از هواپیمای سمپاش کمک کرد که توده‌های بزرگ شکسته شود و اجازه داده نشود که سیکل تکاملی جلبک تکمیل شود. همچنین برنامه‌ریزی‌ شد تا از آب شیرین‌کن‌ها، تاسیسات نفتی و مزارع سایت‌ها و پرورش‌های میگو حفاظت شود، چرا که این گونه‌ها براحتی می‌توانستند وارد سایت‌ها شوند.

زهرا فرضی